Đau nửa đầu vai gáy do đâu và cách cải thiện

Đau nửa đầu vai gáy là gì?

Hiện tượng đau nửa đầu vai gáy thực chất là sự phối hợp giữa tình trạng co thắt các nhóm cơ vùng cổ, vai, gáy và kích thích các rễ thần kinh đi lên vùng đầu. Tùy thuộc vào vị trí tổn thương, người bệnh có thể cảm thấy đau nhói ở một bên cổ, lan lên vùng chẩm, thái dương hoặc hốc mắt cùng bên. Cơn đau có thể biểu hiện dưới dạng âm ỉ liên tục, nhói buốt từng cơn hoặc cảm giác nặng trĩu phần đầu cổ.

Tình trạng này rất phổ biến ở nhân viên văn phòng, tài xế, người lao động thường xuyên cúi đầu hoặc giữ nguyên một tư thế trong nhiều giờ. Mặc dù nhiều trường hợp lành tính và đáp ứng tốt với việc nghỉ ngơi, đau nửa đầu vai gáy cũng có thể là biểu hiện của đau đầu do căn nguyên cổ, đau dây thần kinh chẩm hoặc đau nửa đầu Migraine đi kèm căng cơ. Việc xác định đúng nguồn gốc cơn đau là tiền đề quan trọng để xử trí an toàn.

Các nguyên nhân thường gặp dẫn đến đau nửa đầu vai gáy

Cơn đau nửa đầu vai gáy có thể khởi phát từ thói quen sinh hoạt hoặc do các vấn đề bệnh lý tiềm ẩn:

Thói quen sinh hoạt và tư thế sai: Ngồi làm việc cúi đầu nhìn màn hình máy tính hoặc điện thoại trong thời gian dài khiến cơ cổ bị kéo căng quá mức. Thói quen gối đầu quá cao khi ngủ, nằm nghiêng một bên co quắp hoặc kẹp điện thoại vào vai khi nghe cũng gây co rút cơ và chèn ép mạch máu nuôi dưỡng vùng gáy.

Căng thẳng thần kinh kéo dài: Áp lực công việc, thiếu ngủ triền miên làm tăng trương lực cơ vùng cổ vai gáy, gây ra các cơn đau đầu căng thẳng lan xuống vùng bả vai.

Đau đầu do căn nguyên cổ và thoái hóa cột sống cổ: Thoái hóa đốt sống cổ, thoát vị đĩa đệm cổ gây chèn ép lên rễ thần kinh tủy sống hoặc dây thần kinh chẩm, dẫn đến cảm giác đau nhức lan tỏa một bên từ cổ lên nửa đầu.

Đau nửa đầu Migraine và đau dây thần kinh chẩm: Cơn Migraine thường gây đau nhói theo nhịp mạch đập ở một bên đầu và có thể lan xuống vùng gáy. Trong khi đó, viêm hoặc kích ứng dây thần kinh chẩm tạo ra các cơn đau buốt, giật như điện giật từ chân tóc sau gáy lên đỉnh đầu.

Các biện pháp chăm sóc và giảm đau tại nhà an toàn

Khi cơn đau ở mức độ nhẹ hoặc vừa mới khởi phát do căng cơ, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp không dùng thuốc để giảm nhẹ cảm giác khó chịu:

Chườm ấm và chườm lạnh: Trong 24 đến 48 giờ đầu nếu đau kèm theo cảm giác sưng nóng sau chấn thương nhẹ, có thể chườm lạnh ngắt quãng để giảm viêm. Với những cơn đau mỏi do co cứng cơ mạn tính hoặc tư thế sai, chườm ấm vùng gáy và bả vai từ 15 đến 20 phút giúp giãn cơ, tăng cường lưu thông tuần hoàn máu.

