Dịch tả lợn châu Phi có lây sang người không và cách phòng ngừa

Dịch tả lợn châu phi có lây sang người không?

Dịch tả lợn châu Phi là một bệnh lý truyền nhiễm nghiêm trọng ở động vật do virus thuộc họ Asfarviridae gây ra. Virus này có sức đề kháng cao ngoài môi trường, tồn tại lâu trong thịt đông lạnh, chất thải và dụng cụ chăn nuôi chưa được khử trùng. Bệnh lây lan nhanh giữa các cá thể lợn qua tiếp xúc trực tiếp, thức ăn thừa hoặc vật chủ trung gian như ve mềm.

Mặc dù vậy, cấu trúc di truyền của virus dịch tả lợn châu Phi không thích ứng với tế bào người. Tế bào người thiếu các thụ thể bề mặt phù hợp để virus bám dính và xâm nhập. Do đó, con người không phải là ký chủ của loại virus này và không mắc phải bệnh dịch tả lợn châu Phi. Dù không lây sang người, dịch bệnh vẫn ảnh hưởng gián tiếp tới sức khỏe cộng đồng nếu công tác an toàn vệ sinh thực phẩm và kiểm soát nguồn cung thịt lợn trên thị trường bị lơi lỏng.

Khả năng lây truyền của virus dịch tả lợn châu Phi đối với người

Cơ chế gây bệnh của virus dịch tả lợn châu Phi đòi hỏi sự liên kết đặc hiệu với các thụ thể trên bề mặt đại thực bào của lợn. Ở người, cấu trúc tế bào và hệ miễn dịch không tạo điều kiện cho virus nhân lên hay phát triển. Do đó, virus không thể gây bệnh lâm sàng cũng như không biến đổi thành chủng lây sang người trong điều kiện tự nhiên. Các tổ chức y tế quốc tế và cơ quan quản lý dịch tễ đều xác nhận dịch tả lợn châu Phi không phải là bệnh truyền nhiễm lây từ động vật sang người.

Người chăn nuôi, công nhân giết mổ hay người tiêu dùng khi tiếp xúc với lợn bệnh hoặc thịt lợn chứa virus cũng không bị sốt, phát ban hay tổn thương nội tạng do loại virus này. Dù vậy, việc tiếp xúc với lợn bệnh không qua bảo hộ vẫn có thể làm lây lan mầm bệnh sang các đàn lợn khỏe mạnh khác thông qua quần áo, giày dép và dụng cụ chăn nuôi.

Các nguy cơ sức khỏe gián tiếp từ việc tiêu thụ thịt lợn bệnh

Mặc dù bản thân virus dịch tả lợn châu Phi không gây bệnh ở người, thịt lợn mắc bệnh lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe khác. Lợn bị bệnh thường bị suy giảm hệ miễn dịch nghiêm trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho các vi sinh vật gây bệnh khác bùng phát. Một trong những mối nguy nguy hiểm nhất là vi khuẩn Streptococcus suis hay còn gọi là liên cầu khuẩn lợn, có thể gây ra viêm màng não, nhiễm trùng huyết và suy đa tạng ở người.

Bên cạnh đó, lợn bệnh chết thường bị phân hủy nhanh, tích tụ các độc tố vi khuẩn như Salmonella, Escherichia coli hoặc tụ cầu vàng. Tiêu thụ thịt lợn không rõ nguồn gốc, thịt tái sống như tiết canh, nem chua hoặc thịt chưa nấu kỹ có thể dẫn đến rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm nặng và tiêu chảy cấp. Việc dùng thịt lợn điều trị bằng kháng sinh không đúng quy định trước khi giết mổ cũng làm tăng rủi ro tồn dư hóa chất.

Biện pháp phòng ngừa nguy cơ mất an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng

Để bảo vệ sức khỏe gia đình trước nguy cơ lây nhiễm các vi khuẩn cơ hội từ thịt lợn bệnh, người tiêu dùng cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm. Việc lựa chọn thực phẩm đóng vai trò tiên quyết trong việc ngăn ngừa ngộ độc và nhiễm khuẩn.

Người tiêu dùng chỉ nên mua thịt lợn tại các cửa hàng, siêu thị hoặc điểm bán uy tín có con dấu kiểm định thú y rõ ràng. Tránh mua thịt lợn có màu sắc bất thường như tím tái, xuất huyết dưới da, thịt có mùi hôi hoặc độ đàn hồi kém. Khi chế biến, cần thực hiện ăn chín uống sôi, tuyệt đối không ăn tiết canh, nem chạo hay thịt chưa chín kỹ. Ngoài ra, việc rửa sạch tay bằng xà phòng, sử dụng thớt riêng cho thực phẩm sống và thực phẩm chín, cùng với bảo quản thịt ở nhiệt độ thích hợp sẽ giúp hạn chế tối đa sự phát triển của vi khuẩn gây hại.

Biện pháp an toàn sinh học và kiểm soát dịch bệnh trong chăn nuôi

Đối với các trang trại và hộ gia đình chăn nuôi lợn, công tác an toàn sinh học là yếu tố quan trọng để ngăn chặn virus dịch tả lợn châu Phi xâm nhập và lây lan. Việc kiểm soát tốt dịch bệnh ở đàn lợn sẽ giúp bảo vệ nguồn cung thực phẩm an toàn cho thị trường.

Người chăn nuôi cần thường xuyên khử trùng khu vực chuồng trại bằng vôi bột hoặc các dung dịch sát trùng chuyên dụng. Hạn chế tối đa người lạ và phương tiện vận chuyển ra vào khu chăn nuôi khi chưa qua khâu xịt trùng. Thức ăn cho lợn phải có nguồn gốc rõ ràng, không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt từ các nhà hàng hay bếp ăn tập thể. Khi phát hiện lợn có biểu hiện bỏ ăn, sốt cao, xuất huyết hoặc chết bất thường, cần báo ngay cho chính quyền địa phương và cơ quan thú y để xử lý kịp thời, không tự ý bán tháo hoặc vứt xác lợn ra môi trường.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và hướng dẫn an toàn thực phẩm. Người dân không nên chủ quan sử dụng thịt lợn bệnh hoặc không rõ nguồn gốc dù virus không lây trực tiếp sang người. Khi xuất hiện các triệu chứng ngộ độc thực phẩm, sốt cao, rét run, nôn mửa hoặc nổi ban xuất huyết sau khi tiếp xúc hay ăn thịt lợn, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị kịp thời. Tuyệt đối không tự mua thuốc điều trị tại nhà.

Tóm tắt

Tóm lại, dịch tả lợn châu Phi không gây bệnh ở người nhưng việc tiêu thụ thịt lợn bệnh vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm khuẩn nguy hiểm. Để bảo vệ bản thân và gia đình, người dân cần lựa chọn thịt lợn có nguồn gốc rõ ràng, thực hiện ăn chín uống sôi và giữ gìn vệ sinh trong chế biến. Sự chủ động trong phòng ngừa là cách tốt nhất để đảm bảo an toàn sức khỏe.