Di chứng nhồi máu não khi không được điều trị kịp thời

Di chứng nhồi máu não là gì?

Mức độ nặng nhẹ của di chứng nhồi máu脑 phụ thuộc trực tiếp vào vùng脑 bị tổn thương, diện tích vùng thiếu máu và thời gian người bệnh được đưa đến cơ sở y tế. Khi các tế bào thần kinh chết đi, những cơ quan hoặc chức năng do vùng brain đó điều khiển sẽ bị ngưng trệ.

Trong vài giờ đầu sau khi khởi phát triệu chứng, nếu mạch máu bị tắc không được khai thông bằng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối, tổn thương brain sẽ lan rộng và khó đảo ngược. Di chứng có thể xuất hiện lập tức hoặc tiến triển dần trong quá trình điều trị, bao gồm mất khả năng vận động, rối loạn lời nói, suy giảm trí tuệ, rối loạn nuốt và biến đổi tâm thần. Việc điều trị và phục hồi về sau đòi hỏi sự kiên trì kéo dài cùng phương pháp y học đúng đắn.

Liệt nửa người và suy giảm khả năng vận động

Liệt nửa người là di chứng phổ biến và dễ nhận biết nhất sau nhồi máu脑, xảy ra khi vùng não điều khiển vận động bị tổn thương. Bệnh nhân có thể bị yếu hoặc hoàn toàn không thể di chuyển một bên cơ thể, bao gồm cánh tay, chân và các cơ mặt. Tình trạng này khiến người bệnh gặp khó khăn trong những sinh hoạt cơ bản nhất như đi lại, cầm nắm đồ vật, tắm rửa hay tự ăn uống.

Bên cạnh liệt nửa người, bệnh nhân còn có thể gặp phải tình trạng cứng khớp, co thắt cơ, mất thăng bằng hoặc mất phối hợp động tác. Khi phải nằm lâu một chỗ do liệt, người bệnh đối mặt với nguy cơ loét tì đè, yếu cơ và teo cơ tiến triển. Việc tập luyện phục hồi chức năng vận động dưới sự hướng dẫn của kỹ thuật viên y tế cần được bắt đầu càng sớm càng tốt ngay khi tình trạng sức khỏe ổn định để hạn chế tối đa nguy cơ tàn phế vĩnh viễn.

Rối loạn ngôn ngữ và khó khăn trong giao tiếp

Tổn thương vùng brain chịu trách nhiệm về ngôn ngữ, thường nằm ở bán cầu não trái, có thể gây ra di chứng thất ngôn. Bệnh nhân gặp khó khăn trong việc phát âm, nói ngọng, nói lắp, hoặc thậm chí hoàn toàn không thể diễn đạt ý nghĩ của mình thành lời. Trong một số trường hợp, người bệnh vẫn nói được nhưng câu từ không có nghĩa hoặc khó hiểu đối với người nghe.

Ngoài ra, khả năng hiểu lời nói của người khác, đọc chữ và viết lách của người bệnh cũng bị ảnh hưởng đáng kể. Di chứng này khiến bệnh nhân rơi vào trạng thái cô lập, ức chế vì không thể truyền đạt nhu cầu cá nhân với người chăm sóc. Việc trị liệu ngôn ngữ sớm cùng sự kiên nhẫn đồng hành của gia đình đóng vai trò vô cùng quan trọng giúp người bệnh khôi phục từng bước khả năng giao tiếp hằng ngày.

Suy giảm nhận thức và rối loạn trí nhớ

Nhồi máu não diện rộng hoặc tổn thương các vùng brain đảm nhận chức năng tư duy có thể dẫn đến suy giảm nhận thức cấp tính hoặc sa sút trí tuệ sau đột quỵ. Bệnh nhân thường biểu hiện tình trạng giảm khả năng tập trung, tư duy chậm chạp, khó khăn trong việc giải quyết các vấn đề đơn giản hoặc đưa ra quyết định.

