Hướng dẫn điều trị Covid-19 mới nhất theo quy định của Bộ Y tế

Hướng dẫn điều trị Covid-19 là gì?

Covid-19 là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp cấp tính do virus SARS-CoV-2 gây ra, lây lan chủ yếu qua các giọt bắn hô hấp khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Các hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế liên tục được cập nhật nhằm thích ứng linh hoạt với tình hình dịch bệnh, tập trung vào việc quản lý ca bệnh từ sớm, giảm thiểu tỷ lệ chuyển nặng và hạn chế tối đa nguy cơ tử vong.

Mục tiêu chính trong điều trị Covid-19 hiện nay là phân tầng nguy cơ chính xác, cách ly hợp lý để cắt đứt chuỗi lây truyền, cung cấp dinh dưỡng và điều trị triệu chứng cho các ca nhẹ, đồng thời phát hiện sớm suy hô hấp để đưa vào cơ sở y tế điều trị tích cực. Việc tiếp cận thông tin y khoa chính thống giúp người dân thực hiện đúng các biện pháp phòng ngừa, tránh việc tự ý tích trữ và sử dụng thuốc kháng sinh hay kháng viêm tràn lan ngoài cộng đồng.

Phân loại mức độ lâm sàng của người mắc Covid-19

Theo phân loại chuyên môn, Covid-19 được chia thành các mức độ lâm sàng gồm không triệu chứng, mức độ nhẹ, mức độ trung bình, mức độ nặng và nguy kịch. Việc xác định chính xác mức độ bệnh giúp nhân viên y tế đưa ra chiến lược xử trí phù hợp, tránh tình trạng điều trị quá mức hoặc chậm trễ khi bệnh tiến triển. Trường hợp không triệu chứng hoặc nhẹ chỉ có các biểu hiện đường hô hấp trên như sốt nhẹ, ho khan, nghẹt mũi, đau rát họng, mệt mỏi mà không kèm khó thở hay tổn thương phổi trên chẩn đoán hình ảnh.

Ở mức độ trung bình, người bệnh bắt đầu có tổn thương viêm phổi nhẹ nhưng SpO2 khi thở khí phòng vẫn duy trì từ 94 đến 95 phần trăm trở lên. Mức độ nặng và nguy kịch xuất hiện khi người bệnh suy hô hấp rõ rệt, thở nhanh trên 20 đến 30 lần mỗi phút, SpO2 tụt thấp, co kéo cơ hô hấp phụ hoặc rơi vào tình trạng sốc nhiễm trùng, suy đa tạng. Việc nắm rõ các phân tầng này giúp cộng đồng hiểu đúng về nguy cơ và phối hợp hiệu quả với hệ thống y tế cơ sở.

Nguyên tắc chăm sóc và theo dõi sức khỏe tại nhà

Người mắc Covid-19 thể nhẹ không có yếu tố nguy cơ cao được hướng dẫn cách ly, theo dõi sức khỏe tại nhà hoặc nơi cư trú theo quy định. Nguyên tắc cốt lõi là tạo môi trường nghỉ ngơi yên tĩnh, phòng ốc thông thoáng, mở cửa sổ để lưu thông không khí và hạn chế tiếp xúc gần với người thân trong gia đình. Người bệnh cần đo thân nhiệt tối thiểu hai lần mỗi ngày, đếm nhịp thở và theo dõi độ bão hòa oxy máu qua máy đo SpO2 cá nhân.

Về dinh dưỡng, người bệnh nên uống đủ nước ấm, bổ sung dung dịch oresol nếu sốt cao hoặc tiêu chảy, ăn các thức ăn mềm, dễ tiêu và đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng để nâng cao thể trạng. Giữ vệ sinh đường hô hấp trên bằng cách súc họng bằng nước muối sinh lý, nhỏ mũi và rửa tay thường xuyên với xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay nhanh. Nếu cảm thấy lo lắng, căng thẳng, người bệnh nên chủ động trao đổi với nhân viên y tế phụ trách địa bàn để được tư vấn tâm lý và hỗ trợ kịp thời.

