Hắc lào và chàm có liên quan đến nhau không và cách phân biệt
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người thường băn khoăn liệu hắc lào và chàm có liên quan đến nhau không khi nhận thấy các nốt ban đỏ ngứa ngáy và mụn nước xuất hiện trên bề mặt da. Cả hai tình trạng này đều thuộc nhóm bệnh lý da liễu phổ biến, gây cảm giác khó chịu kéo dài và dễ khiến người bệnh lúng túng trong việc lựa chọn cách xử trí.
Thực tế, hắc lào và chàm là hai bệnh lý hoàn toàn khác biệt về căn nguyên sinh bệnh, cơ chế tiến triển cũng như phương pháp kiểm soát y khoa. Việc hiểu rõ bản chất của từng bệnh sẽ giúp người bệnh tránh nhầm lẫn tai hại trong quá trình theo dõi và chăm sóc làn da.
Hắc lào và chàm là gì?
Hắc lào và chàm đều là những bệnh lý ngoài da thường gặp với triệu chứng nổi bật là ngứa ngáy, đỏ rát và xuất hiện mụn nước ở nhiều vị trí trên cơ thể. Tuy nhiên, căn nguyên giữa hai tình trạng này lại đối lập nhau. Hắc lào là bệnh truyền nhiễm do vi nấm sợi gây tổn thương giới hạn rõ rệt trên lớp sừng. Bệnh chàm là hội chứng viêm da mạn tính không lây, mang tính chất cơ địa và liên quan chặt chẽ đến sự suy giảm khả năng phòng vệ tự nhiên của da. Sự trùng lặp về triệu chứng ngứa và dát đỏ khiến không ít người lầm tưởng chúng có cùng nguồn gốc hoặc có thể tự chuyển hóa lẫn nhau.
Bản chất và nguyên nhân gây bệnh của hắc lào và chàm
Hắc lào, hay còn gọi là lác đồng tiền, là bệnh nhiễm trùng nông ở da do các loài vi nấm sợi thuộc nhóm dermatophytes gây nên. Bệnh hình thành khi vi nấm xâm nhập vào lớp sừng của thượng bì, phát triển mạnh trong điều kiện nóng ẩm, vệ sinh kém hoặc tiếp xúc gần với nguồn lây.
Ngược lại, bệnh chàm là một hội chứng viêm da mạn tính không nhiễm trùng, bắt nguồn từ sự phối hợp phức tạp giữa yếu tố cơ địa dị ứng, rối loạn đáp ứng miễn dịch và sự suy yếu của hàng rào biểu mô da. Yếu tố khởi phát bệnh chàm thường liên quan đến thời tiết hanh khô, dị nguyên môi trường, hóa chất tẩy rửa hoặc căng thẳng tâm lý chứ không do vi sinh vật gây ra.
Mối liên hệ giữa hắc lào và chàm trong thực tế
Về bản chất y học, hắc lào và chàm không có mối liên hệ nhân quả trực tiếp với nhau. Bệnh chàm không thể tự biến đổi thành hắc lào và ngược lại, hắc lào cũng không trực tiếp chuyển biến thành chàm sau khi đã điều trị khỏi vi nấm.
Tuy nhiên, hai bệnh có thể xuất hiện nối tiếp hoặc xen kẽ trên cùng một cá thể. Khi người bệnh bị chàm mạn tính, bề mặt da liên tục bị nứt nẻ, gãi xước làm tổn hại hàng rào bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện thuận lợi cho vi nấm gây hắc lào xâm nhập và phát triển thành tình trạng bội nhiễm. Khác với hắc lào có khả năng lây lan nhanh qua tiếp xúc da hoặc dùng chung đồ, bệnh chàm hoàn toàn không có tính lây truyền.
Cách nhận biết sự khác biệt giữa tổn thương hắc lào và chàm
Tổn thương da do hắc lào thường có hình tròn hoặc bầu dục rõ nét giống đồng tiền xu, ranh giới giữa vùng da bệnh và da lành rất rõ ràng. Bờ viền của tổn thương hơi gồ cao, đỏ hơn và tập trung nhiều mụn nước nhỏ li ti, trong khi vùng trung tâm có xu hướng lành dần hoặc nhạt màu hơn.
