Đeo kính áp tròng quá hạn có sao không và những tác hại cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đeo kính áp tròng quá hạn sử dụng tiềm ẩn rất nhiều hiểm họa đối với sức khỏe của mắt. Khi kính vượt quá vòng đời quy định, vật liệu sẽ bị thoái hóa, giảm khả năng thẩm thấu oxy và tạo điều kiện thuận lợi cho cặn bẩn cùng vi sinh vật gây hại bám dính dày đặc.
Hành động cố sử dụng kính áp tròng đã hết hạn có thể dẫn đến khô mắt, trầy xước biểu mô và nguy hiểm hơn là viêm loét giác mạc. Việc nhận biết các rủi ro và tuân thủ thời gian sử dụng khuyến cáo sẽ giúp bạn bảo vệ thị lực một cách an toàn và bền vững.
Đeo kính áp tròng quá hạn là gì?
Kính áp tròng là một thiết bị y tế tiếp xúc trực tiếp với bề mặt giác mạc, được thiết kế để điều chỉnh tật khúc xạ hoặc phục vụ nhu cầu thẩm mỹ. Mỗi loại kính áp tròng mềm hay kính áp tròng cứng đều có một thời hạn sử dụng cụ thể do nhà sản xuất quy định, thường được tính từ thời điểm mở niêm phong bao bì như loại dùng một ngày, hai tuần, một tháng hoặc một năm. Thời hạn này được nghiên cứu kỹ lưỡng nhằm đảm bảo tính toàn vẹn của vật liệu, độ ngậm nước, khả năng thẩm thấu oxy nuôi dưỡng giác mạc và khả năng kháng khuẩn của bề mặt thấu kính. Khi kính đã quá hạn, các đặc tính bảo vệ này hoàn toàn biến mất, biến vật dụng hỗ trợ thị lực thành mối đe dọa trực tiếp cho mắt.
Sự biến đổi của vật liệu kính áp tròng khi quá hạn sử dụng
Sau khi hết hạn sử dụng, cấu trúc chất liệu của kính áp tròng bắt đầu biến đổi và suy giảm tính năng đàn hồi. Bề mặt kính không còn duy trì được độ ẩm tự nhiên, dẫn đến hiện tượng hút nước từ màng phim nước mắt khiến mắt người dùng nhanh chóng bị khô rát. Ngoài ra, lớp phủ chống bám bẩn trên kính bị mài mòn theo thời gian khiến bụi bẩn, cặn protein và lipid trong nước mắt dễ dàng tích tụ dày đặc. Tình trạng này không chỉ làm giảm độ trong suốt của thấu kính gây nhìn mờ mà còn tạo bề mặt gồ ghề cọ xát trực tiếp lên biểu mô giác mạc mỗi khi chớp mắt.
Nguy cơ thiếu oxy giác mạc do kính suy giảm độ thấm khí
Kính áp tròng quá hạn thường bị bít tắc các vi lỗ thông khí, làm suy giảm khả năng dẫn truyền oxy đến giác mạc. Giác mạc vốn là bộ phận không có mạch máu và lấy oxy trực tiếp từ không khí bên ngoài. Khi bị cản trở hô hấp kéo dài, các tế bào biểu mô giác mạc sẽ bị suy yếu, phù nề và tăng sinh mạch máu bất thường để bù đắp lượng oxy thiếu hụt. Tình trạng thiếu oxy mạn tính này làm giảm đáng kể sức đề kháng tại chỗ của bề mặt nhãn cầu, khiến mắt nhạy cảm hơn với ánh sáng và dễ bị tổn thương trước các tác nhân gây viêm.
