Gãy Galeazzi là gì và những nguyên nhân thường gặp

Gãy Galeazzi là gì?

Trong cấu trúc giải phẫu của cẳng tay, xương quay và xương trụ nằm song song và liên kết chặt chẽ với nhau thông qua màng gian cốt cùng hai khớp xoay quan trọng là khớp quay trụ trên ở gần khuỷu tay và khớp quay trụ dưới ở vùng cổ tay. Khi có lực chấn thương mạnh tác động, sự toàn vẹn của hệ thống đòn bẩy này có thể bị phá vỡ hoàn toàn. Gãy Galeazzi được định nghĩa y khoa là tình trạng gãy ở đoạn thân xương quay, thường gặp ở vị trí một phần ba dưới, đồng thời đi kèm với trật khớp hoặc bán trật khớp quay trụ dưới. Do có sự phối hợp giữa gãy xương và tổn thương phức hợp dây chằng giữ khớp, dạng gãy này được y văn thế giới xếp vào nhóm chấn thương đòi hỏi nắn chỉnh giải phẫu tuyệt đối chính xác để tránh tình trạng mất vững cổ tay mạn tính về sau.

Nguyên nhân và cơ chế thường gặp dẫn đến gãy Galeazzi

Nguyên nhân hàng đầu dẫn đến gãy Galeazzi là tai nạn sinh hoạt hoặc chấn thương thể thao khi người bệnh bị trượt ngã và chống bàn tay xuống mặt đất trong tư thế cánh tay chịu tải trọng lớn, kết hợp với cẳng tay bị xoay sấp quá mức. Lực tác động dọc theo trục chi dưới tác động dồn nén từ bàn tay lên cổ tay sẽ làm gãy thân xương quay, đồng thời giật đứt hoặc làm tổn thương phức hợp dây chằng giữ khớp quay trụ dưới.

Bên cạnh cú ngã chống tay, chấn thương trực tiếp với lực rất mạnh đập vào vùng mặt sau ngoài của cẳng tay, chẳng hạn như tai nạn giao thông xe máy hoặc va chạm thể thao đối kháng, cũng có thể gây ra thương tổn tương tự. Các tình huống tai nạn lao động liên quan đến máy móc cuốn kéo hoặc vật nặng rơi trúng vùng cẳng tay cũng là những yếu tố nguy cơ dẫn đến tổn thương phức tạp này.

Dấu hiệu nhận biết tổn thương gãy xương kèm trật khớp cẳng tay

Khi xảy ra tổn thương gãy Galeazzi, người bệnh thường xuất hiện cảm giác đau nhói dữ dội tại vị trí gãy của xương quay và vùng khớp cổ tay. Khu vực cẳng tay nhanh chóng sưng nề, bầm tím, biến dạng rõ rệt so với bên tay lành và người bệnh gần như mất hoàn toàn khả năng xoay sấp hoặc ngửa cẳng tay.

Một điểm đặc trưng cần lưu ý là đầu dưới xương trụ có thể bị nhô cao bất thường dưới da mu bàn tay hoặc mặt lòng bàn tay do khớp quay trụ dưới bị trật ra khỏi vị trí sinh lý. Khi ấn nhẹ vào vùng mỏm trâm trụ hoặc đầu dưới xương trụ, người bệnh sẽ cảm thấy rất đau chói. Trong một số trường hợp, các nhánh thần kinh lân cận như dây thần kinh giữa hoặc nhánh thần kinh quay có thể bị kéo căng hay chèn ép, dẫn đến cảm giác tê bì các ngón tay.

Vì sao tổn thương Galeazzi cần được can thiệp chuyên khoa kịp thời

Khác với các trường hợp gãy đơn thuần một thân xương cẳng tay thông thường, tổn thương Galeazzi được xếp vào nhóm gãy xương không vững nghiêm trọng. Khớp quay trụ dưới đóng vai trò then chốt trong mọi cử động sấp ngửa của cẳng tay và sự ổn định của khớp cổ tay; do đó, nếu chỉ nắn chỉnh và bó bột đơn thuần, các mảnh gãy xương quay và đầu xương trụ rất dễ bị lệch thứ phát do lực kéo của các nhóm cơ cẳng tay.

Ở người trưởng thành, mục tiêu hàng đầu là phải phục hồi chính xác độ dài giải phẫu của xương quay và đưa khớp quay trụ dưới về đúng vị trí cân bằng. Bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình sẽ chỉ định chụp phim X-quang toàn bộ cẳng tay bao gồm cả khớp khuỷu và khớp cổ tay để đánh giá toàn diện, từ đó lựa chọn phương án can thiệp phẫu thuật kết hợp xương vững chắc bằng nẹp vít nhằm giúp người bệnh sớm phục hồi chức năng vận động.

Chăm sóc và phục hồi chức năng vận động cẳng tay sau điều trị

Quá trình chăm sóc sau chấn thương hoặc sau phẫu thuật đóng vai trò quyết định đến việc phục hồi tầm vận động của cổ tay và cẳng tay. Trong những tuần đầu tiên, người bệnh cần nâng cao chi thể khi nghỉ ngơi để giảm thiểu hiện tượng sưng nề và theo dõi sát các ngón tay về màu sắc da, cảm giác cũng như khả năng cử động nhẹ nhàng các đầu ngón.

Sau giai đoạn bất động ban đầu theo chỉ định của bác sĩ điều trị, việc thực hiện các bài tập vật lý trị liệu có hướng dẫn là vô cùng cần thiết. Các bài tập vận động chủ động có trợ giúp sẽ tập trung vào việc lấy lại biên độ xoay sấp ngửa cẳng tay, gập duỗi khớp cổ tay và tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ cầm nắm. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý mang vác vật nặng hoặc chống tay mạnh cho đến khi có sự đánh giá liền xương hoàn toàn từ bác sĩ chuyên khoa qua các lần tái khám định kỳ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Khi xảy ra chấn thương vùng cẳng tay có dấu hiệu biến dạng, đau nhức dữ dội hoặc sưng nề, tuyệt đối không tự ý nắn bóp, kéo giật chi thể hay đắp các loại lá thuốc không rõ nguồn gốc. Người bệnh cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để được chụp X-quang kiểm tra và xử trí can thiệp an toàn.

Tóm tắt

Gãy Galeazzi là một tổn thương phức tạp vùng cẳng tay đòi hỏi phải được thăm khám và can thiệp y tế đúng quy trình. Việc hiểu rõ nguyên nhân và tính chất nghiêm trọng của chấn thương giúp người bệnh chủ động đi khám sớm, tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình và kiên trì tập phục hồi chức năng để cẳng tay sớm hồi phục cử động bình thường.