Cách chăm sóc và giảm nhẹ cảm cúm cho trẻ em tại nhà

Cảm cúm cho trẻ em là gì?

Cảm cúm ở trẻ em là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp chủ yếu do các chủng virus cúm gây nên, dễ lây lan qua giọt bắn trong không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc khi trẻ chạm tay vào bề mặt chứa mầm bệnh rồi đưa lên mắt mũi miệng. Hệ miễn dịch của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện nên tần suất mắc bệnh thường cao hơn người trưởng thành. Biểu hiện của cảm cúm thường khởi phát đột ngột với sốt, ớn lạnh, đau nhức cơ thể, đau họng, nghẹt mũi và chảy nước mũi. Mức độ biểu hiện có thể dao động từ nhẹ đến vừa, nhưng cũng có thể dẫn tới những biến chứng hô hấp nếu không được theo dõi chu đáo. Việc can thiệp sớm bằng các biện pháp chăm sóc triệu chứng, giữ ấm và vệ sinh đường thở đóng vai trò quyết định giúp trẻ giảm bớt sự khó chịu, duy trì năng lượng và rút ngắn thời gian hồi phục thể trạng.

Đảm bảo nghỉ ngơi và duy trì đủ lượng nước cho cơ thể trẻ

Khi nhiễm virus cúm, cơ thể trẻ cần nhiều năng lượng để đề kháng và phục hồi tổn thương ở đường hô hấp. Việc đầu tiên phụ huynh cần thực hiện là sắp xếp cho trẻ nghỉ ngơi trong không gian yên tĩnh, thoáng khí nhưng tránh gió lùa trực tiếp. Hạn chế cho trẻ hoạt động mạnh hoặc sử dụng thiết bị điện tử quá lâu trong giai đoạn sốt và mệt mỏi.

Bên cạnh nghỉ ngơi, cung cấp đủ chất lỏng là yếu tố then chốt giúp bù lại lượng nước tiêu hao do sốt, thở nhanh hoặc đổ mồ hôi. Nước cũng đóng vai trò làm loãng dịch nhầy ở cổ họng và hốc mũi, giúp đường thở thông thoáng hơn. Trẻ còn bú mẹ nên được tăng cường cữ bú theo nhu cầu. Đối với trẻ lớn hơn, phụ huynh có thể bổ sung nước lọc ấm, nước canh thanh đạm, nước dừa tươi hoặc dung dịch bù nước và điện giải đường uống pha đúng hướng dẫn của nhân viên y tế.

Vệ sinh mũi họng đúng cách giúp giảm nghẹt thở và khó chịu

Tình trạng tăng tiết dịch nhầy gây nghẹt mũi và chảy mũi thường khiến trẻ quấy khóc, khó bú và khó ngủ. Phụ huynh nên sử dụng dung dịch nước muối sinh lý dạng nhỏ hoặc xịt dịu nhẹ phù hợp với lứa tuổi để làm mềm và rửa sạch rỉ mũi. Sau khi nhỏ nước muối vài phút, có thể dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng dành cho trẻ nhỏ để nhẹ nhàng lấy dịch thừa ra ngoài, tránh làm tổn thương niêm mạc mũi mỏng manh của trẻ.

Việc làm sạch hốc mũi nên thực hiện trước khi cho trẻ ăn hoặc trước giờ đi ngủ để trẻ thở thuận tiện hơn. Song song đó, duy trì độ ẩm không khí trong phòng ngủ bằng máy tạo ẩm dạng phun sương hoặc đặt một chậu nước sạch sẽ giảm bớt tình trạng khô rát niêm mạc mũi họng. Cha mẹ cần vệ sinh định kỳ dụng cụ hút mũi và máy làm ẩm để ngăn ngừa nấm mốc và vi khuẩn phát triển.

Theo dõi thân nhiệt và chăm sóc khi trẻ bị sốt

Sốt là phản ứng bảo vệ tự nhiên của hệ thống miễn dịch nhằm chống lại sự nhân lên của virus gây bệnh. Khi trẻ sốt nhẹ, cha mẹ chưa cần thiết phải can thiệp ngay bằng thuốc mà nên cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, chất liệu thấm hút mồ hôi tốt và theo dõi nhiệt độ cơ thể bằng nhiệt kế định kỳ. Có thể chườm hoặc lau người bằng khăn ấm mềm tại các vị trí nhiều mạch máu như nách, bẹn để giúp trẻ hạ bớt nhiệt độ khó chịu.

