Đo điện não đồ và những điều bạn cần biết

Đo điện não đồ là gì?

Đo điện não đồ, viết tắt là EEG từ thuật ngữ tiếng Anh Electroencephalography, là phương pháp y khoa dùng để theo dõi và ghi lại hoạt động điện sinh học phát sinh liên tục từ hàng tỷ tế bào thần kinh trong não bộ. Hoạt động này được biểu diễn dưới dạng các đường cong sóng não trên màn hình hoặc giấy ghi chuyên dụng, bao gồm các dải tần số cơ bản như sóng alpha, beta, theta và delta.

Kỹ thuật ghi nhận tín hiệu này hoàn toàn thụ động thông qua các điện cực kim loại tiếp xúc với bề mặt da đầu cùng lớp gel dẫn điện. Đo điện não đồ giúp bác sĩ khảo sát chức năng sinh lý của não bộ theo thời gian thực, phản ánh sự biến đổi nhịp nhàng của các tế bào thần kinh ở trạng thái tỉnh táo, căng thẳng hay trong các chu kỳ giấc ngủ tự nhiên.

Những trường hợp được chỉ định thực hiện đo điện não đồ

Bác sĩ chuyên khoa thần kinh thường chỉ định đo điện não đồ khi người bệnh có biểu hiện co giật nghi ngờ động kinh, ngất xỉu không rõ căn nguyên hoặc mất ý thức thoáng qua. Xét nghiệm này cũng được áp dụng để khảo sát các rối loạn giấc ngủ như ngưng thở khi ngủ, mộng du hoặc mất ngủ kéo dài.

Bên cạnh đó, phương pháp còn hỗ trợ phát hiện các bất thường trong tổn thương não sau chấn thương đầu, viêm não, viêm màng não, sa sút trí tuệ và theo dõi mức độ hôn mê ở bệnh nhân hồi sức cấp cứu. Tín hiệu sóng não bất thường giúp định khu vùng tổn thương chức năng trên vỏ não.

Chuẩn bị trước khi tiến hành đo điện não đồ

Trước khi đo, người bệnh nên gội đầu sạch sẽ bằng dầu gội thông thường và sấy khô, không sử dụng dầu dưỡng tóc, sáp vuốt tóc hoặc keo xịt tóc để bề mặt da đầu tiếp xúc tốt với điện cực. Cần tránh dùng các thức uống chứa chất kích thích như cà phê, trà đặc, nước tăng lực hoặc rượu bia trong ít nhất mười hai giờ trước khi đo vì chúng có thể làm sai lệch nhịp sóng não tự nhiên.

Người bệnh nên thông báo đầy đủ với bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc an thần, thuốc chống động kinh hay thuốc chống trầm cảm. Tùy từng trường hợp khảo sát, bác sĩ có thể hướng dẫn bệnh nhân hạn chế ngủ vào đêm hôm trước để ghi điện não giấc ngủ thuận lợi hơn.

Quy trình thực hiện đo điện não đồ diễn ra như thế nào

Kỹ thuật viên sẽ xác định các vị trí chuẩn trên đầu, làm sạch nhẹ nhàng vùng da đó rồi cố định các miếng điện cực nhỏ bằng gel dẫn điện chuyên dụng hoặc đội mũ điện cực. Trong suốt buổi ghi tín hiệu, người bệnh chỉ cần nằm thư giãn trên giường bệnh, nhắm mắt và giữ yên đầu cổ theo hướng dẫn.

Để kích thích bộc lộ các sóng não tiềm ẩn, kỹ thuật viên có thể yêu cầu người bệnh thực hiện một số nghiệm pháp chức năng đơn giản như nhắm mở mắt theo nhịp, hít thở sâu và nhanh trong vài phút hoặc nhìn vào đèn chớp sáng ngắt quãng. Toàn bộ tín hiệu sẽ được truyền về máy tính để xử lý và hiển thị dưới dạng biểu đồ sóng. Sau khi kết thúc, kỹ thuật viên gỡ điện cực và lau sạch phần gel trên tóc.

Ý nghĩa kết quả sóng não trên bản ghi điện não đồ

Bản ghi điện não đồ bình thường cho thấy các dải sóng não dao động với tần số và biên độ ổn định, tương ứng với từng trạng thái thức, thư giãn hay các giai đoạn của giấc ngủ. Sự xuất hiện của các sóng chậm khu trú, sóng nhọn, gai nhọn hoặc các phức hợp gai sóng bất thường gợi ý tình trạng phóng điện kịch phát của tế bào thần kinh, thường gặp trong bệnh động kinh hoặc tổn thương nhu mô não cục bộ.

Kết quả đo điện não đồ mang tính thời điểm và cần được phối hợp chặt chẽ với biểu hiện lâm sàng, tiền sử bệnh án và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp cộng hưởng từ sọ não. Một bản ghi bình thường ngoài cơn co giật chưa thể loại trừ hoàn toàn động kinh, do đó bác sĩ có thể cân nhắc đo lại hoặc theo dõi điện não đồ liên tục nếu triệu chứng vẫn tiếp diễn.

Lưu ý an toàn

Đo điện não đồ là kỹ thuật an toàn cao và không gây tác dụng phụ nguy hiểm. Trong một số trường hợp thực hiện nghiệm pháp kích thích ánh sáng ngắt quãng hoặc tăng thông khí, người bệnh có thể cảm thấy chóng mặt nhẹ hoặc có thể khởi phát cơn co giật dưới sự giám sát chặt chẽ của nhân viên y tế. Người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc điều trị trước khi đo trừ khi có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ phụ trách.

Tóm tắt

Đo điện não đồ là kỹ thuật thăm dò chức năng thần kinh có giá trị cao, an toàn và hỗ trợ đắc lực cho bác sĩ trong phát hiện các rối loạn hoạt động của não bộ. Việc tuân thủ hướng dẫn chuẩn bị trước khi đo giúp kết quả ghi nhận đạt độ chính xác tối ưu. Người bệnh nên thảo luận kỹ với bác sĩ chuyên khoa thần kinh để hiểu rõ mục đích xét nghiệm và có kế hoạch theo dõi y khoa thích hợp.