Hướng dẫn mua và bảo quản thực phẩm an toàn trong mùa dịch
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Trong các giai đoạn dịch bệnh đường hô hấp bùng phát như Covid-19, việc đảm bảo nguồn thực phẩm an toàn và đủ dinh dưỡng là ưu tiên hàng đầu của nhiều gia đình. Thay đổi thói quen mua sắm theo hướng khoa học và có kế hoạch không chỉ giúp hạn chế tiếp xúc nơi đông người mà còn kiểm soát tốt chất lượng bữa ăn mỗi ngày.
Bên cạnh khâu chọn mua, quy trình sơ chế và bảo quản đúng cách đóng vai trò quyết định trong việc giữ trọn vitamin, khoáng chất cũng như phòng tránh nguy cơ nhiễm khuẩn tiêu hóa. Nắm vững các bước lưu trữ thực phẩm phù hợp với từng nhóm nguyên liệu sẽ giúp người nội trợ yên tâm chăm sóc sức khỏe gia đình một cách bền vững và tiết kiệm.
Mua và trữ thực phẩm an toàn mùa dịch là gì?
Mua và trữ thực phẩm an toàn mùa dịch là tập hợp các biện pháp khoa học từ khâu lập kế hoạch chi tiêu, lựa chọn nguyên liệu, vận chuyển, sơ chế cho đến bảo quản lạnh và chế biến tại gia đình. Mục tiêu chính của quy trình này là cung cấp đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng cần thiết nhằm nâng cao sức đề kháng, đồng thời ngăn ngừa tối đa nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh qua tiếp xúc nơi đông người và phòng tránh ngộ độc thực phẩm. Thay vì tích trữ hoảng loạn với số lượng quá lớn dẫn đến hư hỏng và lãng phí, người tiêu dùng được khuyến khích mua sắm có kiểm soát cho từ năm đến bảy ngày. Quá trình lưu trữ đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt về chuỗi nhiệt độ lạnh, phân tách riêng biệt giữa đồ sống và đồ chín, cũng như đảm bảo vệ sinh dụng cụ chứa đựng để giữ nguyên vẹn độ tươi ngon và giá trị dinh dưỡng của từng món ăn.
Lập kế hoạch mua sắm chi tiết nhằm giảm tần suất ra ngoài
Trước khi đi mua sắm, mỗi gia đình nên kiểm tra lượng đồ ăn sẵn có trong tủ lạnh và gian bếp để xây dựng thực đơn cụ thể cho khoảng năm đến bảy ngày. Danh sách mua sắm cần ưu tiên các nhóm chất dinh dưỡng thiết yếu gồm chất đạm từ thịt, cá, trứng, đậu đỗ; chất xơ và vitamin từ củ quả có hạn bảo quản dài ngày như bí đỏ, cà rốt, khoai tây, bắp cải; cùng nguồn tinh bột khô như gạo, yến mạch hoặc mì nui. Việc chuẩn bị danh sách chi tiết giúp người nội trợ mua đúng và đủ số lượng, tránh tình trạng gom hàng quá mức gây lãng phí và áp lực lên chuỗi cung ứng. Hơn nữa, mua sắm có chủ đích giúp rút ngắn đáng kể thời gian lưu lại tại chợ hay siêu thị, từ đó giảm thiểu nguy cơ tiếp xúc với người khác trong bối cảnh dịch bệnh truyền nhiễm đang lưu hành. Khi chọn lựa, cần kiểm tra kỹ hạn sử dụng, bao bì nguyên vẹn và tình trạng tươi mới của các mặt hàng đóng gói sẵn.
Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm tại các điểm mua sắm tập trung
Tại các điểm bán lẻ, chợ truyền thống hoặc siêu thị, người đi chợ cần tuân thủ nghiêm túc các khuyến cáo phòng dịch như đeo khẩu trang đúng cách, duy trì khoảng cách an toàn với người xung quanh và hạn chế chạm tay lên mắt, mũi, miệng. Nên mang theo dung dịch sát khuẩn tay có cồn để làm sạch tay sau khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng như tay đẩy xe đẩy hàng, giỏ đựng đồ, tay nắm tủ đông hoặc các nút bấm thanh toán. Khi lựa chọn thực phẩm tươi sống, nên sử dụng găng tay dùng một lần hoặc túi nilon lót tay, tránh dùng tay trần bóp nắn trực tiếp nhiều món đồ ăn. Ưu tiên thanh toán qua các phương thức không dùng tiền mặt như thẻ ngân hàng hoặc ví điện tử để hạn chế tiếp xúc qua trung gian. Sau khi hoàn tất mua sắm và trở về nhà, cần rửa tay kỹ bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất ba mươi giây trước khi bắt tay vào việc dọn dẹp và cất trữ thực phẩm.
Quy trình sơ chế và phân loại thực phẩm sau khi mang về nhà
Sau khi mang thực phẩm về nhà, cần bố trí một khu vực đệm riêng biệt gần cửa ra vào hoặc bồn rửa để mở túi và phân loại đồ đạc, tránh đặt túi hàng trực tiếp lên bàn ăn hay bề mặt bếp nấu. Các bao bì ngoài như hộp các-tông hoặc túi nilon bên ngoài có thể lau sạch bề mặt hoặc bỏ vào thùng rác có nắp đậy. Đối với thịt gia súc, gia cầm và hải sản tươi sống, cần rửa sạch, để ráo nước, chia nhỏ thành từng phần ăn vừa đủ cho một bữa rồi cho vào hộp đựng chuyên dụng hoặc túi zip kín trước khi cất trữ. Việc chia nhỏ này giúp tránh việc rã đông toàn bộ khối thịt lớn rồi lại cấp đông trở lại, vốn là nguyên nhân hàng đầu khiến vi khuẩn phát triển và làm giảm chất lượng dinh dưỡng. Đối với rau củ quả, chỉ nên nhặt bỏ các phần dập úng, không rửa nước nếu chưa ăn ngay nhằm hạn chế độ ẩm làm rau nhanh thối rữa, bảo quản trong túi giấy hoặc túi đục lỗ thoáng khí.
