Hậu covid nên bổ sung gì và chế độ dinh dưỡng giúp phục hồi sức khỏe
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sau khi khỏi Covid-19, nhiều người vẫn gặp phải tình trạng mệt mỏi kéo dài, hụt hơi, suy giảm thể lực hoặc chán ăn do ảnh hưởng của phản ứng viêm toàn thân. Chăm sóc dinh dưỡng đóng vai trò cốt lõi trong việc tái tạo tế bào, bù đắp năng lượng tiêu hao và hỗ trợ hệ miễn dịch trở lại trạng thái cân bằng.
Việc tìm hiểu hậu covid nên bổ sung gì giúp người bệnh xây dựng thực đơn khoa học, tập trung vào thực phẩm tự nhiên giàu đạm, vitamin và khoáng chất thay vì lạm dụng các loại thực phẩm chức năng chưa rõ nguồn gốc. Dưới đây là những nguyên tắc ăn uống cần thiết để cơ thể sớm phục hồi thể trạng một cách an toàn.
Hậu covid nên bổ sung gì là gì?
Hội chứng hậu Covid-19 là tình trạng các triệu chứng tồn tại hoặc xuất hiện mới sau giai đoạn nhiễm trùng cấp tính của virus SARS-CoV-2. Trong quá trình chống chọi với mầm bệnh, cơ thể bị tiêu hao lượng lớn khối cơ bắp, mô mỡ dự trữ và các vi chất quan trọng. Hệ tiêu hóa và vị giác cũng có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến tình trạng ăn không ngon miệng và kém hấp thu.
Dinh dưỡng trong giai đoạn này không chỉ đơn thuần là nạp đủ năng lượng cho các hoạt động hằng ngày, mà còn hỗ trợ quá trình sửa chữa tổn thương mô ở phổi, tim mạch và cơ xương khớp. Việc cung cấp đầy đủ các nhóm chất thiết yếu một cách cân đối giúp củng cố hàng rào miễn dịch, giảm viêm mạn tính và thúc đẩy cơ thể lấy lại sức bền tự nhiên.
Bổ sung đạm chất lượng cao để tái tạo khối cơ và tế bào
Chất đạm là nguyên liệu nền tảng cấu tạo nên tế bào miễn dịch, kháng thể và khối cơ bắp vốn bị suy giảm nghiêm trọng trong đợt nhiễm virus. Người đang trong giai đoạn hồi phục cần ưu tiên các nguồn đạm có giá trị sinh học cao, dễ tiêu hóa như thịt gia cầm bỏ da, cá tươi, trứng gà, đậu phụ và các loại đậu hạt.
Cá béo như cá hồi, cá thu hoặc cá mòi còn cung cấp axit béo omega 3, hỗ trợ giảm phản ứng viêm và bảo vệ sức khỏe tim mạch. Mỗi bữa ăn chính nên có một phần đạm vừa phải, kết hợp cùng các món canh hầm hoặc súp mềm để người bệnh dễ nhai nuốt nếu còn cảm giác mệt mỏi hay đau rát họng kéo dài. Không nên tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ nhiều mỡ hoặc thực phẩm chế biến sẵn để tránh gây thêm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.
Tăng cường vitamin và khoáng chất chống oxy hóa từ rau củ quả
Các vi chất dinh dưỡng đóng vai trò như chất xúc tác sinh hóa, hỗ trợ phục hồi mô phổi và kích hoạt hệ miễn dịch. Người bệnh nên bổ sung vitamin C từ cam, bưởi, ổi, kiwi hoặc ớt chuông để thúc đẩy tổng hợp collagen và tăng sức đề kháng. Vitamin D từ lòng đỏ trứng, nấm hoặc ánh nắng buổi sáng giúp điều hòa phản ứng viêm và bảo vệ hệ hô hấp.
Bên cạnh đó, kẽm có nhiều trong hải sản, hạt bí, ngũ cốc nguyên hạt là yếu tố không thể thiếu giúp cải thiện tình trạng mất vị giác, khứu giác và tăng cường miễn dịch tế bào. Việc đa dạng hóa các loại rau củ có màu sắc đậm như cải bó xôi, súp lơ xanh, cà rốt và cà chua sẽ cung cấp thêm lượng lớn chất chống oxy hóa thực vật, giúp bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa sau khi nhiễm bệnh.
Cung cấp đủ nước và điện giải hỗ trợ chuyển hóa
Nước là dung môi vận chuyển chất dinh dưỡng, hỗ trợ đào thải các chất cặn bã chuyển hóa và duy trì độ ẩm cho niêm mạc đường hô hấp. Tình trạng thiếu nước có thể làm dịch đờm trở nên đặc quánh, khiến người bệnh khó tống xuất đờm và gia tăng cảm giác mệt mỏi, đau đầu.
Người hồi phục sau Covid-19 nên duy trì uống từng ngụm nhỏ rải rác trong ngày, sử dụng nước ấm, nước canh rau, nước dừa tươi hoặc nước ép trái cây không thêm đường. Cần hạn chế các loại đồ uống chứa cồn, cà phê đậm đặc hoặc nước ngọt đóng chai nhiều đường vì chúng có thể gây lợi tiểu nhẹ, làm tăng mất nước và cản trở giấc ngủ tự nhiên của cơ thể.