Nguy cơ nhiễm trùng và viêm loét giác mạc nguy hiểm
Biến chứng đáng lo ngại nhất khi sử dụng kính áp tròng quá hạn là viêm giác mạc nhiễm trùng do vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng Acanthamoeba. Cặn bẩn tồn đọng lâu ngày tạo môi trường thuận lợi cho mầm bệnh sinh sôi và bám chặt vào bề mặt kính, vô hiệu hóa khả năng diệt khuẩn của các dung dịch ngâm rửa thông thường. Khi bề mặt nhãn cầu xuất hiện các vết xước vi thể do kính cọ xát, vi sinh vật dễ dàng xâm nhập sâu vào tổ chức giác mạc, gây viêm loét hoại tử mô. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời bởi bác sĩ chuyên khoa mắt, bệnh có thể để lại sẹo vĩnh viễn hoặc suy giảm thị lực nghiêm trọng.
Nguyên tắc sử dụng và bảo quản kính áp tròng đúng cách
Để đảm bảo an toàn tối đa cho đôi mắt, người dùng cần ghi nhớ chính xác ngày mở nắp và tuân thủ tuyệt đối vòng đời của từng loại kính dùng một ngày, hai tuần hay một tháng. Luôn rửa sạch và lau khô tay bằng khăn không xơ trước khi thao tác tháo lắp kính. Tuyệt đối không rửa kính hoặc khay đựng bằng nước máy hay nước tự pha. Đồng thời, bạn nên thay mới khay đựng kính định kỳ mỗi ba tháng một lần, không dùng chung kính áp tròng với người khác và duy trì lịch tái khám mắt định kỳ tại các cơ sở nhãn khoa uy tín.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức và không thay thế cho lời khuyên y khoa trực tiếp từ chuyên gia. Khi mắt xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau nhức dữ dội, cộm rát kéo dài, đỏ mắt không giảm, sợ ánh sáng hoặc suy giảm thị lực đột ngột, bạn cần tháo kính ngay lập tức và đến khám tại chuyên khoa mắt để được bác sĩ chẩn đoán và xử trí đúng hướng.
Tóm tắt
Đeo kính áp tròng quá hạn tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại cho giác mạc và thị lực. Việc tuân thủ nghiêm ngặt lịch thay kính, vệ sinh phụ kiện đúng cách và thăm khám mắt định kỳ là biện pháp cần thiết giúp bạn duy trì đôi mắt sáng khỏe và an toàn khi sử dụng kính tiếp xúc.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Ngâm kính áp tròng quá hạn trong dung dịch mới có dùng tiếp được không?
Không nên. Dung dịch ngâm kính giúp làm sạch cặn bẩn và vi khuẩn nhưng không thể phục hồi cấu trúc vật liệu đã xuống cấp hay độ thoáng khí của kính áp tròng đã hết hạn.
Cần làm gì nếu vô tình đeo nhầm kính áp tròng quá hạn?
Bạn nên tháo kính ra ngay, rửa mắt nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý vô khuẩn chuyên dụng và ngưng đeo kính. Nếu mắt vẫn đỏ cộm hoặc đau rát sau vài giờ, hãy đến gặp bác sĩ nhãn khoa.
Kính áp tròng một tháng ít khi đeo thì có tính theo số lần dùng không?
Hạn sử dụng tính từ thời điểm mở niêm phong vỉ kính, không phụ thuộc vào số lần bạn đeo. Dù chỉ đeo vài lần nhưng nếu đã đủ số ngày quy định, bạn vẫn phải bỏ kính đi.
Có nên đeo kính áp tròng quá hạn khi ngủ trưa không?
Không nên. Việc đeo kính áp tròng đi ngủ làm giảm trao đổi khí nghiêm trọng, tăng nguy cơ tích tụ mầm bệnh và nhân đôi khả năng viêm loét giác mạc nguy hiểm.
Kính áp tròng cứng có nguy cơ hỏng hóc khi quá hạn như kính mềm không?
Kính áp tròng cứng có độ bền cao hơn nhưng vẫn có thời hạn sử dụng theo khuyến cáo của bác sĩ. Dùng kính cứng quá hạn có thể gây trầy xước giác mạc và biến dạng bề mặt tiếp xúc.
