Hậu covid tim đập nhanh: Nguyên nhân phổ biến và cách khắc phục

Hậu covid tim đập nhanh là gì?

Hậu COVID tim đập nhanh là hiện tượng nhịp tim tăng nhanh hơn mức bình thường (thường trên 100 nhịp mỗi phút khi nghỉ ngơi) hoặc xuất hiện cảm giác tim đập mạnh, dồn dập trong lồng ngực sau khi đã khỏi giai đoạn nhiễm cấp tính. Biểu hiện này có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng, thuộc nhóm hội chứng hậu COVID-19.

Nhiều trường hợp ghi nhận nhịp tim biến động rõ rệt khi người bệnh đứng lên đột ngột, gắng sức nhẹ hoặc rơi vào trạng thái căng thẳng thần kinh. Mặc dù phần lớn các ca tim đập nhanh không gây tổn thương thực thể vĩnh viễn ở tim, tình trạng này vẫn phản ánh sự phục hồi chưa hoàn toàn của cơ thể và cần được kiểm tra kỹ lưỡng để loại trừ các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn.

Rối loạn hệ thần kinh thực vật sau nhiễm virus

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây tim đập nhanh hậu COVID-19 là tình trạng rối loạn hệ thần kinh tự chủ hay thần kinh thực vật. Hệ thần kinh thực vật chịu trách nhiệm điều hòa các phản xạ tự động của cơ thể, bao gồm nhịp tim, huyết áp và nhịp thở. Sau khi chống lại virus SARS-CoV-2, sự cân bằng giữa hệ giao cảm và phó giao cảm có thể bị gián đoạn tạm thời.

Hệ thần kinh giao cảm bị kích thích quá mức khiến tim đập nhanh hơn, co bóp mạnh hơn ngay cả khi cơ thể đang ở trạng thái nghỉ ngơi. Một số người gặp hội chứng nhịp tim nhanh tư thế đứng (POTS), với biểu hiện nhịp tim tăng vọt khi chuyển từ tư thế nằm sang đứng kèm theo hoa mắt, chóng mặt hoặc choáng váng. Hiện tượng này thường cải thiện dần theo thời gian khi hệ thần kinh tự chủ tái lập lại khả năng tự điều hòa.

Ảnh hưởng từ phản ứng viêm kéo dài và suy nhược cơ thể

Sau giai đoạn nhiễm virus cấp tính, hệ thống miễn dịch của một số bệnh nhân vẫn tiếp tục duy trì trạng thái hoạt động cảnh giác cao độ. Các chất trung gian hóa học gây viêm còn tồn lưu trong tuần hoàn có thể tác động trực tiếp lên cơ tim và hệ thống dẫn truyền điện học của tim, dẫn đến tình trạng loạn nhịp hoặc nhịp nhanh xoang.

Bên cạnh đó, quá trình nằm điều trị kéo dài làm giảm đáng kể thể lực, khối lượng cơ bắp và dung tích hô hấp. Khi quay trở lại sinh hoạt thường nhật, hệ tim mạch chưa kịp thích nghi với cường độ vận động cũ, buộc tim phải đập nhanh hơn để bơm đủ máu và oxy đi khắp cơ thể. Tình trạng thiếu máu, mất nước nhẹ hoặc thiếu hụt điện giải sau đợt ốm cũng là những yếu tố góp phần thúc đẩy nhịp tim gia tăng.

Yếu tố tâm lý lo âu và căng thẳng thần kinh

Tác động tâm lý sau khi trải qua căn bệnh truyền nhiễm cũng là nguyên nhân thường bị bỏ quên nhưng ảnh hưởng rất lớn đến nhịp tim. Trạng thái lo âu thường trực, mất ngủ kéo dài và nỗi sợ hãi về các biến chứng sức khỏe kích hoạt phản ứng căng thẳng của não bộ, giải phóng hormone adrenaline và cortisol vào máu.

Các hormone này trực tiếp kích thích nút xoang của tim làm tăng tần số co bóp, đồng thời gây co mạch ngoại vi. Vòng luẩn quẩn xuất hiện khi người bệnh cảm nhận được tim đập nhanh lại càng thêm hoảng hốt, khiến tim đập dồn dập hơn. Việc thư giãn tinh thần, giải tỏa căng thẳng và duy trì giấc ngủ sâu là bước nền tảng để ngắt chu kỳ kích thích tâm lý tiêu cực này.

Biện pháp chăm sóc và điều hòa nhịp tim tại nhà

Để cải thiện tình trạng tim đập nhanh hậu COVID-19, người bệnh nên xây dựng chế độ sinh hoạt và phục hồi thể lực từng bước, tránh nôn nóng vận động mạnh đột ngột. Bắt đầu bằng các bài tập thở chậm, thở sâu bằng cơ hoành để kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, giúp xoa dịu nhịp tim và giảm cảm giác hồi hộp.

Người bệnh cần uống đủ nước mỗi ngày, từ 1,5 đến 2 lít, có thể bổ sung các loại nước giàu khoáng chất hoặc nước điện giải tự nhiên để duy trì thể tích tuần hoàn ổn định. Hạn chế tối đa các chất kích thích như cà phê, trà đặc, nước tăng lực, rượu bia và thuốc lá vì chúng làm tăng tính hưng phấn của cơ tim. Việc chia nhỏ các bữa ăn trong ngày, tránh ăn quá no cũng giúp giảm bớt gánh nặng tuần hoàn sau khi ăn.

Nhận biết dấu hiệu cần thăm khám y khoa kịp thời

Mặc dù nhiều trường hợp tim đập nhanh hậu COVID-19 là lành tính và tự hồi phục, người bệnh không nên chủ quan bỏ qua các tín hiệu cảnh báo tổn thương cơ tim hay rối loạn nhịp tim nguy hiểm. Khám chuyên khoa tim mạch giúp xác định chính xác nguyên nhân thông qua điện tâm đồ, siêu âm tim hoặc xét nghiệm men tim.

Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay nếu cảm giác tim đập nhanh đi kèm với đau tức ngực dữ dội, khó thở liên tục, hụt hơi khi nghỉ ngơi, chóng mặt nghiêm trọng hoặc ngất xỉu. Những triệu chứng này có thể là biểu hiện của viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim hoặc thuyên tắc mạch sau nhiễm trùng, đòi hỏi phải được chẩn đoán và theo dõi y khoa chuyên sâu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc điều hòa nhịp tim, thuốc chẹn beta hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc khi chưa có chỉ định y khoa. Việc tự điều trị có thể che lấp các bệnh lý tim mạch nguy hiểm hoặc gây hạ huyết áp, chậm nhịp tim quá mức. Khi các triệu chứng hồi hộp kéo dài hoặc tăng nặng, hãy đi khám tại bệnh viện uy tín.

Tóm tắt

Hiện tượng tim đập nhanh sau khi khỏi COVID-19 phần lớn liên quan đến sự nhạy cảm của hệ thần kinh thực vật và thể trạng suy giảm sau ốm. Bằng cách điều chỉnh lối sống khoa học, nghỉ ngơi hợp lý, tập thở và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường, người bệnh có thể từng bước phục hồi sức khỏe tim mạch an toàn và bền vững.