Cách điều trị và phòng ngừa viêm kết mạc giả mạc đúng cách
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm kết mạc giả mạc là một biến thể lâm sàng đặc biệt của bệnh đau mắt đỏ, xảy ra khi phản ứng viêm xuất tiết tạo thành lớp màng xơ fibrin bám dính vào mặt trong mi mắt. Tình trạng này khiến mắt sưng nề nghiêm trọng, cộm vướng dữ dội và cản trở hấp thu của các loại thuốc tra nhỏ mắt thông thường.
Để bảo vệ thị lực và ngăn ngừa nguy cơ để lại sẹo kết mạc hay loét giác mạc, người bệnh cần nắm rõ các nguyên tắc điều trị y khoa, quy trình bóc màng giả mạc an toàn và những biện pháp phòng chống lây nhiễm hiệu quả cho bản thân cùng cộng đồng.
Viêm kết mạc giả mạc là gì?
Viêm kết mạc giả mạc là tình trạng tổn thương kết mạc cấp tính đi kèm sự tích tụ của lớp màng giả cấu tạo từ chất tơ huyết fibrin, xác tế bào viêm và dịch xuất tiết trên bề mặt kết mạc mi mắt, thường gặp nhất ở mi dưới. Lớp màng này khác với màng thật ở chỗ nó bám tương đối lỏng lẻo vào lớp biểu mô bên dưới, khi bóc tách cẩn thận thường ít gây chảy máu sâu hoặc hoại tử mô diện rộng. Tuy nhiên, nếu giả mạc không được bóc kịp thời, nó sẽ cọ xát liên tục vào biểu mô giác mạc mỗi khi chớp mắt, gây trợt rách biểu mô, phù nề giác mạc và làm gia tăng nguy cơ suy giảm thị lực vĩnh viễn. Việc thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa mắt là bước bắt buộc để giải phóng kết mạc khỏi lớp màng xơ này.
Đặc điểm bệnh sinh và sự hình thành giả mạc ở mắt
Viêm kết mạc có giả mạc là phản ứng viêm nặng của màng nhầy bao phủ lòng trắng và mặt trong mí mắt, thường xuất hiện sau khi nhiễm Adenovirus hoặc các chủng vi khuẩn như phế cầu, liên cầu. Khi phản ứng viêm diễn ra dữ dội, chất xuất tiết chứa lượng lớn sợi fibrin, tế bào biểu mô hoại tử và bạch cầu sẽ đông kết lại, tạo thành một lớp màng màu trắng xám hoặc hơi vàng bám chặt vào mặt trong kết mạc mi. Lớp màng này cản trở quá trình bài tiết dịch tự nhiên của mắt, làm cho thuốc nhỏ mắt khó tiếp xúc với mô bệnh và khiến tình trạng sưng đỏ, phù nề mi mắt kéo dài dai dẳng nếu không được can thiệp kịp thời.
Nguyên tắc can thiệp y khoa và thủ thuật bóc giả mạc
Khi phát hiện có lớp màng bám ở mí mắt, người bệnh cần đến ngay cơ sở nhãn khoa để được bác sĩ tiến hành bóc màng giả mạc. Đây là thủ thuật bắt buộc nhằm loại bỏ lớp màng xơ, giúp giảm kích thích cơ học lên giác mạc và tạo điều kiện cho thuốc điều trị ngấm sâu vào kết mạc. Sau khi bóc tách màng xơ bằng dụng cụ y tế chuyên khoa vô trùng, bác sĩ sẽ chỉ định các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh để kiểm soát nhiễm khuẩn, dung dịch kháng viêm phù hợp theo từng giai đoạn và nước mắt nhân tạo để hỗ trợ phục hồi biểu mô tổn thương. Quá trình bóc màng có thể phải lặp lại vài lần cho đến khi kết mạc hoàn toàn ngừng tạo phản ứng xuất tiết sợi fibrin.