Nguyên tắc chế biến và chia nhỏ bữa ăn khi mệt mỏi hoặc chán ăn
Sau khi khỏi bệnh, nhiều người vẫn cảm thấy đầy bụng, khó tiêu hoặc suy giảm cảm giác thèm ăn. Để giải quyết vấn đề này, thay vì cố gắng ăn hết ba bữa lớn, người bệnh nên chia khẩu phần ăn thành năm đến sáu bữa nhỏ trong ngày với các món ăn mềm, lỏng, ấm nóng như cháo dinh dưỡng, súp gà hoặc sữa tươi tách béo.
Khi chế biến, nên ưu tiên các phương pháp luộc, hấp, hầm nhừ nhằm giữ lại tối đa vi chất dinh dưỡng và giảm tải cho dạ dày. Sử dụng các loại gia vị tự nhiên có tính ấm như gừng, hành, tỏi, tiêu với lượng vừa phải không chỉ giúp kích thích khứu giác và vị giác mà còn hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn, giúp người bệnh cảm thấy ngon miệng trở lại.
Lưu ý an toàn
Chế độ dinh dưỡng cần được điều chỉnh linh hoạt theo thể trạng từng cá nhân và các bệnh lý nền đi kèm như đái tháo đường, tăng huyết áp hay bệnh thận mạn tính. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng các loại viên uống bổ sung vitamin hoặc khoáng chất liều cao kéo dài khi chưa có chỉ định từ bác sĩ, bởi sự dư thừa vi chất có thể gây độc cho gan và thận. Nếu tình trạng mệt mỏi, khó thở, tức ngực hoặc sụt cân tiếp tục kéo dài không thuyên giảm, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám toàn diện.
Tóm tắt
Phục hồi sau Covid-19 là một quá trình cần sự kiên nhẫn và chăm sóc đúng cách. Bằng việc xây dựng chế độ ăn cân đối giàu đạm, vitamin, uống đủ nước và duy trì lối sống lành mạnh, cơ thể sẽ dần lấy lại năng lượng và sức đề kháng vốn có. Hãy chủ động lắng nghe cơ thể và tham khảo ý kiến chuyên môn từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng khi cần thiết.
Nguồn tham khảo
- American Chemical Society (ACS): Incomplete Systemic Recovery and Metabolic Phenoreversion in Post-Acute-Phase Nonhospitalized COVID-19 Patients: Implications for Assessment of Post-Acute COVID-19 Syndrome
- Next Research: The influence of micronutrients on olfactory dysfunction associated with COVID-19 and long COVID
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bị mất vị giác hoặc khứu giác hậu covid nên ăn uống như thế nào?
Người bệnh nên chia nhỏ bữa ăn, chọn thức ăn mềm, ấm và có màu sắc bắt mắt. Có thể nêm thêm các loại thảo mộc, gia vị thơm tự nhiên như gừng, hành để kích thích các giác quan và bổ sung thực phẩm giàu kẽm giúp niêm mạc vị giác nhanh hồi phục.
Có nên tự ý uống viên kẽm hoặc vitamin C liều cao sau khi khỏi bệnh không?
Không nên tự ý dùng vi chất liều cao kéo dài vì có thể gây rối loạn tiêu hóa, sỏi thận hoặc ảnh hưởng chức năng gan. Tốt nhất nên ưu tiên hấp thu vi chất qua rau củ, trái cây tươi và chỉ dùng viên uống khi có hướng dẫn y tế.
Hậu covid nên kiêng những loại đồ ăn nào để cơ thể mau hồi phục?
Nên hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ chiên rán, thức ăn chế biến sẵn chứa nhiều muối, đường tinh luyện, rượu bia và đồ uống có ga. Những thực phẩm này dễ gây đầy trướng bụng, kích hoạt thêm phản ứng viêm và làm cản trở quá trình trao đổi chất của cơ thể.
Người sau nhiễm covid-19 có cần uống thêm sữa dinh dưỡng không?
Nếu gặp khó khăn trong việc ăn cơm hoặc sụt cân nhiều, sữa giàu năng lượng và đạm là lựa chọn hỗ trợ tiện lợi. Tuy nhiên, sữa chỉ đóng vai trò bữa phụ bổ sung, không nên thay thế hoàn toàn các bữa ăn chính từ thực phẩm tươi sống.
Cần làm gì nếu tình trạng chán ăn và mệt mỏi không cải thiện sau nhiều tuần?
Nếu tình trạng kém ăn, sụt cân hoặc kiệt sức kéo dài nhiều tuần sau khi khỏi bệnh, người bệnh nên đến bệnh viện kiểm tra để tầm soát các di chứng tim mạch, hô hấp hoặc rối loạn chuyển hóa tiềm ẩn và nhận phác đồ can thiệp phù hợp.
