Hôn mê do hạ đường huyết có nguy hiểm không

Hôn mê do hạ đường huyết có nguy hiểm không?

Hôn mê do hạ đường huyết diễn ra khi nồng độ glucose huyết tương giảm xuống mức rất thấp, thường dưới ngưỡng 2,8 mmol/L (50 mg/dL), làm gián đoạn nguồn cung cấp năng lượng thiết yếu cho não bộ. Glucose là nhiên liệu chính giúp các tế bào thần kinh hoạt động. Khi thiếu hụt glucose kéo dài, chức năng não bị suy giảm nhanh chóng, đưa người bệnh từ trạng thái mệt mỏi, vã mồ hôi, hoa mắt sang lơ mơ, mất ý thức và đi vào hôn mê sâu.

Biến chứng này thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 1 và đái tháo đường tuýp 2 đang áp dụng liệu pháp tiêm insulin hoặc dùng các thuốc kích thích tiết insulin nhóm sulfonylurea. Bên cạnh đó, việc bỏ bữa, vận động thể lực quá sức hoặc uống nhiều rượu bia cũng là các yếu tố thúc đẩy hạ đường huyết nặng gây hôn mê.

Mức độ nguy hiểm của hôn mê do hạ đường huyết

Hôn mê do hạ đường huyết là tình trạng cấp cứu nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng. Khi não bộ bị tước đi nguồn năng lượng glucose trong thời gian dài, các tế bào thần kinh sẽ bắt đầu bị tổn thương không hồi phục. Di chứng thần kinh sau hạ đường huyết nặng có thể bao gồm suy giảm trí nhớ, rối loạn nhận thức, giảm khả năng tập trung hoặc thay đổi hành vi kéo dài.

Ngoài ảnh hưởng trên hệ thần kinh, sự sụt giảm đường huyết đột ngột còn kích hoạt hệ thống thần kinh giao cảm phản ứng mạnh mẽ. Điều này làm gia tăng nồng độ catecholamine trong máu, đẩy nhịp tim tăng nhanh, gây rối loạn nhịp tim, co thắt động mạch mạch quan trọng và tăng nguy cơ thiếu máu cơ tim cục bộ hay đột quỵ. Đối với người cao tuổi hoặc người có sẵn bệnh lý tim mạch nền, hôn mê do hạ đường huyết đặc biệt nguy hiểm vì có thể dẫn đến ngừng tim đột ngột nếu không được phát hiện kịp thời trong đêm.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng hôn mê do hạ đường huyết

Nguyên nhân cốt lõi gây ra hôn mê do hạ đường huyết thường liên quan đến sự mất cân bằng giữa liều lượng thuốc điều trị đái tháo đường, chế độ dinh dưỡng và mức độ hoạt động thể lực hàng ngày. Dùng quá liều insulin hoặc thuốc hạ đường huyết đường uống là nguyên nhân hàng đầu khiến glucose máu giảm sâu không kiểm soát.

Chế độ ăn uống không hợp lý như bỏ bữa, ăn muộn sau khi đã tiêm insulin, hoặc tiêu thụ quá ít carbohydrate so với lượng thuốc đã sử dụng cũng tạo điều kiện cho hạ đường huyết xuất hiện. Thêm vào đó, việc tập luyện thể dục thể thao với cường độ cao mà không bổ sung thêm năng lượng hoặc không điều chỉnh liều thuốc phù hợp cũng khiến cơ bắp tiêu thụ nhiều glucose, dẫn đến hạ đường huyết muộn. Việc sử dụng đồ uống có cồn, đặc biệt là khi uống rượu bia lúc đói, làm ức chế quá trình tân tạo glucose tại gan, làm tăng đáng kể nguy cơ rơi vào trạng thái hôn mê sâu.

Dấu hiệu cảnh báo sớm trước khi rơi vào hôn mê do hạ đường huyết

Trước khi tiến triển thành hôn mê, cơ thể thường phát ra các tín hiệu cảnh báo hạ đường huyết thông qua hệ thần kinh tự chủ và thần kinh trung ương. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể cảm thấy vã mồ hôi lạnh, run tay chân, hồi hộp, tim đập nhanh, cảm giác đói cồn cào, lo âu và da xanh xao. Đây là phản ứng của cơ thể nhằm kích thích tiết các hormone đối kháng để nâng đường huyết.

Nếu không được bổ sung đường kịp thời, các triệu chứng thần kinh trung ương sẽ xuất hiện bao gồm chóng mặt, đau đầu, nhìn mờ, nói ngọng, lú lẫn, hành vi bất thường hoặc giảm khả năng tập trung. Trong giai đoạn nặng hơn, người bệnh bắt đầu lơ mơ, mất định hướng, xuất hiện các cơn co giật và nhanh chóng đi vào tình trạng hôn mê. Tuy nhiên, một số bệnh nhân đái tháo đường lâu năm có thể mất đi các dấu hiệu cảnh báo sớm này, khiến họ rơi vào hôn mê đột ngột mà không kịp phản ứng.

Biện pháp xử trí ban đầu và phòng ngừa hôn mê do hạ đường huyết

Khi người bệnh có biểu hiện hạ đường huyết nhưng còn tỉnh táo, cần lập tức cho uống hoặc ăn các loại đường nhanh như nước đường, nước trái cây ngọt hoặc viên đường theo quy tắc bổ sung 15-20g carbohydrate. Sau 15 phút, cần đo lại chỉ số glucose máu để kiểm tra. Tuy nhiên, nếu người bệnh đã lơ mơ hoặc rơi vào hôn mê, tuyệt đối không được đổ nước đường hay đút thức ăn vào miệng vì nguy cơ rất cao gây sặc vào đường hô hấp dẫn đến ngạt thở. Trong trường hợp này, người nhà cần gọi ngay cấp cứu y tế và đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn.

Để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm này, người bệnh đái tháo đường cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định dùng thuốc của bác sĩ chuyên khoa nội tiết, không tự ý tăng liều. Việc duy trì chế độ ăn đúng giờ, không bỏ bữa, luôn mang theo đường hoặc bánh ngọt bên mình là vô cùng cần thiết. Ngoài ra, việc tự theo dõi đường huyết tại nhà thường xuyên và trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh kế hoạch điều trị khi có thay đổi về thói quen sinh hoạt sẽ giúp hạn chế tối đa nguy cơ hạ đường huyết nặng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo y khoa tổng quan, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên nghiệp. Khi nghi ngờ người thân bị hôn mê do hạ đường huyết, người nhà cần liên hệ ngay trung tâm cấp cứu y tế gần nhất. Tuyệt đối không tự ý cho người đang lơ mơ hoặc hôn mê ăn uống để tránh nguy cơ tắc nghẽn đường thở. Người bệnh đái tháo đường cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa nội tiết để xây dựng kế hoạch quản lý đường huyết an toàn và cá thể hóa.

Tóm tắt

Hôn mê do hạ đường huyết là biến chứng cấp tính rất nguy hiểm, có thể để lại di chứng thần kinh nặng nề hoặc đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu hạ đường huyết, xử trí đúng cách và duy trì lối sống khoa học theo hướng dẫn của bác sĩ là chìa khóa quan trọng để bảo vệ sức khỏe cho người bệnh đái tháo đường.