Về mặt trí nhớ, người bệnh dễ quên những sự kiện mới xảy ra, nhầm lẫn về thời gian, không gian hoặc thậm chí không nhận ra người thân quen. Những thay đổi này làm mất đi khả năng sống tự lập của người bệnh, yêu cầu phải có người hỗ trợ giám sát thường xuyên. Kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch và kết hợp bài tập rèn luyện trí脑 theo chỉ định bác sĩ sẽ góp phần làm chậm tiến triển suy giảm trí tuệ.

Rối loạn nuốt và biến chứng đường hô hấp

Rối loạn nuốt xảy ra khi các cơ hầu họng bị tổn thương hoặc mất phối hợp do dây thần kinh sọ bị ảnh hưởng. Người bệnh gặp khó khăn khi nuốt thức ăn, nước uống hoặc thậm chí là nước bọt của chính mình. Tình trạng này dễ dẫn đến việc thức ăn rơi vào đường thở gây sặc, ho sặc sụa và khó thở cấp tính.

Biến chứng nguy hiểm nhất của rối loạn nuốt là viêm phổi hít, một tình trạng nhiễm trùng hô hấp nặng có nguy cơ tử vong cao ở bệnh nhân đột quỵ. Bên cạnh đó, việc không nuốt được cũng khiến người bệnh nhanh chóng rơi vào trạng thái suy dinh dưỡng và mất nước. Trong quá trình điều trị, bác sĩ và nhân viên y tế có thể chỉ định đặt ống nuôi ăn qua xông dạ dày tạm thời để đảm bảo dinh dưỡng và an toàn đường thở cho bệnh nhân.

Biến đổi cảm xúc và trầm cảm sau đột quỵ

Những tổn thương tại vỏ não cùng sự thay đổi đột ngột về khả năng tự phục vụ bản thân khiến nhiều bệnh nhân nhồi máu não gặp phải các biến đổi tâm lý nặng nề. Trầm cảm sau đột quỵ là di chứng tâm thần rất thường gặp nhưng đôi khi bị gia đình bỏ qua. Bệnh nhân thường có biểu hiện buồn ủ rũ, lo âu, mất ngủ, tự tin thấp và thu mình khỏi các hoạt động xã hội.

Một số trường hợp khác có biểu hiện cảm xúc thất thường, dễ kích động, cáu gắt hoặc khóc cười vô cớ do mất kiểm soát cảm xúc thần kinh. Sự suy sụp tinh thần này ảnh hưởng trực tiếp đến động lực tập luyện phục hồi chức năng và làm chậm quá trình hồi phục chung. Việc phát hiện sớm, tư vấn tâm lý chuyên khoa và chăm sóc động viên từ gia đình là yếu tố then chốt giúp bệnh nhân vượt qua khủng hoảng tâm lý.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục kiến thức y học phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như méo miệng, yếu tay chân hoặc nói khó, cần gọi ngay cấp cứu y tế để đưa người bệnh đến bệnh viện có năng lực điều trị đột quỵ nhanh nhất. Tuyệt đối không tự ý chích máu ngón tay, cạo gió, cho uống thuốc an cung hay trì hoãn thời gian vàng cấp cứu. Việc dùng thuốc và tập phục hồi chức năng phải tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa thần kinh.

Tóm tắt

Di chứng nhồi máu não khi không được điều trị kịp thời có thể gây tàn phế vĩnh viễn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống người bệnh. Nhận biết sớm các triệu chứng cấp tính để cấp cứu trong thời gian vàng là giải pháp quan trọng nhất giúp hạn chế tối đa tổn thương脑. Sau giai đoạn cấp tính, sự kiên trì tập phục hồi chức năng cùng chế độ chăm sóc y tế chuẩn xác sẽ giúp bệnh nhân cải thiện khả năng vận động và sớm hòa nhập lại cuộc sống.