Sử dụng thuốc hạ sốt và điều trị triệu chứng an toàn

Trong hướng dẫn xử trí Covid-19 tại nhà, điều trị triệu chứng đóng vai trò chủ đạo. Khi sốt cao từ 38,5 độ C hoặc đau nhức người nhiều, người bệnh có thể sử dụng paracetamol theo đúng hướng dẫn về cân nặng và khoảng cách thời gian giữa các lần uống. Tuyệt đối không phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt cùng lúc hoặc tự ý tăng liều vì có thể gây tổn thương tế bào gan và các biến chứng tiêu hóa nguy hiểm.

Đối với triệu chứng ho khan hoặc rát họng, có thể sử dụng các loại siro ho thảo dược hoặc viên ngậm lành tính để làm dịu niêm mạc. Không tự ý sử dụng các thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm corticoid dạng uống hay thuốc chống đông máu tại nhà khi chưa có chỉ định rõ ràng của bác sĩ. Các thuốc này chỉ được áp dụng trong môi trường bệnh viện hoặc khi người bệnh có chỉ định y khoa cụ thể do nguy cơ gặp tác dụng phụ nghiêm trọng như xuất huyết tiêu hóa, ức chế miễn dịch hoặc rối loạn đông cầm máu.

Nhận biết dấu hiệu nguy hiểm cần liên hệ y tế khẩn cấp

Trong quá trình tự theo dõi, việc nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo bệnh tiến triển nặng có ý nghĩa sống còn đối với người mắc Covid-19. Người bệnh hoặc người chăm sóc cần đặc biệt chú ý nếu xuất hiện tình trạng khó thở, thở hụt hơi, thở dốc, cảm giác tức nặng ngực liên tục hoặc nhịp thở tăng nhanh rõ rệt so với bình thường.

Chỉ số đo SpO2 là công cụ hỗ trợ quan trọng; khi SpO2 đo được giảm xuống dưới ngưỡng 95 phần trăm ở trạng thái thở khí tự nhiên, cần báo ngay cho cơ sở y tế gần nhất. Ngoài ra, các biểu hiện khác như tím tái môi, đầu ngón tay ngón chân, lơ mơ, li bì, mệt lả không thể tự vận động, hoặc huyết áp dao động bất thường cũng là những dấu hiệu cấp cứu khẩn cấp. Việc nhập viện đúng thời điểm giúp người bệnh được can thiệp liệu pháp oxy, điều hòa miễn dịch và hồi sức kịp thời, giảm thiểu tối đa biến chứng suy hô hấp.

Quản lý bệnh trên nhóm đối tượng có nguy cơ cao

Bộ Y tế đặc biệt lưu ý nhóm đối tượng có nguy cơ cao diễn tiến nặng khi mắc Covid-19 bao gồm người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai, người chưa tiêm đủ liều vắc xin và người có sẵn các bệnh nền mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường, suy tim, bệnh thận mạn hoặc bệnh lý suy giảm miễn dịch. Những trường hợp này cần được cơ sở y tế theo dõi sát sao ngay từ giai đoạn đầu nhiễm bệnh.

Người mắc các bệnh mạn tính tuyệt đối không tự ý ngưng các thuốc điều trị định kỳ như thuốc hạ áp, thuốc hạ đường huyết hoặc thuốc tim mạch. Trong trường hợp cần dùng thuốc kháng virus đường uống theo hướng dẫn, bác sĩ sẽ phải rà soát kỹ lưỡng danh mục thuốc đang dùng để tránh tương tác thuốc bất lợi. Việc tiêm chủng phòng ngừa Covid-19 đầy đủ các mũi nhắc lại theo khuyến cáo vẫn là biện pháp then chốt giúp nhóm nguy cơ cao bảo vệ cơ thể trước các biến thể mới.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chỉ định hay chẩn đoán của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng viêm corticoid, thuốc chống đông hoặc thuốc kháng virus mà không có đơn thuốc. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như khó thở hoặc tụt oxy máu, cần liên hệ ngay trạm y tế hoặc cơ sở khám chữa bệnh gần nhất.

Tóm tắt

Phác đồ hướng dẫn điều trị Covid-19 giúp chuẩn hóa các bước chăm sóc, theo dõi triệu chứng và chỉ định can thiệp theo mức độ bệnh. Người bệnh cần chủ động cách ly an toàn, nghỉ ngơi hợp lý, theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng và luôn tuân thủ tư vấn của nhân viên y tế để đảm bảo hồi phục an toàn.