Hạt hút ẩm bảo quản thực phẩm có an toàn không và cách xử lý khi nuốt phải

Hạt hút ẩm bảo quản thực phẩm là gì?

Gói hút ẩm thực phẩm là sản phẩm chuyên dụng được đặt trong bao bì đóng gói kín nhằm duy trì môi trường khô ráo, hạn chế tối đa độ ẩm không khí xâm nhập vào thực phẩm. Thành phần phổ biến nhất trong gói hút ẩm bảo quản thực phẩm hiện nay là silica gel, một dạng silicon dioxide ngậm nước có cấu trúc xốp vi mô với hàng triệu lỗ rỗng li ti giúp giữ nước hiệu quả.

Bên cạnh silica gel, một số sản phẩm thực phẩm hoặc hàng hóa có thể sử dụng đất sét hoạt tính montmorillonite, than hoạt tính, hoặc canxi oxit tức vôi sống. Về bản chất hóa học, silica gel tinh khiết dùng trong thực phẩm là chất trơ, không phản ứng hóa học trong đường tiêu hóa và không hấp thu vào máu. Mối nguy hiểm lớn nhất của gói hút ẩm không nằm ở độc tính tế bào mà thường đến từ nguy cơ hóc dị vật gây nghẹt thở ở trẻ em, hoặc nguy cơ bỏng niêm mạc đường tiêu hóa nếu gói chứa canxi oxit.

Các loại chất hút ẩm thường gặp trong bao bì thực phẩm

Trên thị trường hiện nay, có ba nhóm chất hút ẩm chính thường được đặt trong các gói thực phẩm đóng hộp hoặc đóng túi:

Thứ nhất là silica gel, dạng hạt tròn trong suốt hoặc hơi mờ. Đây là loại được sử dụng phổ biến nhất cho bánh kẹo, đồ ăn vặt và thực phẩm khô nhờ khả năng hút ẩm tốt và tính chất hóa học rất trơ. Hạt silica gel không bị hòa tan trong nước, không gây phản ứng hóa học nguy hiểm và thường được coi là không độc hại đối với hệ tuần hoàn.

Thứ hai là đất sét bentonite hoặc montmorillonite, có màu xám hoặc nâu đất tự nhiên. Đây là khoáng chất tự nhiên thân thiện với môi trường, không độc hại và an toàn khi tiếp xúc với thực phẩm khô.

Thứ ba là canxi oxit, hay còn gọi là vôi sống dạng bột hoặc hạt trắng đục. Loại này ít phổ biến hơn trong thực phẩm ăn liền nhưng đôi khi vẫn gặp trong một số loại bánh kẹo nhập khẩu hoặc thực phẩm truyền thống cần độ khô tuyệt đối. Canxi oxit khi gặp nước sẽ phản ứng tỏa nhiệt mạnh và tạo thành canxi hydroxit có tính kiềm, có thể gây bỏng rộp niêm mạc miệng, thực quản nếu ăn phải.

Mức độ an toàn và độc tính thực tế của hạt silica gel

Rất nhiều người lầm tưởng rằng hạt hút ẩm silica gel là hóa chất cực độc có thể dẫn đến tử vong ngay khi nuốt phải. Tuy nhiên, theo các trung tâm kiểm soát chất độc trên thế giới, silica gel tinh khiết dùng trong bảo quản thực phẩm không có độc tính nội tại và không gây ngộ độc toàn thân.

Khi một người, đặc biệt là trẻ em, vô tình nuốt phải một vài hạt silica gel thông thường, các hạt này đi qua ống tiêu hóa mà không bị phân hủy hay hấp thu vào cơ thể. Chúng sẽ được đào thải tự nhiên ra ngoài theo phân trong vòng vài ngày. Cơ thể có thể xuất hiện cảm giác khô ráo tạm thời ở khoang miệng hoặc cổ họng do hạt hút bớt nước bọt, nhưng nhìn chung không gây tổn thương mô.

