Độ tuổi bị loãng xương phổ biến và các biện pháp phòng ngừa sớm

Độ tuổi bị loãng xương là gì?

Loãng xương được đặc trưng bởi sự mất cân bằng giữa quá trình tạo xương và hủy xương trong cơ thể. Trong suốt thời thơ ấu và tuổi thanh xuân, cơ thể tích lũy khối lượng xương liên tục và đạt đỉnh mật độ xương ở độ tuổi khoảng 25 đến 30. Sau cột mốc này, tốc độ tiêu xương dần vượt quá tốc độ tái tạo xương mới.

Khi lượng mô xương suy giảm tới một mức nhất định, các khoảng trống bên trong cấu trúc xương mở rộng làm giảm khả năng chịu lực của khung xương. Những vị trí dễ bị tổn thương nhất do hiện tượng suy yếu này bao gồm đốt sống lưng, cổ xương đùi và xương cành tay. Hiểu đúng về tiến trình biến đổi mật độ xương tự nhiên theo độ tuổi giúp mỗi người có kế hoạch theo dõi sức khỏe cơ xương khớp định kỳ và điều chỉnh lối sống kịp thời nhằm giảm thiểu tối đa các rủi ro không mong muốn.

Độ tuổi phổ biến dễ bị loãng xương và diễn tiến theo giới tính

Mật độ xương của con người đạt mức cao nhất trong khoảng 25 đến 30 tuổi và bắt đầu giảm dần theo thời gian. Từ sau độ tuổi 35, quá trình tiêu xương diễn ra tự nhiên với tốc độ mất xương tăng dần theo năm tháng.

Đối với phụ nữ, giai đoạn tiền mãn kinh và sau mãn kinh (thường từ 45 đến 55 tuổi) là thời điểm sự sụt giảm mật độ xương diễn ra nhanh nhất. Sự suy giảm hormone estrogen làm tăng hoạt tính của tế bào hủy xương, khiến tốc độ mất xương trong những năm đầu sau mãn kinh có thể tăng đáng kể. Do đó, phụ nữ sau 50 tuổi có nguy cơ loãng xương cao hơn nhiều so với nam giới cùng tuổi.

Ở nam giới, tốc độ mất xương diễn ra chậm và đều đặn hơn. Tuy nhiên, khi bước sang độ tuổi từ 65 đến 70, tốc độ tiêu xương ở nam giới bắt đầu tương đương với nữ giới. Sự suy giảm hormone testosterone cùng quá trình lão hóa chung của cơ thể làm tăng nguy cơ giòn xương và rạn gãy ở nam giới cao tuổi.

Các yếu tố khiến tình trạng loãng xương xuất hiện sớm hơn dự kiến

Mặc dù loãng xương thường gắn liền với quá trình lão hóa, một số yếu tố rủi ro có thể thúc đẩy sự suy giảm mật độ xương diễn ra ở độ tuổi trẻ hơn. Thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh như ít hoạt động thể chất, lạm dụng rượu bia, thuốc lá và chế độ ăn thiếu hụt dinh dưỡng là những nguyên nhân hàng đầu.

Việc không cung cấp đủ canxi và vitamin D3 trong khẩu phần ăn hàng ngày làm cơ thể phải rút canxi từ xương để duy trì nồng độ canxi trong máu, khiến cấu trúc xương xốp dần. Ngoài ra, việc sử dụng kéo dài một số loại thuốc như corticosteroid, thuốc chống co giật hoặc thuốc ức chế bơm proton cũng làm cản trở quá trình hấp thu khoáng chất và làm yếu hệ xương.

Bên cạnh đó, các bệnh lý nền như viêm khớp dạng thấp, cường giáp, bệnh tiểu đường hoặc các hội chứng giảm hấp thu ở đường tiêu hóa cũng đóng vai trò đẩy nhanh tốc độ mất xương. Những người có tiền sử gia đình bị gãy xương do loãng xương hoặc có thể trạng quá gầy cũng thuộc nhóm có nguy cơ cao bị suy giảm khối lượng xương sớm.

