Đeo lens cận có bị tăng độ không và những lưu ý giúp bảo vệ thị lực

Đeo lens cận có bị tăng độ không là gì?

• Kính áp tròng cận thị là một giải pháp quang học hiện đại, mang lại sự tiện lợi và tính thẩm mỹ cao cho người mắc tật khúc xạ. Thiết bị này hoạt động như một thấu kính phân kỳ siêu mỏng, áp sát màng nước mắt trên bề mặt giác mạc để bẻ cong tia sáng hội tụ đúng tâm võng mạc, giúp người đeo nhìn rõ vật ở xa.
• Về mặt bản chất y khoa, kính áp tròng không can thiệp sâu vào cấu trúc giải phẫu bên trong nhãn cầu. Độ cận thị thay đổi phụ thuộc vào chiều dài trục trước sau của nhãn cầu và độ cong của giác mạc hoặc thể thủy tinh. Do đó, việc đeo lens đúng quy cách không gây kích thích khiến trục nhãn cầu dài thêm hay làm gia tăng độ cận. Tuy nhiên, người dùng cần phân biệt giữa việc tăng độ khúc xạ thực thể với tình trạng co quắp điều tiết tạm thời do mắt phải làm việc quá sức khi sử dụng lens không đúng phương pháp.

Mối liên hệ giữa việc đeo kính áp tròng và sự tiến triển độ cận

• Kính áp tròng hay lens cận là thấu kính mỏng đặt trực tiếp lên màng phim nước mắt bao phủ giác mạc, giúp điều chỉnh đường đi của ánh sáng hội tụ chính xác trên võng mạc. Cơ chế quang học này tương tự kính gọng truyền thống, không tác động trực tiếp làm thay đổi cấu trúc trục nhãn cầu hay làm biến dạng giác mạc vĩnh viễn. Việc đeo lens đúng độ, đúng thông số bán kính cong và đúng thời gian khuyến cáo hoàn toàn không phải là tác nhân kích thích mắt tăng độ cận thị.
• Hiện tượng nhiều người nhận thấy độ cận tăng lên trong giai đoạn dùng lens thường là sự trùng hợp ngẫu nhiên về mặt thời gian. Tật cận thị tiến triển chủ yếu do trục nhãn cầu dài ra theo lứa tuổi, nhất là ở thanh thiếu niên và người trẻ dưới 25 tuổi. Bên cạnh đó, thói quen học tập, làm việc liên tục với màn hình máy tính hoặc điện thoại mà không để mắt thư giãn mới là yếu tố hàng đầu thúc đẩy sự mỏi điều tiết và tăng độ cận.

Những nguyên nhân khiến mắt tăng độ khi sử dụng lens cận

• Một số thói quen sai lầm khi dùng kính áp tròng có thể tạo cảm giác mắt mờ đi hoặc khiến độ cận thực tế tiến triển nhanh hơn. Phổ biến nhất là việc tự ý mua lens mà không qua đo khám khúc xạ kỹ lưỡng, dẫn đến việc đeo lens quá số hoặc thiếu độ so với nhu cầu thị giác thực tế. Khi mang thấu kính sai độ, thể mi trong mắt phải liên tục co bóp để điều tiết, dẫn đến co quắp điều tiết tạm thời, gây nhức mỏi và mờ mắt.
• Bên cạnh đó, việc lạm dụng đeo lens quá nhiều giờ trong ngày khiến giác mạc rơi vào tình trạng thiếu dưỡng khí cục bộ. Giác mạc không có mạch máu và lấy oxy trực tiếp từ không khí thông qua nước mắt. Đeo lens liên tục làm giảm lượng oxy cung cấp, khiến mắt bị khô ráp, phù nề nhẹ bề mặt biểu mô và suy giảm khả năng tập trung thị giác. Thói quen đọc sách trong điều kiện thiếu sáng hoặc nhìn gần trong nhiều giờ mà không chớp mắt đầy đủ cũng là nguyên nhân khiến mắt suy giảm thị lực nhanh chóng.

Cách sử dụng lens cận an toàn để bảo vệ thị lực lâu dài

• Để sử dụng kính áp tròng an toàn mà không lo ngại ảnh hưởng tiêu cực đến thị lực, bước quan trọng đầu tiên là khám khúc xạ toàn diện tại cơ sở chuyên khoa mắt. Bác sĩ hoặc chuyên viên khúc xạ nhãn khoa sẽ xác định chính xác độ cầu, độ loạn và bán kính cong của giác mạc nhằm chọn loại kính phù hợp nhất với cấu trúc mắt của từng người.
• Trong quá trình sử dụng hàng ngày, bạn cần duy trì thời gian đeo hợp lý, thường từ 6 đến 8 tiếng mỗi ngày, tránh đeo suốt cả ngày dài và tuyệt đối không đeo lens đi ngủ. Cần xây dựng thói quen cho mắt nghỉ ngơi theo quy tắc thị giác: sau mỗi 20 phút nhìn gần nên nhìn ra xa khoảng 6 mét trong vòng 20 giây. Bổ sung nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản chuyên dùng cho người mang lens để giữ độ ẩm giác mạc, hạn chế ma sát và cảm giác cộm xốn. Vệ sinh khay đựng và thay mới dung dịch ngâm kính mỗi ngày cũng là nguyên tắc bắt buộc để giữ đôi mắt luôn khỏe mạnh.

Lưu ý an toàn

Ngưng sử dụng kính áp tròng ngay lập tức và đi khám tại bệnh viện chuyên khoa mắt nếu xuất hiện các biểu hiện như đỏ mắt kéo dài, đau nhức dữ dội, cộm xốn nghiêm trọng, sợ ánh sáng hoặc thị lực suy giảm đột ngột. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ nhãn khoa. Thận trọng tuân thủ quy trình sát khuẩn tay và dụng cụ trước khi chạm vào lens để phòng ngừa viêm loét giác mạc.

Tóm tắt

Đeo kính áp tròng không phải là nguyên nhân trực tiếp làm tăng độ cận nếu bạn lựa chọn đúng thông số và tuân thủ nguyên tắc sử dụng an toàn. Thay đổi độ khúc xạ thường gắn liền với sự phát triển tự nhiên của mắt và thói quen sinh hoạt hàng ngày. Để bảo vệ thị lực lâu dài, bạn nên thăm khám mắt định kỳ và tham khảo ý kiến chuyên gia khúc xạ nhãn khoa.