Hình ảnh nấm miệng ở trẻ sơ sinh và cách nhận biết chính xác

Hình ảnh nấm miệng ở trẻ sơ sinh là gì?

Nấm miệng ở trẻ sơ sinh, dân gian thường gọi là tưa miệng hay tưa lưỡi, là một dạng nhiễm trùng nấm nông tại bề mặt niêm mạc khoang miệng. Tác nhân chủ yếu gây ra tình trạng này là nấm men Candida albicans, một loại vi nấm cơ hội có thể tồn tại tự nhiên với số lượng nhỏ trong đường tiêu hóa và niêm mạc người.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới một tuổi, hệ thống miễn dịch chưa phát triển đầy đủ cùng với hệ vi khuẩn có lợi trong khoang miệng chưa thiết lập cân bằng, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm men nhân lên nhanh chóng. Bệnh biểu hiện bằng những tổn thương dạng màng giả màu trắng sữa bám chắc trên các bề mặt mô mềm. Mặc dù nấm miệng là bệnh lý lành tính và có thể xử trí dứt điểm, nhưng nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, tổn thương có thể lan rộng xuống hầu họng, thực quản, gây khó nuốt, đau đớn và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng dinh dưỡng cũng như sự phát triển thể chất của trẻ.

Đặc điểm hình ảnh trực quan của nấm miệng ở trẻ sơ sinh

Hình ảnh nấm miệng ở trẻ sơ sinh, hay còn gọi là tưa lưỡi, điển hình với sự xuất hiện của các mảng hoặc đốm màu trắng đục, kem vàng trông tương tự như váng sữa hoặc sữa đông. Những mảng này có thể mọc rải rác hoặc liên kết thành từng mảng lớn bao phủ khắp mặt trên của lưỡi, niêm mạc má bên trong, vòm họng, nướu và đôi khi lan đến môi của trẻ.

Điểm đặc trưng trực quan của tổn thương do nấm Candida albicans gây ra là các mảng trắng bám rất chặt vào lớp niêm mạc. Khác với cặn sữa thông thường có thể dễ dàng lau sạch sau khi trẻ nuốt nước bọt hoặc vệ sinh nhẹ, mảng nấm miệng rất khó bong tróc. Khi dùng gạc cố lau chùi, lớp niêm mạc bên dưới sẽ lộ ra với màu đỏ rực, phù nề và có thể xuất hiện các điểm rướm máu li ti. Điều này khiến trẻ có cảm giác đau rát, khó chịu rõ rệt.

Cách phân biệt hình ảnh nấm miệng và cặn sữa thông thường

Nhiều phụ huynh thường nhầm lẫn giữa nấm miệng và cặn sữa đọng lại sau các cữ bú, dẫn đến xử trí chậm trễ hoặc vệ sinh sai cách làm tổn thương miệng bé. Cặn sữa thường chỉ xuất hiện sau khi bú, phân bố chủ yếu ở giữa mặt lưỡi, mỏng và phẳng. Màng sữa này rất mềm, dễ tan hoặc bong ra khi phụ huynh dùng tơ gạc mềm ẩm lau nhẹ, để lại bề mặt lưỡi hồng hào và hoàn toàn bình thường.

Trong khi đó, mảng tổn thương do nấm miệng tạo thành các khối gồ ghề, hơi dày và bám dính chắc chắn trên nhiều vị trí khác nhau trong khoang miệng chứ không riêng gì mặt lưỡi. Vùng niêm mạc quanh chân mảng bám thường có viền sung huyết đỏ. Nếu dùng lực gạt bỏ mảng nấm, lớp mô bên dưới sẽ bị trợt loét, gây đau đớn khiến trẻ giật mình khóc thét. Việc quan sát kỹ phản ứng của niêm mạc là tiêu chí quan trọng nhất để phân biệt hai tình trạng này.

