Đeo kính có làm tăng độ cận thị không và nguyên nhân khiến thị lực suy giảm
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đeo kính đúng độ không phải là nguyên nhân trực tiếp làm tăng độ cận thị. Việc sử dụng kính khúc xạ đúng tiêu chuẩn giúp hình ảnh hội tụ chính xác trên võng mạc, từ đó giảm áp lực điều tiết cho mắt và cải thiện thị lực hiệu quả.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn gặp tình trạng tăng độ cận thị liên tục trong quá trình đeo kính. Nguyên nhân thường xuất phát từ việc đeo kính sai độ, thói quen sinh hoạt không hợp lý hoặc sự phát triển sinh lý tự nhiên của trục nhãn cầu ở lứa tuổi thanh thiếu niên.
Đeo kính có làm tăng độ cận không?
Cận thị là một tật khúc xạ phổ biến xảy ra khi trục nhãn cầu quá dài hoặc công suất khúc xạ của giác mạc quá lớn, khiến hình ảnh của vật hội tụ ở phía trước võng mạc thay vì rơi đúng vào võng mạc. Đeo kính phân kỳ là giải pháp phi phẫu thuật phổ biến nhất để điều chỉnh tiêu điểm, giúp người bị cận thị nhìn rõ các vật ở xa. Một quan niệm sai lầm khá phổ biến là đeo kính thường xuyên sẽ làm cho mắt bị phụ thuộc và tăng độ cận nhanh hơn. Trên thực tế, kính mắt chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ quang học bên ngoài, không làm biến đổi cấu trúc giải phẫu của nhãn cầu. Sự thay đổi độ cận phụ thuộc vào quá trình phát triển thể chất, yếu tố di truyền và chế độ sử dụng mắt hằng ngày. Việc hiểu rõ cơ chế này giúp người bệnh chủ động trong bảo vệ thị lực và thăm khám nhãn khoa định kỳ.
Đeo kính sai độ khúc xạ làm tăng áp lực điều tiết cho mắt
Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến độ cận tăng nhanh khi dùng kính là đeo kính không đúng độ thực tế của mắt. Khi đeo kính có độ cận cao hơn độ thật, cơ mi trong mắt phải liên tục co quắp để điều tiết nhằm giữ cho hình ảnh nét, dẫn đến tình trạng mỏi mắt kéo dài, nhức đầu và làm gia tăng tốc độ tiến triển cận thị. Ngược lại, việc đeo kính thiếu độ làm cho hình ảnh hiển thị mờ nhạt, buộc người bệnh phải nheo mắt liên tục, khiến mắt làm việc quá sức và làm suy giảm chức năng thị giác. Việc đo thị lực không chính xác tại các cơ sở thiếu uy tín hoặc tự ý dùng lại đơn kính cũ qua nhiều năm mà không kiểm tra định kỳ là yếu tố nguy cơ thường gặp khiến tật khúc xạ diễn biến xấu hơn.
Thói quen nhìn gần và thiếu ánh sáng làm tiến triển độ cận
Thói quen sinh hoạt và học tập hằng ngày ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của thị lực ngay cả khi bạn đeo kính đúng độ. Việc tiếp xúc quá lâu với các thiết bị điện tử như máy tính, điện thoại thông minh ở khoảng cách quá gần khiến mắt phải điều tiết liên tục mà không có thời gian nghỉ ngơi. Làm việc trong môi trường thiếu ánh sáng hoặc ánh sáng không đều cũng buộc đồng tử phải co giãn bất thường, gây mệt mỏi thị giác. Thêm vào đó, thói quen ít tham gia các hoạt động ngoài trời làm giảm sự tiếp xúc của mắt với ánh sáng tự nhiên, vốn là yếu tố quan trọng giúp kích thích giải phóng dopamine ở võng mạc để ngăn chặn sự kéo dài bất thường của trục nhãn cầu.
Sự thay đổi trục nhãn cầu theo lứa tuổi phát triển
Ở trẻ em và thanh thiếu niên, cơ thể đang trong giai đoạn phát triển thể chất mạnh mẽ, trục trước sau của nhãn cầu cũng dài ra theo thời gian. Sự gia tăng chiều dài trục nhãn cầu này là nguyên nhân tự nhiên khiến độ cận thị tăng lên, độc lập với việc trẻ có đeo kính hay không. Ngay cả khi đeo kính đúng chuẩn nhãn khoa, độ cận ở lứa tuổi này vẫn có thể tăng từ 0.5 đến 1.0 diop mỗi năm cho đến khi cơ thể trưởng thành hoàn toàn xung quanh 20 đến 22 tuổi. Việc nhầm lẫn giữa sự tăng độ tự nhiên theo lứa tuổi và tác hại của kính mắt khiến nhiều phụ huynh trì hoãn cho con đeo kính, dẫn đến nguy cơ nhược thị hoặc cận thị nặng.