Phương pháp tầm soát và đo mật độ xương theo độ tuổi

Chẩn đoán tình trạng suy giảm khối lượng xương ở giai đoạn sớm giúp chủ động ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Phương pháp chẩn đoán hiện đại và chính xác nhất hiện nay là đo mật độ xương bằng phương pháp hấp thụ năng lượng tia X kép (DEXA scan).

Các khuyến cáo y tế thường đề xuất phụ nữ từ 65 tuổi trở lên và nam giới từ 70 tuổi trở lên nên thực hiện đo mật độ xương định kỳ. Tuy nhiên, đối với những người có yếu tố nguy cơ cao như phụ nữ sau mãn kinh dưới 65 tuổi, người có tiền sử gãy xương do va chạm nhẹ, hoặc người sử dụng thuốc corticosteroid dài ngày, việc tầm soát nên được tiến hành sớm hơn theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp.

Kết quả đo mật độ xương sẽ giúp xác định chỉ số T-score, qua đó đánh giá mức độ chắc khỏe của xương hiện tại đang ở trạng thái bình thường, thiếu xương hay loãng xương. Dựa trên chỉ số này cùng tình trạng sức khỏe tổng quát, bác sĩ sẽ đưa ra lộ trình theo dõi và tư vấn chăm sóc phù hợp cho từng cá nhân.

Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt giúp ngăn ngừa loãng xương sớm

Phòng ngừa loãng xương cần được thực hiện càng sớm càng tốt, ngay từ khi còn trẻ nhằm tối ưu hóa khối lượng xương đỉnh. Xây dựng chế độ ăn uống cân đối, giàu canxi là nền tảng quan trọng giúp bảo vệ hệ xương. Các thực phẩm giàu canxi bao gồm sữa và các sản phẩm từ sữa, cá nhỏ ăn cả xương, rau xanh đậm màu, hạt ngũ cốc và các loại đậu.

Cùng với canxi, vitamin D3 đóng vai trò thiết yếu giúp cơ thể hấp thu canxi hiệu quả tại đường tiêu hóa. Mọi người có thể tắm nắng đúng cách vào buổi sáng sớm hoặc sử dụng các nguồn thực phẩm chứa vitamin D như cá hồi, lòng đỏ trứng. Việc duy trì thói quen tập luyện thể thao thường xuyên với các bài tập chịu trọng lực như đi bộ, chạy bộ, leo cầu thang hoặc nâng tạ nhẹ giúp kích thích tế bào tạo xương hoạt động mạnh mẽ hơn.

Đồng thời, cần hạn chế tiêu thụ đồ uống có cồn, nước ngọt có ga, giảm lượng muối trong khẩu phần ăn và không hút thuốc lá. Việc duy trì cân nặng hợp lý cũng giúp giảm tải áp lực lên hệ thống khung xương và khớp.

Lưu ý an toàn

Thông tin về độ tuổi bị loãng xương và các biện pháp phòng ngừa mang tính chất tham khảo kiến thức chung. Mật độ xương và tốc độ suy giảm mô xương có sự khác biệt rõ rệt ở mỗi cá nhân tùy thuộc vào thể trạng, tiền sử bệnh lý và di truyền. Việc tự ý mua hoặc sử dụng các sản phẩm bổ sung canxi và vitamin D với liều lượng cao mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ có thể dẫn đến các tác dụng phụ không mong muốn như sỏi thận hay vôi hóa mạch máu. Khi xuất hiện dấu hiệu đau nhức xương khớp kéo dài, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được khám và tư vấn trực tiếp.

Tóm tắt

Mặc dù loãng xương thường xuất hiện phổ biến từ sau độ tuổi 50, quá trình mất xương thực chất đã bắt đầu từ sớm. Việc chủ động hiểu rõ các mốc độ tuổi nguy cơ, thực hiện tầm soát mật độ xương định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh kết hợp dinh dưỡng cân đối sẽ giúp bảo vệ hệ xương khớp chắc khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống về lâu dài.