Trong khi đó, tổn thương của bệnh chàm thường không có ranh giới rõ rệt với vùng da xung quanh. Biểu hiện lâm sàng của chàm thay đổi theo từng giai đoạn, khởi đầu bằng các đám dát đỏ ngứa ngáy, nổi nhiều mụn nước nông nằm san sát nhau, sau đó vỡ ra gây rỉ dịch, đóng vảy tiết và lâu dần trở nên dày sừng, thâm nhiễm và hằn cổ trâu.
Nguy cơ khi chẩn đoán nhầm và tự ý bôi thuốc
Do cả hai bệnh đều gây cảm giác ngứa ngáy dữ dội và nổi mụn nước, nhiều người thường tự ý mua thuốc bôi phối hợp có chứa corticoid nồng độ cao để làm dịu cơn ngứa. Việc dùng corticoid trên vùng da bị hắc lào là sai lầm nguy hiểm vì chất này làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, khiến nấm lan rộng nhanh chóng và làm mờ các dấu hiệu điển hình, gây ra hội chứng nấm biến đổi rất khó nhận biết.
Ngược lại, nếu tổn thương chàm bị điều trị nhầm bằng các loại cồn thuốc tự chế hoặc thuốc trị nấm có tính kích ứng mạnh, bề mặt da dễ bị bỏng rát, viêm da tiếp xúc thứ phát và tăng nguy cơ nhiễm trùng do vi khuẩn tụ cầu. Do đó, việc xác định đúng căn nguyên là bước quan trọng nhất trước khi áp dụng bất kỳ biện pháp can thiệp nào.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc bôi chứa corticoid, thuốc kháng nấm hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng đắp lá khi chưa có chỉ định từ bác sĩ da liễu. Việc bôi thuốc sai loại có thể dẫn tới teo da, giãn mạch hoặc nhiễm trùng huyết do vi khuẩn bội nhiễm.
Tóm tắt
Hắc lào và chàm là hai bệnh lý ngoài da tách biệt hoàn toàn về nguyên nhân gây bệnh và phác đồ điều trị. Người bệnh khi xuất hiện tổn thương da bất thường nên đi khám chuyên khoa da liễu để được chẩn đoán chính xác, tránh tự ý dùng thuốc bôi khiến tổn thương lan rộng và khó kiểm soát.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh chàm có lây nhiễm từ người này sang người khác không?
Không. Bệnh chàm là phản ứng viêm da mạn tính liên quan đến yếu tố cơ địa và miễn dịch, hoàn toàn không do vi nấm hay vi khuẩn lây lan nên không thể truyền sang người khác.
Một người có thể vừa bị chàm vừa bị hắc lào cùng lúc không?
Người bệnh hoàn toàn có thể mắc đồng thời hai bệnh nếu trên nền da chàm bị suy yếu hàng rào bảo vệ vô tình nhiễm thêm vi nấm sợi từ môi trường, động vật hoặc vật dụng cá nhân.
Bị hắc lào có được dùng thuốc bôi chứa corticoid không?
Không nên tự bôi kem corticoid khi nghi ngờ hắc lào vì hoạt chất này làm ức chế phản ứng miễn dịch tại chỗ, khiến vi nấm phát triển mạnh mẽ hơn và làm biến dạng tổn thương đặc trưng.
Làm thế nào để phân biệt chính xác hắc lào và chàm tại cơ sở y tế?
Bác sĩ da liễu thường kiểm tra lâm sàng tổn thương, soi tươi tìm sợi nấm dưới kính hiển vi hoặc nuôi cấy nấm để xác định chính xác nguyên nhân trước khi chỉ định điều trị.
Khi nào tổn thương da ngứa ngáy cần đi khám bác sĩ ngay?
Người bệnh nên tái khám khi tổn thương da sưng đau dữ dội, chảy mủ vàng, đóng vảy tiết dày, sốt hoặc vùng ban đỏ lan nhanh sang nhiều vị trí khác trên cơ thể.
