Hướng dẫn cách hạ sốt cho trẻ sơ sinh an toàn tại nhà

Hạ sốt cho trẻ sơ sinh là gì?

Ở trẻ sơ sinh, thân nhiệt được xác định là sốt khi nhiệt độ đo tại hậu môn từ 38 độ C trở lên, hoặc nhiệt độ đo ở nách vượt quá 37,5 độ C. Khác với trẻ lớn và người trưởng thành, cơ chế điều hòa thân nhiệt của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện, khiến cơ thể trẻ rất nhạy cảm với sự thay đổi của môi trường cũng như các tác nhân gây viêm.

Nguyên nhân gây sốt ở trẻ sơ sinh có thể xuất phát từ việc ủ ấm quá mức, phản ứng sau khi tiêm chủng phòng bệnh, hoặc phổ biến nhất là các tình trạng nhiễm khuẩn đường hô hấp, tiêu hóa hay nhiễm trùng toàn thân. Do trẻ chưa thể diễn đạt cảm giác khó chịu bằng lời nói, cha mẹ cần nắm vững kỹ năng nhận biết và các bước chăm sóc ban đầu để giữ an toàn tối đa cho trẻ nhỏ.

Nới lỏng quần áo và điều chỉnh không gian phòng thông thoáng

Khi nhận thấy trẻ sơ sinh bị sốt, việc đầu tiên phụ huynh cần làm là cởi bớt các lớp tã lót và áo ấm dày. Việc ủ kín hoặc quấn quá nhiều chăn mềm không giúp trẻ ra mồ hôi như nhiều người lầm tưởng, mà ngược lại cản trở sự tản nhiệt qua da và khiến thân nhiệt của bé tăng cao nhanh chóng.

Phụ huynh nên cho trẻ mặc quần áo rộng rãi bằng chất liệu cotton mỏng nhẹ, có khả năng thấm hút mồ hôi tốt. Đặt trẻ nằm trong phòng thoáng khí, nhiệt độ phòng duy trì ở mức mát mẻ dễ chịu, khoảng 25 đến 27 độ C, tránh để gió từ quạt điện hay luồng khí máy lạnh phả trực tiếp vào người trẻ sơ sinh.

Lau người bằng nước ấm đúng cách để hỗ trợ thoát nhiệt

Lau ấm là phương pháp hỗ trợ hạ sốt vật lý rất an toàn và mang lại hiệu quả làm dịu tốt cho trẻ sơ sinh. Phụ huynh chuẩn bị một chậu nước ấm có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt của trẻ khoảng 1 đến 2 độ C, tuyệt đối không dùng nước lạnh hoặc cồn y tế.

Dùng khăn bông mềm nhúng vào nước ấm, vắt ráo rồi lau nhẹ nhàng toàn thân cho bé. Chú ý đặt khăn ẩm tại các vị trí có mạch máu lớn đi qua như hai bên nách, hai bên bẹn và vùng cổ để tăng cường khả năng thoát nhiệt. Thực hiện lau ấm liên tục trong khoảng 10 đến 15 phút, sau đó lau khô người trẻ và mặc lại quần áo mỏng rồi kiểm tra lại nhiệt độ.

Tăng cường bổ sung cữ bú để phòng ngừa mất nước

Sốt khiến tốc độ chuyển hóa trong cơ thể trẻ sơ sinh tăng cao, dẫn đến nguy cơ mất nước và điện giải nhanh chóng. Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, sữa mẹ hoặc sữa công thức là nguồn cấp nước và dinh dưỡng hoàn hảo nhất.

Người mẹ nên tăng cường cho trẻ bú nhiều cữ ngắn trong ngày nếu trẻ mệt và bú kém mỗi lần. Sữa mẹ không chỉ cung cấp dịch lỏng ngăn ngừa tình trạng thiếu nước mà còn truyền các kháng thể tự nhiên quý giá giúp hệ miễn dịch non nớt của trẻ sơ sinh chống lại các tác nhân gây nhiễm trùng. Phụ huynh không tự ý cho trẻ sơ sinh uống nước lọc hoặc nước đường khi chưa có chỉ định y khoa.

Theo dõi sát sao và nhận diện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm

Hệ miễn dịch và hàng rào bảo vệ cơ thể của trẻ sơ sinh còn rất yếu, do đó sốt có thể là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh lý nhiễm trùng nguy hiểm như viêm màng não, nhiễm trùng máu hoặc viêm phổi. Cha mẹ cần theo dõi liên tục các biểu hiện toàn thân của trẻ sơ sinh trong suốt thời gian sốt.

Cần lập tức đưa trẻ đến bệnh viện nếu trẻ sốt cao từ 38 độ C trở lên đối với bé dưới 3 tháng tuổi, trẻ li bì khó đánh thức, bú kém hoặc bỏ bú hoàn toàn, co giật, thở nhanh gấp, tím tái quanh môi hoặc có các đốm phát ban bất thường trên da. Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân và can thiệp điều trị an toàn cho trẻ.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ sơ sinh uống thuốc hạ sốt hoặc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá cây, cạo gió, chườm đá lạnh hay thoa rượu cồn lên da trẻ. Những việc làm này có thể gây ngộ độc, co mạch đột ngột hoặc tổn thương lớp da mỏng manh của bé. Mọi can thiệp dùng thuốc trên trẻ sơ sinh đều phải tuân theo chỉ dẫn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi.

Tóm tắt

Chăm sóc trẻ sơ sinh bị sốt đòi hỏi sự bình tĩnh, cẩn trọng và theo dõi sát sao từ phụ huynh. Các biện pháp hạ thân nhiệt vật lý an toàn tại nhà đóng vai trò hỗ trợ giúp trẻ dễ chịu hơn trong khi chờ đánh giá y tế. Cha mẹ không nên chần chừ mà cần nhanh chóng đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa nhi để tìm chính xác nguyên nhân và có hướng xử trí kịp thời.