Ho gà có tái phát không và vì sao bệnh ho gà tái nhiễm trở lại?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh ho gà hoàn toàn có thể tái nhiễm ở những người đã từng mắc bệnh hoặc từng tiêm chủng đầy đủ từ thời thơ ấu. Nhiều người lầm tưởng rằng một lần mắc ho gà sẽ tạo ra sự bảo vệ vĩnh viễn, nhưng thực tế kháng thể phòng bệnh sẽ suy giảm dần theo năm tháng.
Khi nồng độ kháng thể bảo vệ hạ thấp, cơ thể mất đi rào chắn tự nhiên trước vi khuẩn Bordetella pertussis. Nhận diện đúng nguy cơ tái nhiễm và hiểu rõ các biện pháp dự phòng là chìa khóa bảo vệ đường hô hấp cho cả gia đình.
Ho gà có tái phát không là gì?
Ho gà là bệnh truyền nhiễm cấp tính đường hô hấp do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra. Khác với một số bệnh truyền nhiễm tạo ra kháng thể bảo vệ suốt đời sau khi mắc, miễn dịch chống lại vi khuẩn ho gà suy giảm dần sau nhiều năm. Cả việc mắc bệnh tự nhiên lẫn việc tiêm vắc xin đều chỉ mang lại khả năng bảo vệ trong một khoảng thời gian nhất định. Do đó, người trưởng thành từng mắc bệnh thời nhỏ vẫn hoàn toàn có nguy cơ bị tái nhiễm ho gà khi tiếp xúc với nguồn lây trong cộng đồng. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của chính người bệnh mà còn tạo ra nguồn lây lan vi khuẩn khó kiểm soát cho những người xung quanh, đặc biệt là trẻ sơ sinh chưa đủ tháng tuổi tiêm phòng.
So sánh thời gian duy trì miễn dịch ho gà
| Đặc điểm | Miễm dịch sau mắc bệnh tự nhiên | Miễn dịch sau tiêm vắc xin |
|---|---|---|
| Nguồn tạo miễn dịch | Cơ thể tự sinh kháng thể sau khi nhiễm vi khuẩn tự nhiên | Kích thích tạo kháng thể thông qua vắc xin phòng bệnh |
| Thời gian bảo vệ ước tính | Thường suy giảm rõ sau khoảng 4 đến 10 năm | Thường giảm dần sau khoảng 5 đến 10 năm |
| Khả năng bảo vệ trọn đời | Không bảo vệ vĩnh viễn suốt đời | Không bảo vệ vĩnh viễn suốt đời |
| Biện pháp củng cố bảo vệ | Tiêm vắc xin nhắc lại theo hướng dẫn y tế | Tiêm các mũi vắc xin nhắc lại định kỳ |
Cơ chế suy giảm kháng thể bảo vệ theo thời gian
Sau khi mắc bệnh ho gà hoặc hoàn thành phác đồ tiêm chủng, hệ miễn dịch của cơ thể sẽ sản sinh kháng thể đặc hiệu để nhận diện và tiêu diệt vi khuẩn Bordetella pertussis. Tuy nhiên, lớp bảo vệ này không tồn tại vĩnh viễn suốt đời. Cả miễn dịch tự nhiên sau khi khỏi bệnh lẫn miễn dịch thu được qua vắc xin đều có xu hướng suy giảm rõ rệt theo thời gian. Thông thường, sau khoảng 5 đến 10 năm, lượng kháng thể lưu hành trong máu giảm xuống dưới ngưỡng bảo vệ hiệu quả. Khi đó, nếu tiếp xúc với nguồn lây chứa mầm bệnh, đường hô hấp vẫn có thể bị vi khuẩn tấn công trở lại, dẫn đến tình trạng tái nhiễm ở thanh thiếu niên và người trưởng thành.
Biểu hiện lâm sàng khi bệnh ho gà tái nhiễm
Triệu chứng ở những người tái nhiễm ho gà thường có sự khác biệt đáng kể so với trẻ nhỏ mắc bệnh lần đầu. Do cơ thể vẫn còn sót lại một phần trí nhớ miễn dịch, các đợt tái nhiễm ở người lớn thường không rầm rộ với những cơn ho rũ rượi tím tái hay tiếng rít thở đặc trưng. Thay vào đó, bệnh biểu hiện chủ yếu bằng tình trạng ho khan dai dẳng kéo dài nhiều tuần, dễ gây nhầm lẫn với viêm phế quản mạn tính, hen suyễn hoặc dị ứng đường hô hấp. Chính vì triệu chứng mơ hồ, người bệnh thường bỏ qua hoặc tự ý dùng thuốc giảm ho thông thường mà không hay biết mình đang mang vi khuẩn truyền nhiễm.
