Hội chứng Tennis elbow là gì và cách chăm sóc phục hồi

Hội chứng Tennis elbow là gì?

Hội chứng Tennis elbow, trong y khoa còn gọi là viêm mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay, là tình trạng tổn thương vi thể hoặc viêm thoái hóa ở các gân cơ duỗi cổ tay bám vào vùng khuỷu tay. Tình trạng này thường phát sinh do sự căng cơ lặp đi lặp lại kéo dài, khiến các sợi collagen tại điểm bám gân bị quá tải, rách sợi vi mô và gây đau nhức kéo dài. Mặc dù tên gọi gắn liền với bộ môn quần vợt, phần lớn những người gặp phải hội chứng này lại là người làm việc văn phòng đánh máy nhiều, thợ mộc, đầu bếp, thợ sơn hoặc người lao động tay chân thực hiện các thao tác vặn xoắn cẳng tay thường xuyên. Đau thường tập trung ở mặt ngoài khớp khuỷu và có xu hướng lan dọc xuống cẳng tay, làm suy giảm sức cầm nắm đồ vật hàng ngày. Việc nhận biết sớm tình trạng này giúp người bệnh chủ động điều chỉnh thói quen vận động, ngăn ngừa tổn thương tiến triển thành mạn tính.

Cơ chế khởi phát và các yếu tố gây quá tải gân cẳng tay

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hội chứng Tennis elbow là do các động tác co duỗi cổ tay và cẳng tay lặp lại liên tục với cường độ cao hoặc không đúng kỹ thuật. Cơ duỗi cổ tay quay ngắn đóng vai trò giữ vững khớp cổ tay khi cẳng tay gập duỗi; khi cơ này bị kéo căng liên tục, điểm bám của gân vào mỏm trên lồi cầu ngoài sẽ chịu lực ma sát và co kéo lớn. Sự lặp lại này tạo ra những vết rách vi thể ở mô gân, kích hoạt phản ứng viêm hoặc quá trình thoái hóa gân cục bộ.

Bên cạnh các môn thể thao dùng vợt, những công việc đòi hỏi cử động cổ tay đơn điệu như sử dụng chuột máy tính liên tục, vặn ốc vít, chặt thái thực phẩm hay nâng vác đồ nặng đều là yếu tố thuận lợi gây bệnh. Ngoài ra, việc khởi động không kỹ trước khi chơi thể thao, sử dụng dụng cụ cầm nắm có kích thước không phù hợp hoặc cơ bắp vùng vai cẳng tay yếu cũng làm tăng đáng kể nguy cơ quá tải lên nhóm gân này.

Biểu hiện đau nhức điển hình ở vùng cẳng tay và khuỷu tay

Triệu chứng đặc trưng nhất của hội chứng Tennis elbow là cảm giác đau rát hoặc đau nhói âm ỉ xuất hiện ở mặt ngoài của khớp khuỷu tay. Cơn đau thường tăng lên rõ rệt khi người bệnh ấn trực tiếp vào mỏm trên lồi cầu ngoài, hoặc khi thực hiện các động tác duỗi cổ tay có lực kháng cự, xoay cẳng tay ra ngoài như vặn chìa khóa hay mở nắp lọ.

Cùng với cảm giác đau, người mắc hội chứng này thường bị suy giảm lực nắm của bàn tay. Các sinh hoạt đơn giản như bắt tay, cầm cốc nước, nhấc chảo nấu nướng hoặc cầm bút viết cũng có thể khiến cơn đau bùng phát và lan dọc theo nhóm cơ duỗi xuống tận cẳng tay hoặc cổ tay. Khi tình trạng tổn thương trở nên nghiêm trọng, khuỷu tay có thể bị cứng nhẹ vào buổi sáng, cảm giác đau nhức xuất hiện ngay cả trong lúc nghỉ ngơi và gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng giấc ngủ.

Hướng cải thiện và phục hồi chức năng vận động khớp khuỷu

Phần lớn các trường hợp mắc hội chứng Tennis elbow đều đáp ứng tốt với các phương pháp chăm sóc bảo tồn nếu can thiệp đúng thời điểm. Bước đầu tiên là tạm thời nghỉ ngơi nhóm cơ bị tổn thương, hạn chế các cử động vặn xoắn cẳng tay hoặc mang vác vật nặng gây căng gân. Biện pháp chườm lạnh từ 15 đến 20 phút mỗi lần có thể hỗ trợ làm dịu cảm giác đau buốt và giảm phù nề cục bộ.

Vật lý trị liệu giữ vai trò then chốt trong quá trình phục hồi, thông qua các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng và tăng cường sức mạnh cơ duỗi cổ tay dạng ly tâm. Chuyên viên y tế cũng có thể chỉ định sử dụng băng nẹp hỗ trợ cẳng tay để phân tán bớt áp lực kéo căng tại điểm bám gân khi làm việc. Bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp sẽ thăm khám trực tiếp để đánh giá mức độ thoái hóa gân, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp cho từng cá nhân và hướng dẫn lộ trình tập luyện an toàn.

Các biện pháp bảo vệ khuỷu tay và phòng ngừa tổn thương tái phát

Để ngăn chặn hội chứng viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài tái diễn, người bệnh cần điều chỉnh thói quen lao động và rèn luyện thể thao một cách khoa học. Trong sinh hoạt và làm việc văn phòng, nên giữ cổ tay ở vị trí trung tính, tránh gập ngửa quá mức và sử dụng chuột công thái học hoặc đệm lót cổ tay để giảm áp lực dồn lên cẳng tay. Nên sắp xếp thời gian giải lao xen kẽ giữa các giờ làm việc liên tục để thả lỏng cơ bắp.

Đối với người chơi thể thao, việc kiểm tra kỹ thuật đánh bóng và lựa chọn kích cỡ tay cầm vợt vừa vặn với bàn tay là điều hết sức cần thiết. Khởi động làm ấm khớp khuỷu tay và kéo giãn cơ cẳng tay trước khi tập luyện giúp tăng cường độ dẻo dai của gân. Ngoài ra, duy trì các bài tập gia tăng sức mạnh cho nhóm cơ quanh khớp vai, lưng trên và cẳng tay sẽ tạo sự cân bằng lực, hạn chế tối đa nguy cơ dồn tải trọng quá mức lên điểm bám gân khuỷu tay.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc giảm đau kháng viêm kéo dài, không tự ý tiêm thuốc vào vùng khớp khuỷu tay khi chưa có đánh giá chuyên môn vì có thể làm tăng nguy cơ teo mô hoặc đứt gân. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như khớp khuỷu sưng nóng đỏ dữ dội, sốt, mất hoàn toàn khả năng cử động cẳng tay hoặc đau buốt lan rộng sau chấn thương mạnh, cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.

Tóm tắt

Hội chứng Tennis elbow tuy gây nhiều bất tiện trong vận động hàng ngày nhưng hoàn toàn có thể cải thiện tích cực nếu phát hiện sớm và có biện pháp chăm sóc khoa học. Việc kết hợp nghỉ ngơi hợp lý, tập luyện phục hồi đúng cách và điều chỉnh thói quen làm việc sẽ giúp gân cơ cẳng tay dần hồi phục, bảo vệ khớp khuỷu tay luôn linh hoạt và khỏe mạnh.