Chăm sóc và vệ sinh mắt đúng cách hàng ngày
Chăm sóc mắt tại nhà đúng phương pháp đóng vai trò quyết định đối với tốc độ lành thương sau khi can thiệp bóc màng giả mạc. Người bệnh cần thường xuyên rửa mắt bằng nước muối sinh lý natri clorid 0.9% để làm sạch gỉ mắt và dịch tiết ứ đọng trước khi nhỏ các loại thuốc đặc trị. Khi nhỏ thuốc, đầu lọ không được chạm vào lông mi hoặc bề mặt mắt để tránh lây nhiễm vi sinh vật ngược vào lọ thuốc. Người bệnh cần dùng gạc sạch dùng một lần để thấm dịch chảy ra, tuyệt đối không dùng tay dụi mắt, không xông hơi lá trầu không hay đắp các loại lá thuốc dân gian lên mắt vì rất dễ gây bỏng giác mạc và bội nhiễm nguy hiểm.
Biện pháp phòng ngừa lây lan trong gia đình và cộng đồng
Viêm kết mạc giả mạc có khả năng lây truyền rất cao qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mắt hoặc qua các vật dụng sinh hoạt hàng ngày. Để bảo vệ những người xung quanh, người bệnh cần sử dụng riêng khăn mặt, gối nằm, chậu rửa mặt và thường xuyên giặt giặt khử khuẩn đồ dùng bằng nước nóng hoặc phơi dưới ánh nắng mặt trời. Mọi thành viên trong gia đình cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay nhanh, nhất là sau khi chạm vào mắt hoặc hỗ trợ người bệnh nhỏ thuốc. Bệnh nhân nên tạm thời nghỉ học hoặc nghỉ làm, hạn chế đến những nơi công cộng đông người và không đi bơi trong thời gian điều trị.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ của bác sĩ chuyên khoa nhãn khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid, không tự bóc tách màng giả mạc tại nhà và không sử dụng các bài thuốc truyền miệng đắp lên mắt. Hãy đến ngay bệnh viện khi mắt đau nhức tăng, mờ mắt hoặc sợ ánh sáng dữ dội.
Tóm tắt
Viêm kết mạc giả mạc là thể bệnh tương đối nặng của đau mắt đỏ, đòi hỏi sự can thiệp và theo dõi sát sao từ nhân viên y tế chuyên khoa mắt. Bằng việc tuân thủ phác đồ điều trị, vệ sinh mắt đúng chuẩn và giữ gìn khoảng cách an toàn, người bệnh có thể hồi phục thị lực thuận lợi và bảo vệ sức khỏe cho những người xung quanh.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bệnh có thể tự bóc giả mạc tại nhà được không?
Tuyệt đối không tự ý bóc màng tại nhà vì nguy cơ rách biểu mô, chảy máu và nhiễm trùng thứ phát rất cao. Bệnh nhân cần đến bệnh viện mắt hoặc phòng khám chuyên khoa để bác sĩ thực hiện thủ thuật bóc giả mạc bằng dụng cụ vô trùng chuyên dụng.
Bóc màng giả mạc ở mắt có gây đau đớn không?
Thủ thuật bóc màng thường diễn ra khá nhanh và được bác sĩ nhỏ thuốc gây tê bề mặt mắt trước khi làm. Người bệnh chỉ cảm thấy hơi cộm nhẹ hoặc râm ran trong chốc lát, không gây đau đớn dữ dội hay tổn hại sâu bên trong nhãn cầu.
Màng giả mạc có bị mọc lại sau khi đã bóc không?
Màng giả mạc có thể tiếp tục tái lập trong vài ngày đầu nếu tình trạng viêm kết mạc cấp tính chưa được kiểm soát hoàn toàn. Do đó, người bệnh cần tái khám định kỳ theo lịch hẹn để bác sĩ đánh giá và thực hiện bóc tách bổ sung nếu cần thiết.
Bệnh viêm kết mạc giả mạc có dễ lây lan không?
Bệnh có khả năng lây lan rất mạnh thông qua dịch tiết mắt, nước mắt hoặc khi dùng chung vật dụng cá nhân như khăn mặt, gối và chậu rửa. Vi khuẩn hoặc virus gây bệnh có thể phát tán nhanh chóng trong môi trường gia đình hoặc trường học.
Bị viêm kết mạc giả mạc có cần nghỉ học hoặc nghỉ làm không?
Người bệnh nên chủ động nghỉ ngơi tại nhà từ năm đến bảy ngày hoặc cho đến khi mắt hết tiết dịch nhiều. Việc hạn chế đến trường học, công sở hay nơi tập trung đông người giúp tránh lây nhiễm chéo và tạo điều kiện cho mắt mau chóng hồi phục.
