Hướng dẫn cách phòng chống virus Zika an toàn và

Phòng chống virus zika là gì?

Virus Zika thuộc chi Flavivirus, cùng họ với virus gây bệnh sốt xuất huyết Dengue. Đường lây truyền chính của virus là thông qua vết đốt của muỗi Aedes bị nhiễm bệnh, ngoài ra mầm bệnh còn có thể lây từ mẹ sang con trong thai kỳ, qua quan hệ tình dục hoặc qua đường truyền máu.

Đa số các trường hợp nhiễm virus Zika thường chỉ có triệu chứng nhẹ như sốt nhẹ, phát ban trên da, đau khớp, viêm kết mạc mắt và mệt mỏi kéo dài từ vài ngày đến một tuần, thậm chí nhiều người không có biểu hiện rõ rệt. Tuy nhiên, mối đe dọa lớn nhất của virus Zika nằm ở nguy cơ gây ra hội chứng dị tật bẩm sinh đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh và hội chứng Guillain-Barre ở người trưởng thành. Vì chưa có biện pháp điều trị đặc hiệu, việc thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng ngừa là chìa khóa then chốt để kiểm soát sự lây lan của virus.

Kiểm soát môi trường sống và tiêu diệt nơi sinh sản của muỗi vằn

Muỗi vằn Aedes aegypti và Aedes albopictus là vật chủ trung gian chủ yếu truyền virus Zika sang người. Loài muỗi này thường đẻ trứng tại những nơi có nước đọng sạch trong và quanh khu vực sinh hoạt gia đình, chẳng hạn như xô chậu, lu chứa nước, bình hoa, lốp xe cũ, vỏ dừa hoặc rác thải đọng nước mưa.

Để cắt đứt vòng đời sinh sản của muỗi vằn, mỗi gia đình cần đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước sinh hoạt để ngăn muỗi vào đẻ trứng. Hằng tuần, hãy cọ rửa thành lu, bình hoa và thay nước thường xuyên, thả cá nhỏ vào các bể nước lớn để diệt bọ gậy hay lăng quăng. Đồng thời, việc dọn dẹp các vật phế thải đọng nước quanh nhà, phát quang bụi rậm và khơi thông cống rãnh là biện pháp căn bản giúp giảm thiểu mật độ muỗi truyền bệnh trong khu dân cư.

Bảo vệ cơ thể khỏi muỗi đốt hằng ngày

Muỗi vằn truyền virus Zika có tập tính đốt người nhiều nhất vào ban ngày, đặc biệt là vào sáng sớm và chiều tà trước khi trời tối. Do đó, việc bảo vệ làn da khỏi muỗi đốt trong suốt cả ngày là nguyên tắc rất quan trọng để không bị nhiễm bệnh.

Người dân nên mặc quần áo dài tay, màu sáng để hạn chế thu hút muỗi. Khi ngủ, kể cả giấc ngủ ngắn vào ban ngày, mọi người nên có thói quen ngủ trong màn hoặc mùng cẩn thận. Bên cạnh đó, có thể sử dụng các sản phẩm xua muỗi thoa ngoài da chứa những hoạt chất y tế thông dụng theo đúng chỉ dẫn của nhà sản xuất, lắp đặt lưới chống muỗi ở cửa sổ hoặc sử dụng nhang xua muỗi, vợt muỗi điện để giảm thiểu nguy cơ tiếp xúc với muỗi.

Phòng ngừa lây truyền virus Zika qua đường tình dục

Ngoài đường lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi vằn, virus Zika còn có khả năng lây truyền qua quan hệ tình dục không an toàn từ người mang mầm bệnh sang bạn tình. Virus có thể lưu lại trong tinh dịch lâu hơn so với trong máu, khiến nguy cơ lây truyền kéo dài ngay cả khi người nhiễm đã hết các triệu chứng lâm sàng hoặc không hề phát bệnh.

Để phòng ngừa lây nhiễm qua đường tình dục, các cặp đôi nên sử dụng bao cao su đúng cách và kiên trì trong suốt quá trình quan hệ hoặc kiêng quan hệ tình dục nếu một trong hai người vừa trở về từ khu vực có dịch lưu hành. Biện pháp này mang ý nghĩa sống còn đối với phụ nữ mang thai để tránh truyền virus trực tiếp sang thai nhi.

Lưu ý đặc biệt cho phụ nữ mang thai và người dự định có con

Nhiễm virus Zika trong thời kỳ mang thai, đặc biệt là ba tháng đầu thai kỳ, có thể gây ra hội chứng Zika bẩm sinh với biến chứng nặng nề là chứng đầu nhỏ và các tổn thương nghiêm trọng ở hệ thần kinh của thai nhi. Do đó, phụ nữ mang thai cần áp dụng đồng thời tất cả các biện pháp phòng vệ nghiêm ngặt nhất.

Phụ nữ mang thai nên hạn chế tối đa việc di chuyển đến các khu vực đang ghi nhận ca nhiễm hoặc bùng phát dịch bệnh Zika. Nếu sinh sống tại vùng dịch, thai phụ cần tuyệt đối tuân thủ việc ngủ màn, mặc quần áo dài, sử dụng kem chống muỗi an toàn cho phụ nữ có thai và quan hệ tình dục an toàn với bạn tình. Khi có bất kỳ biểu hiện nghi ngờ như phát ban, sốt nhẹ hoặc đau khớp, thai phụ cần đến cơ sở y tế chuyên khoa phụ sản để được khám và theo dõi sự phát triển của thai nhi.

Lưu ý an toàn

Thông tin phòng chống virus Zika được cung cấp nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Phụ nữ mang thai hoặc người có triệu chứng nghi ngờ nhiễm bệnh cần thăm khám trực tiếp tại cơ sở y tế có chuyên khoa truyền nhiễm hoặc phụ sản để được theo dõi và xét nghiệm chính xác. Không tự ý dùng các loại thuốc giảm đau, hạ sốt khi chưa có tư vấn của bác sĩ.

Tóm tắt

Phòng chống virus Zika đòi hỏi sự chủ động trong việc triệt phá nơi muỗi sinh sản và bảo vệ cơ thể khỏi muỗi đốt hằng ngày. Đối với phụ nữ mang thai hoặc dự định có con, việc áp dụng đồng thời các biện pháp tránh muỗi và quan hệ tình dục an toàn là cực kỳ cần thiết. Chủ động giữ gìn vệ sinh môi trường sống sẽ giúp bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình và cộng đồng.