Đau mắt phải: Nguyên nhân thường gặp và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau mắt phải là triệu chứng thường gặp có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, gây nên cảm giác cộm xốn, nhức buốt hoặc khó chịu khu trú ở một bên mắt. Cơn đau này có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân đơn giản như dị vật bay vào mắt, khô mắt, mỏi mắt do điều tiết, nhưng cũng có thể cảnh báo các tổn thương giác mạc hoặc bệnh lý nội nhãn nghiêm trọng.
Việc nhận biết đúng nguyên nhân và tính chất cơn đau là cơ sở quan trọng để chăm sóc mắt an toàn, tránh những biến chứng đáng tiếc có thể gây suy giảm thị lực vĩnh viễn. Người bệnh cần bình tĩnh theo dõi các biểu hiện đi kèm và nắm rõ khi nào cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám kịp thời.
Đau mắt phải là gì?
Đau mắt phải là tình trạng khó chịu, cộm rát hoặc đau nhức xuất hiện khu trú ở một bên mắt. Cảm giác đau có thể bắt nguồn từ các cấu trúc bề mặt như kết mạc, giác mạc, mi mắt, hoặc xuất phát từ các mô sâu hơn bên trong nhãn cầu và hốc mắt. Một số trường hợp đau mắt bên phải xảy ra đơn độc do yếu tố cơ học hay mỏi mắt vì làm việc quá mức, nhưng cũng có thể là dấu hiệu sớm của các bệnh lý nhiễm trùng, viêm nhiễm hoặc tăng áp lực nội nhãn nguy hiểm. Việc nhận biết đúng tính chất cơn đau cùng các triệu chứng đi kèm đóng vai trò then chốt trong việc xử trí ban đầu đúng cách, ngăn ngừa tổn thương thị lực lâu dài và biết rõ thời điểm cần đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được bác sĩ thăm khám kịp thời.
Các nguyên nhân phổ biến gây đau mắt bên phải
Tình trạng đau mắt phải có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau trong sinh hoạt hằng ngày. Phổ biến nhất là chấn thương nhẹ hoặc dị vật như bụi bẩn, cát, lông mi vô tình rơi vào mắt gây trầy xước biểu mô giác mạc, tạo cảm giác cộm xốn và chảy nước mắt liên tục. Viêm kết mạc do vi khuẩn, virus hoặc dị ứng cũng là nguyên nhân thường gặp khiến mắt đỏ, ngứa và tiết nhiều ghèn rỉ. Bên cạnh đó, các bệnh lý ở bờ mi như viêm bờ mi, chắp hoặc lẹo mắt tại mi mắt bên phải có thể gây sưng đỏ, ấn vào thấy đau nhức khu trú. Ngoài ra, thói quen nhìn màn hình máy tính hoặc điện thoại kéo dài trong điều kiện ánh sáng yếu khiến cơ thể mi phải co quắp liên tục để điều tiết, dẫn đến mỏi mắt và đau ê ẩm một bên mắt phải lan lên vùng trán.
Phân biệt mức độ đau bề mặt và đau nhức sâu trong nhãn cầu
Xác định vị trí và mức độ đau giúp người bệnh định hướng được mức độ khẩn cấp của vấn đề sức khỏe đang gặp phải. Đau bề mặt thường có cảm giác cộm ráp, ngứa, bỏng rát, châm chích như có hạt cát bên trong mắt, đi kèm triệu chứng chảy nước mắt và sợ ánh sáng nhẹ; nhóm này đa phần liên quan đến kích ứng giác mạc, viêm kết mạc hoặc khô mắt. Ngược lại, cảm giác đau nhức sâu bên trong hốc mắt, cảm giác tức nặng như mắt bị đè ép hoặc đau buốt nhói lan lên nửa đầu bên phải lại là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nội nhãn nghiêm trọng. Những bệnh cảnh như glôcôm góc đóng cấp tính, viêm màng bồ đào, viêm củng mạc hoặc viêm dây thần kinh thị giác thường biểu hiện bằng cơn đau sâu dữ dội kèm theo suy giảm thị lực đột ngột hoặc nhìn thấy quầng tán sắc quanh nguồn sáng.
Hướng dẫn chăm sóc và làm dịu mắt phải an toàn tại nhà
Khi mới xuất hiện cảm giác đau hoặc cộm mắt phải ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể thực hiện một số bước chăm sóc cơ bản để giảm bớt cảm giác khó chịu. Đầu tiên, cần rửa sạch tay bằng xà phòng rồi dùng nước muối sinh lý natri clorid 0.9% chuyên dùng cho mắt để rửa trôi nhẹ nhàng các tác nhân kích thích hoặc bụi bẩn bám ở bề mặt nhãn cầu. Nếu mắt có dấu hiệu mỏi do làm việc nhiều, việc chườm một chiếc khăn ấm sạch lên vùng mắt khép kín trong khoảng năm đến mười phút sẽ giúp tăng lưu thông tuần hoàn và thư giãn cơ mi. Trong trường hợp sưng nhẹ do kích ứng, chườm mát có thể hỗ trợ làm dịu cơn đau. Người bệnh cần tạm ngừng sử dụng kính áp tròng, hạn chế tối đa việc tiếp xúc với màn hình điện tử và cho mắt nghỉ ngơi ở không gian thoáng mát, ánh sáng dịu nhẹ.
