Diễn biến đau mắt đỏ ở trẻ nhỏ và cách chăm sóc tại nhà

Đau mắt đỏ ở trẻ nhỏ là gì?

Đau mắt đỏ ở trẻ em là tình trạng viêm lớp màng mỏng trong suốt che phủ tròng trắng của mắt và mặt trong mi mắt, gọi là kết mạc. Nguyên nhân thường gặp nhất là do các loại virus như Adenovirus, vi khuẩn hoặc các tác nhân dị ứng từ môi trường như phấn hoa, khói bụi. Bệnh lây lan rất nhanh qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt, mũi của người bệnh, hoặc gián tiếp qua tay bẩn, đồ chơi, khăn mặt và vật dụng dùng chung.

Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ vài ngày đến một tuần trước khi các triệu chứng rõ rệt xuất hiện. Đa số các trường hợp đau mắt đỏ do virus lành tính và có thể tự thuyên giảm trong vòng 7 đến 14 ngày nếu được chăm sóc và giữ vệ sinh đúng cách. Tuy nhiên, do mắt của trẻ nhỏ rất nhạy cảm, việc theo dõi sát sao tiến triển bệnh là vô cùng quan trọng nhằm kịp thời phát hiện các tổn thương giác mạc hoặc biến chứng viêm sâu.

Các giai đoạn diễn biến thường gặp của bệnh đau mắt đỏ ở trẻ

Bệnh đau mắt đỏ ở trẻ nhỏ thường trải qua ba giai đoạn chính gồm khởi phát, toàn phát và hồi phục. Ở giai đoạn khởi phát, trẻ thường bắt đầu với cảm giác cộm xốn, ngứa mắt, hay đưa tay lên dụi mắt và chảy nước mắt nhiều. Mắt có thể hơi ửng hồng ở một bên trước khi lan sang mắt còn lại sau một đến hai ngày.

Bước sang giai đoạn toàn phát, lòng trắng mắt chuyển sang màu đỏ sẫm, mi mắt sưng nề và tiết dịch nhiều. Nếu do virus, dịch mắt thường trong hoặc dính nhẹ; nếu do bội nhiễm vi khuẩn, dịch tiết thường đặc có màu vàng hoặc xanh lá cây, khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau sau khi trẻ ngủ dậy. Trẻ có thể kèm theo sốt nhẹ, ho, sổ mũi hoặc nổi hạch nhỏ trước tai.

Giai đoạn hồi phục thường bắt đầu sau khoảng 5 đến 7 ngày kể từ khi triệu chứng rầm rộ nhất. Lúc này, mắt trẻ bớt đỏ dần, lượng dịch tiết và ghèn giảm rõ rệt, mi mắt hết sưng và trẻ mở mắt dễ dàng hơn. Bệnh thường khỏi hẳn sau 10 đến 14 ngày nếu không có biến chứng.

Hướng dẫn vệ sinh mắt và nhỏ mắt đúng cách cho trẻ

Vệ sinh mắt là bước chăm sóc cơ bản và quan trọng nhất giúp trẻ nhanh hồi phục. Cha mẹ cần rửa tay thật sạch bằng xà phòng trước khi chạm vào vùng mắt của con. Dùng gạc y tế vô trùng hoặc bông gòn sạch thấm dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9% để lau nhẹ nhàng từ khóe mắt trong ra đuôi mắt ngoài. Mỗi miếng gạc chỉ dùng một lần cho một bên mắt rồi bỏ đi, tuyệt đối không lau ngược lại hoặc dùng chung gạc cho cả hai mắt để tránh lây nhiễm chéo.

Khi nhỏ mắt, đặt trẻ nằm ngửa hoặc ngồi tựa đầu vào lòng người lớn, kéo nhẹ mi mắt dưới xuống để tạo túi kết mạc rồi nhỏ một đến hai giọt dung dịch theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ. Đầu lọ thuốc không được chạm vào mi mắt hoặc lông mi của trẻ. Sau khi nhỏ, dùng bông sạch thấm phần dung dịch tràn ra khóe mắt. Nếu phải nhỏ nhiều loại thuốc mắt khác nhau, nên để khoảng cách giữa các lần nhỏ ít nhất từ 5 đến 10 phút để thuốc phát huy tác dụng.