Dù vậy, mối nguy thực sự đến từ nguy cơ cơ học. Trẻ nhỏ nuốt cả túi giấy hút ẩm hoặc nuốt lượng lớn hạt cùng lúc có thể bị hóc, tắc đường thở dẫn đến suy hô hấp cấp tính. Ngoài ra, một số loại hạt silica gel công nghiệp có tẩm muối coban clorua để đổi màu chỉ thị độ ẩm từ xanh sang hồng, loại này có thể gây kích ứng hoặc độc tính nhẹ và không được phép dùng trong thực phẩm.

Hướng dẫn sơ cứu khi vô tình nuốt phải hạt hút ẩm

Khi phát hiện trẻ nhỏ hoặc người thân vô tình nuốt phải hạt hút ẩm, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và thực hiện các bước sơ cứu ban đầu đúng cách:

Trước hết, cần lấy phần gói hút ẩm còn lại trong miệng người nuốt ra ngay lập tức, kiểm tra bao bì để xác định chất bên trong là hạt silica gel hay bột vôi sống canxi oxit. Tuyệt đối không cố gắng gây nôn bằng cách móc họng, vì hành động này có thể làm hạt hút ẩm lọt vào đường thở gây hóc dị vật nguy hiểm hoặc làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc họng.

Nếu xác định đó là hạt silica gel trong suốt và người nuốt vẫn tỉnh táo, thở bình thường, hãy cho uống từ từ một cốc nước lọc ấm hoặc sữa. Việc uống nước giúp làm ẩm niêm mạc, đẩy hạt xuống dạ dày thuận lợi và bù lại lượng dịch bị hút. Sau đó, theo dõi sát sao biểu hiện của người nuốt trong vài ngày tiếp theo.

Nếu nghi ngờ nuốt phải canxi oxit với triệu chứng đau rát miệng dữ dội, chảy nước dãi, sưng phù môi lưỡi, hoặc nếu xuất hiện dấu hiệu hóc sặc, ho sặc sụa, khó thở, nôn ói liên tục, cần đưa ngay người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra và xử trí kịp thời.

Biện pháp phòng ngừa tai nạn do hạt hút ẩm trong gia đình

Tai nạn nuốt nhầm gói hút ẩm xảy ra phổ biến nhất ở trẻ nhỏ dưới năm tuổi do trẻ tò mò, nhầm lẫn gói hút ẩm với gói kẹo gia vị hoặc cố tình xé nghịch. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các thành viên trong gia đình, cần áp dụng các biện pháp chủ động:

Ngay khi mở các gói bánh kẹo, đồ ăn vặt, rong biển hoặc hộp thuốc mới, phụ huynh nên tìm và vứt bỏ ngay gói hút ẩm vào thùng rác kín có nắp đậy, tránh để vương vãi trên bàn hoặc sàn nhà. Nếu thực phẩm cần giữ lâu ngày và bắt buộc phải giữ lại gói hút ẩm, hãy giải thích rõ cho trẻ lớn biết đó là vật phẩm không ăn được.

Bên cạnh đó, cần cất giữ các sản phẩm chứa gói hút ẩm ở vị trí trên cao, ngoài tầm với của trẻ nhỏ. Không bao giờ sử dụng lại các gói hút ẩm cũ từ bánh kẹo để tự bảo quản thức ăn tự làm nếu bao bì bên ngoài đã rách rưới hoặc ẩm mốc.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục thường thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay cấp cứu y khoa. Nếu phát hiện trẻ có triệu chứng tím tái, ngừng thở, thở rít hoặc nghi ngờ nuốt phải gói hút ẩm chứa hóa chất ăn mòn như canxi oxit, người nhà không được chần chừ mà phải lập tức đưa nạn nhân đến phòng cấp cứu của bệnh viện gần nhất hoặc liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn xử trí chuyên khoa.

Tóm tắt

Hạt hút ẩm silica gel trong thực phẩm nhìn chung không độc hại về mặt hóa học, nhưng tiềm ẩn nguy cơ gây hóc nghẹn cơ học cho trẻ nhỏ. Việc chủ động loại bỏ gói hút ẩm ngay khi mở bao bì và nắm vững kỹ năng sơ cứu đúng cách sẽ giúp gia đình yên tâm bảo vệ sức khỏe con trẻ mỗi ngày.