Những dấu hiệu bất thường cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt ngay
Mắt là cơ quan vô cùng nhạy cảm, do đó người bệnh không nên chủ quan theo dõi tại nhà khi cơn đau mắt phải đi kèm các triệu chứng cảnh báo nguy hiểm. Cần đến ngay bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt nếu cơn đau xuất hiện dữ dội, đau đột ngột không thuyên giảm hoặc đau lan rộng ra khắp vùng nửa đầu bên phải kèm theo cảm giác buồn nôn, nôn mửa. Sự suy giảm thị lực như mắt nhìn mờ nhanh chóng, nhìn đôi, thấy bóng đen che khuất tầm nhìn hoặc thấy hào quang ánh sáng quanh bóng đèn cũng là tình trạng cấp cứu nhãn khoa cần can thiệp sớm. Ngoài ra, các trường hợp đau mắt sau chấn thương va đập mạnh, mắt bị dính hóa chất tẩy rửa, hoặc mắt phải chảy nhiều dịch mủ đặc màu vàng xanh kéo dài cũng bắt buộc phải được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và xử trí chuẩn xác.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa thành phần corticoid hoặc hoạt chất co mạch kéo dài khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt, bởi việc lạm dụng có thể gây tăng nhãn áp và tổn thương giác mạc không phục hồi. Tránh hoàn toàn hành động dụi mắt khi nghi ngờ có dị vật vì sẽ khiến giác mạc bị trầy xước sâu hơn. Người bệnh cũng không nên áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá cây, nhỏ sữa mẹ hoặc xông hơi nóng trực tiếp vào mắt để phòng tránh nguy cơ nhiễm trùng và bỏng giác mạc.
Tóm tắt
Đau mắt phải có thể chỉ là phản ứng mỏi mắt hay kích ứng tạm thời nhưng cũng có thể tiềm ẩn những bệnh lý nhãn khoa phức tạp ảnh hưởng tới thị lực. Việc chăm sóc mắt đúng cách, giữ vệ sinh nhãn cầu và chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt kịp thời là biện pháp quan trọng nhất giúp bảo vệ an toàn cho đôi mắt của bạn.
Nguồn tham khảo
- European Eye Research: Comparison of corneal biomechanical properties in primary open angle glaucoma, normal-tension glaucoma, and ocular hypertension
- Experimental Eye Research: Macrophages increase in corneal epithelium and stroma after photorefractive keratectomy-like corneal abrasion and amplify ocular pain responses in rats
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau mắt phải kèm đỏ mắt có thể tự khỏi mà không cần dùng thuốc không?
Một số trường hợp đau đỏ mắt nhẹ do khô mắt, thức khuya hoặc bụi kích ứng có thể tự dịu sau khi mắt được nghỉ ngơi và nhỏ nước muối sinh lý. Tuy nhiên nếu tình trạng đỏ và đau kéo dài quá hai ngày hoặc có ghèn mủ, người bệnh cần đi khám bác sĩ để tìm chính xác nguyên nhân.
Có nên tự mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh để chữa đau mắt phải không?
Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid. Việc dùng sai loại thuốc hoặc sai liều lượng có thể làm tăng nguy cơ kháng thuốc, gây độc cho giác mạc và làm trầm trọng thêm các bệnh lý nhiễm trùng nguy hiểm ở mắt.
Cần làm gì đầu tiên khi nghi ngờ có hạt bụi hoặc dị vật rơi vào mắt phải?
Bạn nên rửa sạch tay, tránh dụi mắt và dùng nước muối sinh lý 0.9% chớp mắt liên tục vào cốc rửa mắt chuyên dụng để dị vật tự trôi ra ngoài. Nếu cảm giác cộm xốn dữ dội không giảm sau khi rửa, hãy đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt.
Đau nhức mắt phải lan lên nửa đầu bên phải cảnh báo bệnh gì?
Hiện tượng đau nhức mắt phải lan lên vùng thái dương và đỉnh đầu có thể liên quan đến cơn đau nửa đầu migraine, viêm xoang, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cấp cứu của bệnh glôcôm góc đóng hoặc viêm thần kinh thị giác. Bạn cần đi khám chuyên khoa mắt sớm nhất có thể.
Bị đau mắt phải có được tiếp tục đeo kính áp tròng không?
Khi mắt phải đang bị đau, cộm rát hoặc đỏ, bạn cần tháo kính áp tròng ngay lập tức và chuyển sang đeo kính gọng. Tiếp tục dùng kính áp tròng lúc này có thể làm tăng ma sát bề mặt giác mạc và gia tăng đáng kể nguy cơ viêm loét giác mạc do vi khuẩn.