Trong trường hợp trẻ sốt cao hoặc quấy khóc, bứt rứt do nhức mỏi cơ thể, phụ huynh có thể cân nhắc sử dụng thuốc hạ sốt giảm đau đơn chất như paracetamol theo chỉ dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Liều lượng thuốc phải tính toán chính xác dựa trên cân nặng thực tế của trẻ, không ước lượng theo độ tuổi. Tuyệt đối không tự ý dùng aspirin cho trẻ em vì nguy cơ dẫn đến hội chứng Reye gây nguy hiểm tính mạng. Phụ huynh cũng không nên tự ý phối hợp các loại thuốc hạ sốt khác nhau khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế.

Chế độ dinh dưỡng lỏng dễ tiêu nhằm tăng cường sức đề kháng

Trẻ bị cảm cúm thường giảm cảm giác thèm ăn do mệt mỏi, đau rát họng và tắc ngạt mũi. Cha mẹ không nên ép trẻ ăn lượng lớn trong một bữa vì dễ kích thích phản xạ nôn trớ. Thay vào đó, hãy chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ trong ngày với các món ăn dạng lỏng, mềm, dễ nuốt và dễ tiêu hóa như cháo thịt băm, súp gà hoặc sữa ấm.

Bữa ăn cần cung cấp đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng bao gồm chất đạm, tinh bột và vitamin. Việc tăng cường các loại rau củ và trái cây tươi giàu vitamin C tự nhiên như cam, dâu tây, cà chua giúp nâng cao sức đề kháng cho cơ thể. Nếu trẻ từ chối ăn thức ăn đặc, phụ huynh có thể ưu tiên các loại nước súp dinh dưỡng hoặc sinh tố hoa quả để duy trì năng lượng cho trẻ. Khi các biểu hiện khó chịu thuyên giảm, trẻ sẽ dần lấy lại cảm giác ngon miệng và hồi phục thể trạng ban đầu.

Nhận diện các biểu hiện chuyển biến nặng cần đưa trẻ đi khám

Mặc dù phần lớn trường hợp cảm cúm ở trẻ em diễn tiến lành tính, bệnh vẫn có nguy cơ gây ra các biến chứng tại đường hô hấp như viêm tai giữa, viêm phế quản hoặc viêm phổi. Phụ huynh cần theo dõi sát sao tiến triển bệnh hàng ngày để nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.

Gia đình cần nhanh chóng đưa trẻ đến khám tại cơ sở y tế chuyên khoa nhi nếu thấy trẻ xuất hiện một trong các triệu chứng như khó thở, thở co kéo lồng ngực, thở rên rỉ, tím tái môi đầu chi. Bên cạnh đó, các dấu hiệu như sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp thông thường, li bì, khó đánh thức, co giật, nôn ói tất cả mọi thứ hoặc tình trạng sốt kéo dài trên ba ngày cũng là những tín hiệu báo động cần được bác sĩ đánh giá và can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc các chế phẩm trị ho cảm phối hợp cho trẻ dùng tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ nhi khoa. Tránh áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng như giác hơi, cạo gió, xông hơi tinh dầu quá nóng hoặc nhỏ nước tỏi sống vào mũi vì có thể gây bỏng niêm mạc và kích ứng nặng. Khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, cần đọc kỹ nhãn phụ, kiểm tra hạn dùng và tham khảo ý kiến chuyên môn của nhân viên y tế.

Tóm tắt

Cảm cúm ở trẻ phần lớn có thể tự thuyên giảm nếu được gia đình chăm sóc chu đáo, nghỉ ngơi đầy đủ và hỗ trợ giảm nhẹ đúng nguyên tắc. Cha mẹ không nên sốt ruột tìm cách can thiệp vội vàng bằng các loại thuốc chưa được chỉ định. Sự quan sát sát sao và trao đổi kịp thời với bác sĩ nhi khoa là điểm tựa an toàn nhất giúp trẻ nhanh chóng vượt qua đợt ốm.