Những dấu hiệu đi kèm thường gặp khi trẻ bị nấm miệng

Bên cạnh những hình ảnh trực quan nhìn thấy bằng mắt thường trong khoang miệng, nấm miệng còn gây ra một số thay đổi về hành vi và thể trạng của trẻ sơ sinh do cảm giác đau rát niêm mạc. Trẻ thường quấy khóc nhiều hơn bình thường, đặc biệt là vào thời điểm bắt đầu bú mẹ hoặc bú bình. Cảm giác đau khi núm vú cọ xát vào các vết loét nấm khiến trẻ có xu hướng ngậm vú rồi lại nhả ra, bú ngắt quãng hoặc từ chối bú hoàn toàn.

Một số trẻ có biểu hiện chảy nhiều nước dãi, hơi thở có mùi chua nhẹ hoặc thay đổi vị giác dẫn đến biếng ăn kéo dài. Nếu không được phát hiện sớm, lượng sữa tiêu thụ giảm sút có thể làm trẻ sụt cân, mệt mỏi và mất nước. Ngoài ra, do bào tử nấm theo đường tiêu hóa đi xuống dưới, một số trẻ bị nấm miệng có thể đồng thời xuất hiện tình trạng hăm tã dai dẳng do nấm ở vùng mông và bẹn, với các nốt ban đỏ rực có mụn mủ nhỏ li ti xung quanh.

Hướng chăm sóc và vệ sinh khoang miệng đúng cách cho trẻ

Khi phát hiện hình ảnh nghi ngờ nấm miệng ở trẻ sơ sinh, nguyên tắc đầu tiên là giữ vệ sinh khoang miệng nhẹ nhàng và đúng phương pháp. Phụ huynh nên rửa sạch tay bằng xà phòng, sử dụng miếng gạc rơ lưỡi vô trùng quấn vào ngón tay trỏ, thấm nước muối sinh lý ấm để làm sạch khoang miệng cho trẻ sau mỗi cữ bú. Thao tác rơ miệng cần thực hiện hết sức nhẹ nhàng, lau theo thứ tự từ hai bên má, nướu rồi mới đến bề mặt lưỡi, tuyệt đối không chà xát mạnh bạo làm trầy xước niêm mạc.

Song song với việc vệ sinh miệng cho trẻ, việc khử trùng các vật dụng tiếp xúc trực tiếp là vô cùng quan trọng để ngăn ngừa tái nhiễm. Toàn bộ bình sữa, núm ti giả, thìa ăn dặm và dụng cụ hút sữa cần được luộc sôi hoặc tiệt trùng cẩn thận sau mỗi lần sử dụng. Đối với các mẹ nuôi con bằng sữa mẹ, cần vệ sinh núm vú sạch sẽ bằng nước ấm trước và sau cữ bú, đồng thời thay miếng lót thấm sữa thường xuyên để giữ đầu ngực luôn khô thoáng.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng nấm đường uống hoặc bôi cho trẻ sơ sinh khi chưa có sự thăm khám và chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Tránh áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như dùng mật ong, nước cốt chanh hoặc các loại nước lá không rõ nguồn gốc để rơ miệng cho trẻ, vì mật ong có nguy cơ gây ngộ độc Clostridium botulinum nguy hiểm ở trẻ dưới một tuổi, còn các chất chua có thể gây bỏng rát niêm mạc miệng. Không dùng dụng cụ kim loại hoặc móng tay cạo mảng trắng của nấm.

Tóm tắt

Nấm miệng ở trẻ sơ sinh là tình trạng nhiễm trùng niêm mạc phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu nhận biết sớm và xử trí đúng cách. Phụ huynh không nên chủ quan tự cạo mảng trắng hoặc tự ý mua thuốc kháng nấm khi chưa có chỉ định y khoa. Khi trẻ có dấu hiệu bỏ bú, quấy khóc nhiều hoặc tổn thương lan rộng, việc đưa trẻ đi khám bác sĩ nhi khoa là biện pháp cần thiết để bảo vệ sức khỏe răng miệng và thể trạng của bé.