Đau mắt hàn có nên nhỏ nước muối không và cách xử trí

Đau mắt hàn có nên nhỏ nước muối không là gì?

• Đau mắt hàn trong nhãn khoa được định danh là tình trạng viêm giác mạc và kết mạc do bức xạ cực tím, hình thành khi mắt tiếp xúc trực tiếp với tia cực tím cường độ cao phát ra từ quá trình hàn kim loại mà không có kính bảo hộ che chắn. Tia cực tím hấp thụ mạnh vào lớp tế bào biểu mô bề mặt của giác mạc và kết mạc, gây ra hiện tượng chết tế bào theo chương trình và làm bong tróc lớp biểu mô bảo vệ mắt.
• Các triệu chứng thường không xuất hiện ngay trong lúc hàn mà bắt đầu bùng phát rõ rệt sau khoảng sáu đến mười hai giờ tiếp xúc. Người bệnh sẽ cảm thấy mắt đau nhức buốt sâu, xốn rát dữ dội giống như có dị vật hoặc hạt cát rơi vào trong mắt, sợ ánh sáng chói, mi mắt sưng nề co quắp khó mở và liên tục chảy nước mắt giàn giụa. Tình trạng này khiến người bệnh vô cùng khó chịu, làm gián đoạn sinh hoạt và đòi hỏi các biện pháp xử trí chăm sóc cẩn trọng để bảo vệ giác mạc.

Tác dụng và giới hạn của nước muối sinh lý đối với mắt bị bỏng tia hàn

• Nước muối sinh lý nồng độ natri clorid 0.9 phần trăm chuyên dụng cho mắt là dung dịch đẳng trương, vô trùng và lành tính. Khi mắt bị kích ứng bởi tia bức xạ nhiệt và tia cực tím từ hồ quang hàn, việc nhỏ vài giọt dung dịch này giúp rửa trôi mạt sắt siêu nhỏ, khói bụi bám trên bề mặt nhãn cầu và bôi trơn kết mạc tạm thời. Cảm giác cay rát, xốn cộm như có cát trong mắt sẽ dịu bớt phần nào sau khi mắt được làm sạch nhẹ nhàng.
• Tuy nhiên, cần hiểu rõ rằng nước muối sinh lý chỉ đóng vai trò dung dịch rửa và làm ẩm cơ bản. Bản chất của hiện tượng đau mắt hàn là viêm giác mạc và kết mạc do tia cực tím gây bỏng trợt lớp tế bào biểu mô bề mặt. Nước muối không có hoạt chất kháng sinh, không chứa hoạt chất phục hồi mô biểu mô và không có tác dụng giảm đau chuyên sâu. Do đó, nhỏ nước muối sinh lý không thể chữa lành triệt để tổn thương giác mạc do tia lửa hàn gây ra.

Hướng dẫn nhỏ nước muối sinh lý đúng cách cho người bị đau mắt hàn

• Để đạt hiệu quả làm dịu tốt nhất và tránh gây hại cho mắt, người bệnh chỉ được dùng dung dịch natri clorid 0.9 phần trăm có ghi rõ chỉ định dùng cho mắt, tốt nhất là dạng tép nhỏ dùng một lần hoặc lọ nhỏ còn hạn sử dụng rõ ràng. Tuyệt đối không dùng chai nước muối sinh lý súc miệng hoặc nước muối tự pha vì chúng không đảm bảo độ tinh khiết vô trùng và độ cân bằng áp suất thẩm thấu.
• Trước khi nhỏ, người chăm sóc hoặc người bệnh cần rửa sạch tay bằng xà phòng và nước sạch. Kéo nhẹ mi dưới xuống để tạo túi cùng kết mạc, nhỏ từ một đến hai giọt dung dịch vào khóe mắt, sau đó nhắm nhẹ mắt lại trong vài giây để dung dịch lan tỏa đều. Không để đầu lọ thuốc chạm vào lông mi hay bề mặt nhãn cầu nhằm tránh nhiễm khuẩn ngược dòng vào chai dung dịch.

Các bước chăm sóc và làm dịu mắt tại nhà an toàn kết hợp

• Bên cạnh việc dùng nước muối rửa mắt, người bị đau mắt hàn cần áp dụng đồng thời các biện pháp hỗ trợ để tạo điều kiện cho tế bào biểu mô giác mạc tự tái tạo. Người bệnh nên nghỉ ngơi trong phòng có ánh sáng dịu hoặc đeo kính râm bảo hộ để giảm bớt cảm giác chói mắt và sợ ánh sáng.
• Có thể dùng gạc sạch bọc đá lạnh hoặc khăn mát sạch đắp nhẹ lên vùng mi mắt ngoài trong mười đến mười lăm phút để làm co mạch, giảm sưng mí và hạ nhiệt bề mặt mắt. Tuyệt đối không được day dụi mắt dù mắt đang rất ngứa cộm, bởi vì động tác chà xát sẽ khiến dị vật hoặc bờ mi cọ quẹt làm trầy xước sâu hơn vào lớp nhu mô giác mạc, dễ dẫn tới loét giác mạc nghiêm trọng.

Khi nào người bị đau mắt hàn cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt

• Mặc dù nhiều trường hợp đau mắt hàn nhẹ có thể tự thuyên giảm sau hăm bốn đến bốn tám giờ khi biểu mô hồi phục, người bệnh vẫn cần được nhân viên y tế thăm khám nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Nếu cơn đau nhức mắt ngày càng dữ dội không thuyên giảm, mắt đỏ rực lan rộng, mi mắt sưng húp khó mở, thị lực mờ rõ rệt hoặc mắt tiết nhiều dử dịch mủ vàng xanh, cần tới ngay bệnh viện mắt hoặc phòng khám chuyên khoa mắt.
• Bác sĩ nhãn khoa sẽ sử dụng kính hiển vi đèn khe và nhuộm giác mạc bằng dung dịch fluorescein để xác định chính xác diện tích tổn thương trầy trợt, kiểm tra xem có mạt sắt găm vào giác mạc hay không. Từ đó, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc nhỏ mắt kháng sinh dự phòng nhiễm khuẩn hoặc gel tra mắt làm lành biểu mô phù hợp với từng cá nhân.

Lưu ý an toàn

Người bị đau mắt hàn tuyệt đối không được tự ý nhỏ các loại thuốc có chứa hoạt chất corticoid hoặc chất gây tê bề mặt giảm đau nhanh khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt, bởi các hoạt chất này có thể làm chậm quá trình lành vết thương và làm tăng nguy cơ thủng giác mạc. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng dân gian như nhỏ sữa mẹ, đắp lá trầu không, đắp nha đam hay đắp lát khoai tây sống lên mắt vì rất dễ đưa vi khuẩn hoặc nấm mốc vào ổ tổn thương gây viêm loét giác mạc cấp tính.

Tóm tắt

Nhỏ nước muối sinh lý vô trùng là biện pháp hỗ trợ vệ sinh mắt ban đầu hữu ích nhưng không thể thay thế việc điều trị y khoa khi bị đau mắt hàn. Người bệnh cần giữ mắt nghỉ ngơi, tuyệt đối không dụi mắt và chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt nếu cơn đau nhức kéo dài.