Đứng nhiều có tốt cho sức khỏe không và cách phòng ngừa tác hại

Đứng nhiều có tốt không?

Đứng là tư thế chịu trọng lực của toàn bộ cơ thể, đòi hỏi sự co dãn liên tục của các nhóm cơ ở lưng, hông, đùi và cẳng chân để giữ cân bằng. Ở mức độ vừa phải, đứng giúp kích thích trao đổi chất, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và duy trì độ chắc khỏe của xương. Mặc dù vậy, đứng liên tục trong thời gian dài từ năm đến tám tiếng mỗi ngày mà thiếu sự dịch chuyển sẽ biến ưu điểm thành gánh nặng thể chất. Khi cơ bắp làm việc ở trạng thái tĩnh quá lâu, dòng máu trở về tim bị cản trở, áp lực dồn xuống lòng bàn chân và các khớp xương gia tăng rõ rệt. Vì vậy, câu trả lời cho việc đứng nhiều có tốt không phụ thuộc rất lớn vào khoảng thời gian đứng, tư thế hỗ trợ và việc duy trì cử động linh hoạt trong suốt ngày làm việc.

Tác hại của việc đứng quá lâu đối với hệ tuần hoàn máu

Khi đứng thẳng cố định, máu ở vùng chân phải chảy ngược chiều trọng lực để quay trở về tim nhờ sự co bóp của các cơ cẳng chân và hoạt động của hệ thống van tĩnh mạch một chiều. Đứng liên tục trong thời gian dài làm hạn chế sự co bóp linh hoạt của cơ, làm suy giảm hiệu quả bơm máu. Hệ quả là máu dễ bị dồn ứ tại các tĩnh mạch chi dưới, làm tăng áp lực thủy tĩnh trong lòng mạch.

Theo thời gian, tình trạng này khiến các van tĩnh mạch bị suy yếu hoặc giãn rộng, dẫn đến bệnh suy giãn tĩnh mạch mãn tính. Người lao động thường có biểu hiện nặng chân, sưng phù cổ chân, chuột rút về đêm hoặc nổi các đường tĩnh mạch ngoằn ngoèo dưới da. Bên cạnh đó, áp lực máu dồn xuống chân dai dẳng cũng làm gia tăng gánh nặng cho hệ tim mạch, khiến cơ thể dễ mệt mỏi và giảm khả năng tập trung khi làm việc.

Ảnh hưởng tiêu cực của tư thế đứng lâu lên hệ cơ xương khớp

Duy trì vị trí đứng liên tục gây áp lực nén rất lớn lên các đĩa đệm cột sống thắt lưng, khớp háng, khớp gối và cổ chân. Khi các cơ bắp vùng lưng và cẳng chân phải gồng giữ cơ thể trong thời gian dài mà không được nghỉ ngơi, hiện tượng mỏi cơ và co thắt cơ sẽ xuất hiện, gây ra các cơn đau nhức dai dẳng vùng lưng dưới và vùng cổ chân.

Ngoài ra, việc đứng lâu trên các bề mặt cứng như sàn bê tông hoặc gạch men làm triệt tiêu khả năng giảm xóc tự nhiên của bàn chân. Điều này có thể dẫn đến viêm gân gót chân, viêm cân gan chân gây đau nhói ở gót khi di chuyển. Về lâu dài, áp lực tải trọng không đều còn đẩy nhanh quá trình thoái hóa khớp gối và làm lệch tư thế cột sống, làm giảm khả năng vận động linh hoạt của người bệnh.

Thời gian đứng hợp lý và nguyên tắc cân bằng tư thế

Để tận dụng lợi ích của tư thế đứng mà không gây hại cho cơ thể, các chuyên gia y tế khuyến cáo nên áp dụng nguyên tắc xen kẽ giữa đứng, ngồi và di chuyển nhẹ nhàng. Thời gian đứng liên tục không nên kéo dài quá bốn mươi đến sáu mươi phút mà cần có những khoảng dừng ngắn để thả lỏng các cơ chi dưới.

Trong một giờ làm việc, bạn có thể phân chia thời gian khoảng ba mươi phút đứng, hai mươi phút ngồi và mười phút di chuyển hoặc thực hiện các động tác giãn cơ đơn giản. Việc thay đổi tư thế linh hoạt giúp kích thích tuần hoàn máu, giải phóng áp lực tích tụ trên cột sống và khớp gối. Ngoài ra, việc duy trì trọng tâm cơ thể cân bằng trên cả hai chân, tránh thói quen dồn lực sang một bên hông, cũng là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ hệ xương khớp.

Các biện pháp phòng ngừa biến chứng sức khỏe khi làm việc đứng lâu

Người phải đứng nhiều do tính chất công việc có thể chủ động áp dụng các giải pháp chăm sóc sức khỏe để giảm thiểu tác động tiêu cực. Lựa chọn giày dép phù hợp là ưu tiên hàng đầu; nên sử dụng giày có đế bằng, độ đàn hồi tốt, ôm vừa vặn bàn chân và có đệm hỗ trợ vòm bàn chân, tránh xa các loại giày cao gót hoặc đế quá cứng.

Bên cạnh đó, bạn có thể sử dụng thảm lót giảm áp lực tại vị trí đứng làm việc nhằm giảm xóc cho đôi chân. Việc mang vớ y khoa phòng ngừa cũng giúp hỗ trợ lực ép lên tĩnh mạch, cải thiện dòng chảy của máu về tim. Cuối cùng, sau giờ làm việc, hãy dành thời gian kê cao chân khi nằm nghỉ và thực hiện các bài tập ngón chân, cổ chân để thúc đẩy lưu thông máu và giúp các cơ mau chóng phục hồi.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo tổng quan về thói quen sinh hoạt và ergonomics làm việc. Nếu bạn xuất hiện các dấu hiệu như chân sưng phù kéo dài, đau nhức khớp nghiêm trọng, nổi mảng gân tím kèm dị cảm hoặc loét da vùng cẳng chân, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hay áp dụng các mẹo dân gian chưa kiểm chứng. Bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp hoặc tim mạch để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và tư vấn trị liệu phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân.

Tóm tắt

Tóm lại, đứng nhiều không hoàn toàn tốt hay xấu mà phụ thuộc vào cách bạn kiểm soát thời gian và chăm sóc cơ thể. Việc kết hợp đứng, ngồi xen kẽ cùng thói quen vận động hợp lý sẽ giúp bảo vệ hệ tĩnh mạch và xương khớp khỏe mạnh. Hãy lắng nghe cơ thể và chủ động điều chỉnh thói quen hằng ngày để duy trì năng lượng sống tích cực.