Điều chỉnh tư thế làm việc và nghỉ ngơi: Đặt màn hình máy tính ngang tầm mắt, giữ lưng thẳng, thả lỏng hai vai. Cứ sau mỗi 45 đến 60 phút làm việc, nên đứng dậy đi lại và thực hiện các động tác xoay cổ nhẹ nhàng. Lựa chọn gối ngủ có độ cao vừa phải, nâng đỡ tốt đường cong sinh lý cột sống cổ.

Thực hiện bài tập kéo giãn nhẹ nhàng: Các động tác nghiêng đầu sang từng bên, gập duỗi cổ chậm rãi hoặc xoay nhẹ khớp vai giúp giải phóng các điểm co cứng cơ. Lưu ý không xoay vặn cổ đột ngột hoặc giật mạnh vì có thể làm tổn thương dây chằng và đĩa đệm.

Phương pháp can thiệp y tế và phục hồi chức năng

Nếu tình trạng đau nửa đầu vai gáy không thuyên giảm sau vài ngày tự chăm sóc, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám chuyên khoa Thần kinh hoặc Cơ xương khớp:

Thăm khám và chẩn đoán hình ảnh: Bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang, cộng hưởng từ MRI cột sống cổ hoặc sọ não để xác định chính xác tổn thương đĩa đệm, tình trạng hẹp lỗ liên hợp hay các nguyên nhân nội sọ.

Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng: Các phương pháp như kéo giãn cột sống cổ, chiếu tia hồng ngoại, sóng ngắn, siêu âm trị liệu hoặc kích thích điện giúp giảm đau sâu và phục hồi biên độ vận động. Kỹ thuật viên vật lý trị liệu cũng hướng dẫn các bài tập tăng cường sức mạnh khối cơ cổ sâu.

Điều trị bằng thuốc theo chỉ định: Bác sĩ có thể kê đơn các nhóm thuốc giảm đau thông thường, thuốc giãn cơ, thuốc chống viêm không steroid hoặc thuốc giảm đau thần kinh tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và lạm dụng thuốc giảm đau kéo dài vì có nguy cơ gây viêm loét dạ dày và tổn thương gan thận.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám y tế khẩn cấp

Mặc dù phần lớn cơn đau nửa đầu vai gáy xuất phát từ cơ học, một số trường hợp có thể là dấu hiệu của bệnh lý tim mạch, thần kinh nguy hiểm cần cấp cứu kịp thời:

Cơn đau đầu xuất hiện dữ dội đột ngột như sét đánh, mức độ đau vượt trội so với mọi cơn đau trước đó.

Đau kèm theo tình trạng sốt cao, cứng gáy, không thể cúi cằm chạm ngực, sợ ánh sáng hoặc buồn nôn dữ dội.

Xuất hiện các dấu hiệu thần kinh khu trú như tê bì yếu liệt một bên tay chân, nói khó, méo miệng, giảm thị lực hoặc nhìn đôi.

Đau sau khi bị chấn thương vùng đầu cổ do tai nạn giao thông hoặc va chạm mạnh.

Cơn đau xuất hiện ở người có tiền sử bệnh lý tim mạch, cao huyết áp chưa kiểm soát tốt, hoặc người trên 50 tuổi mới bị đau đầu lần đầu tiên. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, người bệnh cần được đưa đến bệnh viện ngay lập tức để được chẩn đoán và xử trí can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hay tiêm thuốc vào vùng cổ khi chưa có sự thăm khám và chỉ định của bác sĩ. Cần tránh các động tác bẻ cổ, giật lắc mạnh tại các cơ sở không được cấp phép y tế vì có thể dẫn đến nguy cơ thoát vị đĩa đệm cấp tính hoặc chấn thương mạch máu vùng cổ.

Tóm tắt

Đau nửa đầu vai gáy là vấn đề sức khỏe phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và phòng ngừa bằng thói quen sinh hoạt khoa học, tư thế đúng và các bài tập vận động phù hợp. Khi cơn đau kéo dài dai dẳng hoặc có biểu hiện bất thường, việc chủ động đến bệnh viện thăm khám chuyên khoa sẽ giúp xác định đúng căn nguyên và điều trị an toàn, hiệu quả.