Biện pháp chăm sóc sinh hoạt và phòng ngừa lây nhiễm trong gia đình

Đau mắt đỏ có tốc độ lây lan rất nhanh trong môi trường sinh hoạt tập thể. Khi trẻ mắc bệnh, cha mẹ nên cho trẻ nghỉ học ở nhà để nghỉ ngơi và tránh lây lan cho các bạn cùng lớp. Mọi đồ dùng cá nhân của trẻ như khăn mặt, gối, chăn, cốc uống nước và đồ chơi cần được dùng riêng, giặt sạch và phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc khử khuẩn thường xuyên.

Cần nhắc nhở trẻ không dùng tay dụi mắt vì hành động này vừa làm tổn thương thêm niêm mạc mắt vừa phát tán mầm bệnh ra bề mặt đồ vật. Cắt ngắn móng tay của trẻ và hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng. Người chăm sóc cũng cần rửa tay kỹ sau mỗi lần vệ sinh mắt cho trẻ. Không gian phòng nghỉ ngơi của trẻ cần thoáng mát, đủ ánh sáng tự nhiên nhưng tránh ánh nắng gay gắt chiếu trực tiếp vào mắt trẻ. Hạn chế cho trẻ xem tivi, điện thoại hoặc máy tính bảng để mắt được nghỉ ngơi tối đa.

Những dấu hiệu bất thường cần đưa trẻ đến cơ sở y tế

Mặc dù đau mắt đỏ đa phần lành tính, cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan trước các diễn biến bất thường. Cần đưa trẻ đến khám chuyên khoa mắt ngay khi phát hiện trẻ có biểu hiện đau nhức mắt dữ dội, liên tục quấy khóc, nhắm nghiền mắt hoặc sợ ánh sáng nghiêm trọng. Những triệu chứng này có thể cảnh báo tình trạng viêm loét giác mạc hoặc tổn thương sâu trong cấu trúc nhãn cầu.

Ngoài ra, nếu mi mắt của trẻ sưng nề nhiều, đỏ tấy lan rộng ra vùng da quanh mắt, mắt xuất hiện màng giả màu trắng bám ở mặt trong mi mắt hoặc thị lực của trẻ có dấu hiệu giảm sút, việc can thiệp y tế sớm là vô cùng cấp thiết. Trường hợp mắt trẻ đỏ kéo dài trên một tuần không thuyên giảm, hoặc xuất huyết dưới kết mạc nhiều, bác sĩ nhãn khoa cần thăm khám bằng máy sinh hiển vi để đánh giá chính xác nguyên nhân và chỉ định phác đồ điều trị phù hợp, tránh để lại sẹo giác mạc vĩnh viễn.

Lưu ý an toàn

Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid cho trẻ khi chưa có chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa mắt, vì nhóm thuốc này có thể gây tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc làm nặng thêm tình trạng viêm loét giác mạc nếu do virus hoặc nấm. Không áp dụng các biện pháp dân gian truyền miệng như xông lá trầu không, đắp lá cây, nhỏ sữa mẹ hoặc nước chanh vào mắt trẻ, bởi niêm mạc mắt trẻ rất mỏng manh, những cách làm này tiềm ẩn nguy cơ cao gây bỏng hóa chất, nhiễm trùng nặng và đe dọa trực tiếp đến thị lực.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ ở trẻ nhỏ hoàn toàn có thể được kiểm soát và hồi phục thuận lợi nếu cha mẹ nắm vững diễn biến bệnh và áp dụng các bước chăm sóc, vệ sinh khoa học. Giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, cách ly hợp lý và luôn theo dõi sát các phản ứng của trẻ là chìa khóa bảo vệ đôi mắt non nớt. Khi có bất kỳ biểu hiện nghi ngờ hoặc diễn tiến kéo dài, hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt để được thăm khám và tư vấn kịp thời.