Đuối nước khô có nguy hiểm không và cách xử trí kịp thời

Đuối nước khô là gì?

Đuối nước khô là thuật ngữ không chính thức thường được cộng đồng sử dụng để mô tả tình trạng suy hô hấp xảy ra sau sự cố sặc nước hoặc ngập nước. Về mặt sinh lý bệnh học, khi một lượng nhỏ nước xâm nhập vào đường hô hấp trên, các thụ thể vùng hầu họng và thanh quản có thể phản ứng dữ dội gây co thắt thanh quản kéo dài. Luồng co thắt này ngăn cản không khí đi vào phổi, dẫn đến tình trạng ngạt thở ngay cả khi nước chưa tràn sâu vào phế nang. Bên cạnh đó, tình trạng nước kích thích niêm mạc đường thở cũng có thể gây phù phổi cấp tiến triển sau vài giờ. Mặc dù các tổ chức y tế quốc tế khuyến nghị sử dụng thuật ngữ chung là đuối nước không tử vong kèm biến chứng hô hấp, nhưng việc hiểu rõ hiện tượng này giúp người dân không chủ quan sau bất kỳ tình huống sặc nước nào.

Mức độ nguy hiểm của hiện tượng đuối nước khô

Hiện tượng đuối nước khô mang tính chất nguy hiểm cao bởi diễn biến âm thầm và dễ bị bỏ qua. Sau khi thoát khỏi mặt nước, nạn nhân có thể vẫn đi lại và giao tiếp bình thường, khiến người chăm sóc lầm tưởng rằng nguy cơ đã qua đi. Tuy nhiên, sự co thắt đường thở liên tục hoặc tổn thương màng phế nang mao mạch có thể làm giảm sút lượng oxy trong máu một cách từ từ.

Nếu không được phát hiện, tình trạng thiếu oxy mô sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng não bộ, hệ tim mạch và dẫn đến suy hô hấp cấp tính. Ở trẻ em, lòng đường thở hẹp và nhạy cảm hơn người lớn, khiến nguy cơ tắc nghẽn và biến chứng diễn tiến nhanh hơn rất nhiều. Do đó, bất kỳ biến cố sặc nước nào cũng cần được đánh giá là tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng.

Dấu hiệu cảnh báo suy hô hấp sau khi sặc nước

Nạn nhân gặp biến chứng đường thở sau khi hít phải nước thường xuất hiện các dấu hiệu hô hấp bất thường trong vòng vài giờ đầu. Biểu hiện dễ nhận thấy nhất là những cơn ho liên tục, ho dữ dội hoặc ho khan dai dẳng không dứt sau khi đã lên bờ. Người bệnh có thể thở gấp, thở hổn hển, phập phồng cánh mũi hoặc có hiện tượng co kéo hõm ức và các cơ liên sườn khi gắng sức hít thở.

Bên cạnh các rối loạn nhịp thở, sự suy giảm oxy máu còn thể hiện qua sắc mặt nhợt nhạt, môi và đầu ngón tay tím tái. Người bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ, thường có biểu hiện mệt mỏi rũ rượi, li bì, ngủ gà, khó đánh thức hoặc ngược lại là bứt rứt, kích thích và nôn ói liên tục. Khi phát hiện các biểu hiện này, việc quan sát thụ động tại nhà là cực kỳ nguy hiểm.

Các bước xử trí ban đầu và hỗ trợ khẩn cấp

Khi một người vừa trải qua sự cố chìm nước hoặc sặc nước mạnh, bước đầu tiên là đưa nạn nhân ra khỏi khu vực nguy hiểm, đặt ở nơi khô ráo, thoáng khí và giữ ấm cơ thể bằng chăn khô hoặc quần áo ấm. Nếu nạn nhân bất tỉnh và ngừng thở hoặc thở ngáp cá, cần tiến hành hồi sức tim phổi ngay lập tức bằng các động tác ép tim và thổi ngạt luân phiên, đồng thời gọi hỗ trợ khẩn cấp.

Trong trường hợp nạn nhân vẫn tỉnh táo nhưng có biểu hiện ho nhiều, tức ngực hoặc khó thở, cần giữ cho người bệnh ở tư thế ngồi hơi cúi người về phía trước để dễ thở, nới lỏng trang phục và động viên trấn an tinh thần. Tuyệt đối không dốc ngược người nạn nhân hoặc thực hiện các biện pháp ép bụng thô bạo nhằm vắt nước ra ngoài, vì hành động này có thể gây trào ngược dịch dạ dày vào đường thở. Cần nhanh chóng chuyển người bệnh đến bệnh viện gần nhất để được kiểm tra chuyên sâu.

Theo dõi y tế và nguyên tắc phòng ngừa đuối nước

Sau mỗi tai nạn tiếp xúc với nước có biểu hiện sặc, nạn nhân cần được theo dõi sát sao ít nhất từ hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ. Việc theo dõi bao gồm đo lường nhịp thở, sắc thái da, mức độ tỉnh táo và phát hiện sớm các âm thở bất thường như thở rít hoặc khò khè. Bất kỳ sự thay đổi tiêu cực nào về tri giác hoặc hô hấp đều là chỉ định nhập viện cấp cứu ngay.

Để chủ động phòng ngừa, các gia đình cần trang bị kỹ năng bơi an toàn và luôn duy trì sự giám sát trực tiếp, liên tục khi trẻ chơi gần nguồn nước, hồ bơi hoặc bồn tắm. Không bao giờ để trẻ nhỏ một mình quanh khu vực có nước, dù chỉ trong thời gian rất ngắn. Ngoài ra, việc trang bị áo phao đúng kích cỡ và nắm vững kỹ thuật sơ cứu ép tim thổi ngạt cơ bản là giải pháp thiết yếu giúp giảm thiểu thương vong do đuối nước trong cộng đồng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất nâng cao hiểu biết khoa học và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Khi nghi ngờ nạn nhân gặp vấn đề về đường hô hấp sau khi sặc nước, người nhà không được tự ý cho uống thuốc giảm ho, thuốc an thần hoặc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng. Hãy liên hệ ngay với trung tâm cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khoa hồi sức cấp cứu gần nhất để được nhân viên y tế thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Đuối nước khô là tình trạng đe dọa tính mạng cần được nhận thức đúng đắn và can thiệp khẩn trương. Việc theo dõi cẩn trọng các triệu chứng suy hô hấp sau khi nạn nhân tiếp xúc với nước cùng kỹ năng sơ cứu chuẩn xác sẽ giúp bảo vệ an toàn tính mạng cho người bệnh. Hãy luôn chủ động quan sát và ưu tiên các biện pháp phòng ngừa an toàn dưới nước cho cả gia đình.