Cách chăm sóc và kiểm soát độ cận thị hiệu quả
Để bảo vệ thị lực và hạn chế tốc độ tăng độ cận, người mắc tật khúc xạ cần duy trì thói quen khám mắt định kỳ từ 6 tháng đến 1 năm một lần tại các phòng khám hoặc bệnh viện chuyên khoa mắt. Áp dụng quy tắc ngơi nghỉ thị giác 20-20-20, tức là sau 20 phút làm việc nhìn gần, hãy nhìn xa khoảng 6 mét trong vòng 20 giây để cơ mi được thư giãn. Giữ khoảng cách làm việc an toàn từ mắt đến sách hoặc màn hình tối thiểu 35 đến 40 cm, đảm bảo không gian học tập có đủ ánh sáng đạt tiêu chuẩn. Ngoài ra, việc tăng cường thời gian hoạt động ngoài trời ít nhất 1 đến 2 giờ mỗi ngày giúp mắt tiếp nhận ánh sáng tự nhiên, góp phần kiểm soát sự tiến triển của cận thị một cách an toàn.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Mỗi cá nhân có cấu trúc nhãn cầu và tình trạng khúc xạ riêng biệt, do đó không tự ý cắt kính theo đơn của người khác hoặc mua kính có sẵn không qua đo đạc. Khi có các biểu hiện như nhức mắt, nhìn mờ đột ngột, thấy vệt đen hay chớp sáng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được bác sĩ nhãn khoa kiểm tra toàn diện.
Tóm tắt
Quan niệm đeo kính làm tăng độ cận là không có cơ sở khoa học. Việc tăng độ cận chủ yếu xuất phát từ thói quen sử dụng mắt chưa hợp lý, đeo kính sai độ hoặc sự phát triển trục nhãn cầu theo độ tuổi. Việc chủ động thăm khám định kỳ, đeo kính đúng độ và chăm sóc mắt đúng cách sẽ giúp bạn duy trì thị lực ổn định và bảo vệ sức khỏe đôi mắt lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đeo kính thường xuyên có làm mắt bị dại hoặc sụp mí không?
Đeo kính không làm mắt bị dại hay sụp mí. Cảm giác mắt nhỏ hơn hoặc khác đi là do hiện tượng quang học qua thấu kính phân kỳ. Sụp mí hoặc biến dạng mắt thường do mệt mỏi, thiếu ngủ hoặc bệnh lý mi mắt chứ không do thấu kính gây ra.
Người bị cận nhẹ có nên đeo kính liên tục hằng ngày không?
Với mức cận thị nhẹ dưới 1 diop, người bệnh có thể chỉ cần đeo kính khi nhìn xa hoặc nhìn bảng. Tuy nhiên, việc có nên đeo liên tục hay không phụ thuộc vào nhu cầu công việc và sự tư vấn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt sau khi kiểm tra khả năng điều tiết.
Tại sao đeo kính đúng độ nhưng vẫn thấy nhức mỏi mắt?
Hiện tượng nhức mỏi mắt dù đeo kính đúng độ thường do làm việc với thiết bị điện tử quá lâu không nghỉ ngơi, mắt bị khô, ánh sáng phòng làm việc không phù hợp hoặc gọng kính bị lệch làm tâm kính không trùng với đồng tử.
Bao lâu nên đi đo lại độ cận thị một lần?
Người trưởng thành nên đi kiểm tra thị lực và đo lại độ cận mỗi 6 đến 12 tháng. Trẻ em dưới 18 tuổi hoặc người có tốc độ tăng độ cận nhanh cần khám định kỳ 3 đến 6 tháng một lần theo hẹn của bác sĩ nhãn khoa để điều chỉnh kính kịp thời.
Đeo kính áp tròng có giúp ngăn ngừa tăng độ cận thị không?
Kính áp tròng mềm thông thường chỉ có tác dụng chỉnh quang như kính gọng. Tuy nhiên, phương pháp kính áp tròng cứng đeo ban đêm Ortho-K do bác sĩ nhãn khoa chỉ định có thể giúp định hình tạm thời giác mạc và hỗ trợ kiểm soát tốc độ tăng độ cận ở trẻ em.