Bảo quản đúng nhiệt độ để duy trì giá trị dinh dưỡng và độ an toàn
Nhiệt độ là yếu tố then chốt giúp ức chế sự sinh sôi của vi sinh vật gây ôi thiu và ngộ độc. Tủ lạnh gia đình cần duy trì nhiệt độ ngăn mát dưới bốn độ C và ngăn đông ở mức âm mười tám độ C hoặc thấp hơn. Cần tách biệt rõ ràng khu vực để thực phẩm sống và thực phẩm chín để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn chéo. Các loại thịt, cá sống cần đặt ở ngăn thấp nhất của tủ lạnh hoặc trong hộp kín có khay hứng nước nhằm ngăn nước thịt rỉ ra dính vào rau củ hoặc thức ăn đã nấu chín. Tránh nhồi nhét quá nhiều đồ đạc trong tủ lạnh vì luồng khí lạnh cần có không gian lưu thông đồng đều để giữ nhiệt độ ổn định. Đối với các loại củ như hành tây, tỏi, khoai tây, bí ngô, chỉ cần để nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng trực tiếp thay vì cất trong tủ lạnh gây ẩm mốc hoặc biến đổi vị giác.
Lưu ý an toàn
Người dân tuyệt đối không tích trữ quá mức các loại thực phẩm tươi sống vượt quá dung tích làm lạnh của tủ gia đình vì dễ gây quá tải nhiệt độ và làm hỏng đồ ăn. Không sử dụng cồn khử khuẩn hoặc hóa chất xịt trực tiếp lên bề mặt rau củ quả vì nguy cơ nhiễm độc hóa học. Khi rã đông thực phẩm, nên chuyển từ ngăn đông xuống ngăn mát trước một ngày hoặc dùng lò vi sóng, không ngâm thịt trong nước ấm ở nhiệt độ phòng vì tạo điều kiện cho vi khuẩn nhân lên nhanh chóng. Người già, phụ nữ có thai và trẻ nhỏ cần đặc biệt lưu ý ăn chín uống sôi hoàn toàn.
Tóm tắt
Chủ động lên kế hoạch mua sắm và bảo quản thực phẩm khoa học giúp gia đình duy trì nguồn dinh dưỡng cân bằng và phòng tránh ngộ độc thực phẩm trong mùa dịch. Việc thực hiện đúng các bước vệ sinh, bảo quản đúng nhiệt độ và chỉ tích trữ với khối lượng vừa đủ sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa, nâng cao thể trạng và giảm thiểu áp lực sinh hoạt trong những giai đoạn dịch bệnh diễn biến phức tạp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Virus SARS-CoV-2 có lây truyền trực tiếp qua đường tiêu hóa từ thực phẩm không?
Các cơ quan y tế ghi nhận virus gây Covid-19 chủ yếu lây qua giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần, chưa có bằng chứng lây trực tiếp qua thực phẩm. Tuy nhiên, việc ăn chín uống sôi và giữ vệ sinh bao bì vẫn cần thiết để phòng ngừa vi khuẩn tiêu hóa.
Có nên xịt cồn y tế hoặc chất khử khuẩn trực tiếp lên rau củ quả tươi không?
Không nên phun cồn hay chất tẩy rửa trực tiếp lên rau củ quả vì hóa chất có thể ngấm vào mô thực vật gây ngộ độc. Biện pháp an toàn nhất là rửa sạch bề mặt thực phẩm nhiều lần dưới vòi nước chảy trước khi sơ chế hoặc chế biến.
Thịt và hải sản tươi sống bảo quản trong ngăn đá tủ lạnh được bao lâu?
Thịt cá tươi sống sau khi sơ chế, chia nhỏ và đóng gói kín có thể bảo quản ở ngăn đông âm mười tám độ C trong vài tháng mà vẫn giữ được độ an toàn. Dù vậy, người tiêu dùng nên dùng trong vòng một đến hai tháng để đảm bảo hương vị và giá trị dinh dưỡng tốt nhất.
Cách giữ các loại rau lá tươi lâu khi phải mua dùng cho cả tuần là gì?
Rau xanh nên được nhặt bỏ lá hỏng, không rửa nước trước khi cất nếu chưa dùng ngay nhằm tránh đọng ẩm gây úng. Sau đó bọc rau bằng giấy thấm hút hoặc túi có lỗ thoáng khí rồi đặt vào ngăn mát chuyên dụng để giữ độ tươi từ năm đến bảy ngày.
Cần xử trí thế nào khi thực phẩm lưu trữ có dấu hiệu đổi màu hoặc mùi vị lạ?
Khi thực phẩm có mùi chua thối, bề mặt nhớt dính hoặc biến đổi màu sắc bất thường, người dân cần loại bỏ ngay lập tức. Tuyệt đối không nếm thử hay cố gắng nấu lại ở nhiệt độ cao vì độc tố của nấm mốc hoặc vi khuẩn có thể không bị tiêu hủy.
