Di chứng chấn thương sọ não có bị sốt không và những nguyên nhân cần lưu ý

Di chứng chấn thương sọ não bị sốt là gì?

Chấn thương sọ não là tình trạng tổn thương cấu trúc và chức năng não bộ do lực tác động cơ học từ bên ngoài. Sau giai đoạn cấp cứu ban đầu, người bệnh thường phải đối mặt với nhiều di chứng lâu dài về vận động, nhận thức, ngôn ngữ và chức năng thần kinh thực vật. Trong số các biểu hiện bất thường ở giai đoạn di chứng, sốt là một dấu hiệu lâm sàng tương đối phổ biến nhưng đòi hỏi sự phân loại nguyên nhân hết sức chặt chẽ.

Thân nhiệt của cơ thể người bình thường được kiểm soát và duy trì ổn định nhờ trung tâm điều nhiệt nằm tại vùng dưới đồi thuộc hệ thần kinh trung ương. Khi một người có di chứng chấn thương sọ não bị sốt, điều này phản ánh cơ thể đang phản ứng với một tác nhân gây viêm nhiễm từ bên ngoài, hoặc chính bộ máy điều nhiệt bên trong não đã bị tổn hại cấu trúc. Do vậy, sốt không chỉ đơn thuần là triệu chứng thông thường mà còn là chỉ dấu phản ánh tình trạng hồi phục thần kinh hoặc biến chứng y khoa cần được can thiệp đúng lúc.

Nguyên nhân gây sốt do nhiễm trùng thứ phát ở người bệnh chấn thương sọ não

Nhiễm trùng thứ phát là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây sốt ở người đang phục hồi sau chấn thương đầu. Người bệnh có di chứng thần kinh nặng thường phải nằm bất động dài ngày, suy giảm phản xạ nuốt hoặc cần can thiệp các thiết bị y tế xâm lấn. Tình trạng này tạo điều kiện thuận lợi cho các ổ nhiễm khuẩn hình thành và phát triển.

Các dạng nhiễm trùng thường gặp bao gồm viêm phổi hít do sặc thức ăn hoặc dịch tiết, nhiễm trùng đường tiết niệu do lưu ống thông tiểu, viêm loét tỳ đè sâu ở vùng cùng cụt và lưng. Đặc biệt, nếu người bệnh từng trải qua phẫu thuật mở hộp sọ hoặc có nứt vỡ nền sọ trước đó, nguy cơ nhiễm trùng vết mổ hoặc viêm màng não do vi khuẩn xâm nhập là rất cao. Khi có nhiễm trùng, sốt thường đi kèm bạch cầu tăng cao, môi khô, lưỡi bẩn và người bệnh có thể lừ đừ hoặc mê sảng.

Cơ chế sốt thần kinh trung ương do tổn thương trung tâm điều nhiệt não bộ

Bên cạnh nhiễm khuẩn, sốt có thể xuất phát từ chính tổn thương thực thể tại hệ thần kinh trung ương, thường được gọi là sốt nguồn gốc thần kinh. Vùng dưới đồi và thân não đóng vai trò như bộ điều nhiệt trung tâm giúp cơ thể duy trì thân nhiệt ổn định. Khi lực chấn động mạnh gây dập não, phù nề, xuất huyết hoặc thiếu máu cục bộ tại các cấu trúc này, điểm điều nhiệt có thể bị rối loạn nghiêm trọng.

Khác với sốt do nhiễm trùng, sốt thần kinh trung ương thường có biểu hiện sốt cao liên tục, nhiệt độ cơ thể dao động thất thường mà không tìm thấy bất kỳ ổ nhiễm khuẩn nào qua các xét nghiệm vi sinh. Ngoài ra, dạng sốt này thường đáp ứng rất kém với các loại thuốc hạ nhiệt thông thường như paracetamol. Người bệnh có thể xuất hiện kèm các rối loạn thần kinh thực vật khác như mạch nhanh, huyết áp dao động, thở nhanh hoặc tăng trương lực cơ toàn thân.

Cách theo dõi thân nhiệt và nhận biết các dấu hiệu đi kèm cần chú ý

Để giúp bác sĩ nhanh chóng khoanh vùng nguyên nhân, người chăm sóc cần theo dõi sát sao biểu hiện toàn thân cũng như các dấu hiệu thần kinh cục bộ. Việc kiểm tra thân nhiệt bằng nhiệt kế định kỳ vào các khung giờ cố định trong ngày là rất cần thiết, ghi chép lại thời điểm sốt, nhiệt độ cao nhất và phản ứng sau khi áp dụng biện pháp hạ nhiệt thông thường.

Bên cạnh nhiệt độ, cần đặc biệt lưu ý đến mức độ tỉnh táo của người bệnh. Nếu bệnh nhân đột ngột lơ mơ, ngủ gà, khó đánh thức hoặc xuất hiện co giật, yếu liệt chi mới, đây là những dấu hiệu cảnh báo tổn thương nội sọ đang tiến triển xấu. Gia đình cũng cần quan sát các cơ quan khác như kiểm tra màu sắc đờm, nhịp thở, độ thông thoáng của đường tiểu, kiểm tra toàn bộ vùng da tỳ đè và xem vết mổ sọ não có sưng đỏ, chảy dịch hay không. Những thông tin chi tiết này sẽ hỗ trợ đội ngũ y tế đưa ra chẩn đoán chính xác hơn.

Hướng dẫn chăm sóc ban đầu và thời điểm cần đưa người bệnh đi khám ngay

Khi phát hiện người có di chứng chấn thương sọ não bị sốt, ưu tiên hàng đầu là thực hiện các biện pháp chăm sóc an toàn và đưa người bệnh đến bệnh viện. Đầu tiên, người nhà cần nới lỏng quần áo, giữ cho không gian phòng ở luôn thông thoáng, sạch sẽ và tránh để gió lùa trực tiếp vào người bệnh. Áp dụng chườm ấm tại các vùng có mạch máu lớn như cổ, nách và bẹn để hỗ trợ tản nhiệt bề mặt da một cách tự nhiên.

Nếu người bệnh còn tỉnh táo và chức năng nuốt bình thường, cần bổ sung nước ấm từng ngụm nhỏ để bù lượng nước mất qua mồ hôi và hơi thở. Tuyệt đối không cố ép người bệnh uống nước hoặc uống thuốc nếu họ đang lơ mơ vì nguy cơ sặc vào đường thở gây viêm phổi hít là rất lớn. Đồng thời, gia đình cần chuẩn bị hồ sơ bệnh án cũ, đơn thuốc đang dùng và khẩn trương liên hệ với bác sĩ hoặc đưa người bệnh đến khoa hồi sức hoặc khoa thần kinh gần nhất để được thăm khám kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục thường thức và không thể thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa chuyên sâu. Người nhà tuyệt đối không tự ý cho người bệnh uống kháng sinh, thuốc hạ nhiệt liều cao hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng. Khi người bệnh sốt cao kèm cứng gáy, co giật, khó thở, hôn mê hoặc vết mổ sọ não chảy dịch, cần đưa người bệnh đến phòng cấp cứu của cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

Tóm tắt

Sốt ở người có di chứng chấn thương sọ não là triệu chứng cần được tiếp cận y tế một cách thận trọng và bài bản. Việc chủ quan tự điều trị tại nhà có thể làm che lấp những tổn thương thần kinh tiến triển hoặc nhiễm trùng nặng. Gia đình nên đưa người bệnh đến cơ sở y tế chuyên khoa thần kinh để được bác sĩ đánh giá chính xác, tìm nguyên nhân gốc rễ và chỉ định can thiệp an toàn.