Nguy cơ lây lan mầm bệnh âm thầm trong gia đình
Những người trưởng thành bị tái nhiễm ho gà dù chỉ có triệu chứng nhẹ nhưng vẫn mang lượng vi khuẩn lớn trong vòm họng. Khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các giọt bắn chứa vi khuẩn Bordetella pertussis phát tán ra không khí xung quanh. Đây là nguồn lây nhiễm âm thầm và đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh chưa đến độ tuổi tiêm chủng hoặc trẻ nhỏ chưa hoàn thành đủ phác đồ vắc xin cơ bản. Trẻ nhỏ khi nhiễm ho gà từ người thân trong gia đình có nguy cơ diễn tiến nặng, suy hô hấp cấp, viêm phổi thứ phát và cần can thiệp y tế tích cực.
Biện pháp chủ động phòng ngừa tái nhiễm ho gà
Để bù đắp lượng kháng thể bị hao hụt theo thời gian, việc tiêm mũi vắc xin nhắc lại là biện pháp phòng ngừa quan trọng hàng đầu. Các hiệp hội y khoa khuyến cáo người trưởng thành, đặc biệt là phụ nữ mang thai trong tam cá nguyệt thứ ba và những người trực tiếp chăm sóc trẻ nhỏ, nên chủ động tiêm nhắc vắc xin phối hợp chứa thành phần ho gà vô bào. Song song đó, việc duy trì thói quen đeo khẩu trang tại nơi đông người, che miệng khi ho, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và giữ nhà cửa thông thoáng sẽ giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây bệnh.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên sâu. Người bị ho kéo dài trên hai tuần tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh hay thuốc ức chế ho khi chưa có chỉ định. Cần đến cơ sở y tế để được thăm khám lâm sàng và thực hiện xét nghiệm vi sinh chính xác.
Tóm tắt
Bệnh ho gà hoàn toàn có thể tái nhiễm do miễn dịch tự nhiên hay miễn dịch sau tiêm phòng đều giảm dần theo thời gian. Hiểu rõ cơ chế này giúp người bệnh không chủ quan khi xuất hiện các đợt ho kéo dài bất thường. Việc chủ động tiêm nhắc lại vắc xin phối hợp và đi khám chuyên khoa hô hấp kịp thời là biện pháp thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.
Nguồn tham khảo
- http://isrctn.org/>: Booster study: long term cellular memory immunity against Bordetella pertussis
- Vaccine: Comparative seroepidemiology of pertussis, diphtheria and poliovirus antibodies in Singapore: Waning pertussis immunity in a highly immunized population and the need for adolescent booster doses
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người từng mắc bệnh ho gà có bị nhiễm lại không?
Người đã từng mắc ho gà vẫn có thể bị tái nhiễm. Lượng kháng thể tự nhiên sau khi khỏi bệnh sẽ suy giảm dần theo năm tháng chứ không duy trì bảo vệ vĩnh viễn suốt đời.
Miễn dịch từ vắc xin phòng ho gà kéo dài bao lâu?
Kháng thể từ vắc xin ho gà thường đạt hiệu quả cao trong những năm đầu và giảm sút rõ rệt sau khoảng 5 đến 10 năm, do đó cần tiêm mũi nhắc lại.
Triệu chứng ho gà tái nhiễm ở người lớn có gì khác biệt?
Ở người lớn từng có miễn dịch, bệnh thường biểu hiện nhẹ hơn, chủ yếu là ho khan dai dẳng nhiều tuần, ít khi xuất hiện tiếng rít thở đặc trưng như trẻ nhỏ.
Ai cần tiêm nhắc lại vắc xin phòng ho gà?
Các đối tượng nguy cơ cao, người chuẩn bị chăm sóc trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai và người trưởng thành sau mỗi 10 năm nên trao đổi với bác sĩ về việc tiêm nhắc vắc xin.
Cần làm gì khi nghi ngờ bị tái nhiễm ho gà?
Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc ho hay kháng sinh tại nhà mà cần đến cơ sở y tế chuyên khoa hô hấp để được xét nghiệm chẩn đoán và hướng dẫn điều trị an toàn.
