Đau mắt đỏ nhỏ thuốc gì để nhanh hồi phục và an toàn cho mắt

Đau mắt đỏ nhỏ thuốc gì là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian dùng để chỉ bệnh viêm kết mạc, tức tình trạng màng trong suốt bao phủ lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mi mắt bị sưng viêm. Bệnh lý nhãn khoa này rất phổ biến, có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc bùng phát thành đợt dịch lớn trong cộng đồng, đặc biệt là vào thời điểm giao mùa ẩm ướt.

Tác nhân gây viêm kết mạc thường được chia thành ba nhóm chính gồm virus như adenovirus hoặc enterovirus, vi khuẩn như staphylococcus hay streptococcus, và các dị nguyên trong môi trường như bụi mịn, phấn hoa hoặc lông thú nuôi. Vì mỗi tác nhân có cơ chế sinh bệnh và tiến triển hoàn toàn khác nhau, việc áp dụng đúng nguyên tắc chăm sóc và dùng dung dịch nhỏ mắt phù hợp có ý nghĩa quyết định trong việc bảo vệ chức năng nhìn của mắt.

Dung dịch nước muối sinh lý và nước mắt nhân tạo giúp làm dịu mắt

Đối với hầu hết các trường hợp đau mắt đỏ ở giai đoạn khởi phát, dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9% và nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản là lựa chọn an toàn hàng đầu. Nước muối sinh lý dạng ống đơn liều hoặc lọ nhỏ mắt chuyên dụng có tác dụng làm sạch rỉ ghèn, rửa trôi dị vật, dịch tiết dính ở mi mắt và hỗ trợ làm dịu cảm giác cộm rát khó chịu.

Bên cạnh đó, các sản phẩm nước mắt nhân tạo giúp duy trì độ ẩm cần thiết cho bề mặt nhãn cầu, bôi trơn kết mạc và giảm thiểu ma sát mỗi khi chớp mắt. Khi sử dụng, người bệnh nên nhỏ từng giọt nhẹ nhàng vào góc mắt, thấm khô dịch thừa bằng gạc vô khuẩn riêng biệt cho từng bên mắt và đậy kín nắp lọ ngay sau khi dùng. Việc rửa mắt đúng cách đều đặn mỗi ngày sẽ tạo điều kiện thuận lợi để niêm mạc mắt tự sửa chữa và hồi phục mà không làm xáo trộn hệ vi sinh tự nhiên của mắt.

Thuốc nhỏ mắt kháng sinh chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa

Nhiều người có thói quen tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh như tobramycin, ciprofloxacin hay ofloxacin ngay khi thấy mắt bị đỏ với hy vọng bệnh mau khỏi. Đây là quan điểm sai lầm phổ biến, bởi kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus – tác nhân chiếm phần lớn các đợt bùng phát đau mắt đỏ trong cộng đồng. Viêm kết mạc do virus thường có tiến trình tự giới hạn và thuyên giảm dần sau bảy đến mười ngày nếu chăm sóc vệ sinh tốt.

Bác sĩ chuyên khoa mắt chỉ kê đơn thuốc nhỏ mắt kháng sinh khi có bằng chứng rõ ràng của tình trạng nhiễm khuẩn, chẳng hạn như dử mắt đặc màu vàng xanh, hai mi mắt dính chặt vào buổi sáng hoặc nghi ngờ bội nhiễm vi khuẩn thứ phát. Việc lạm dụng kháng sinh bừa bãi không chỉ gây lãng phí, kích ứng bề mặt giác mạc mà còn gia tăng nguy cơ kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn trong tương lai.

Thuốc nhỏ mắt kháng dị ứng đối với tình trạng viêm kết mạc dị ứng

Trong trường hợp đau mắt đỏ xuất phát từ phản ứng quá mẫn với các dị nguyên như phấn hoa, nấm mốc hoặc mỹ phẩm, người bệnh thường có biểu hiện ngứa mắt dữ dội, phù nề mi mắt và chảy nước mắt trong mà không kèm theo dử đặc. Với nhóm bệnh này, các biện pháp rửa mắt bằng nước muối sinh lý kết hợp chườm lạnh có thể giúp giảm nhẹ triệu chứng ngứa ngáy tức thì.

Khi các triệu chứng dị ứng kéo dài hoặc ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, bác sĩ nhãn khoa có thể chỉ định các nhóm thuốc nhỏ mắt chuyên biệt như thuốc kháng histamin hoặc thuốc ổn định dưỡng bào. Những hoạt chất này hoạt động bằng cách ngăn chặn sự giải phóng các chất trung gian gây viêm tại kết mạc. Người bệnh tuyệt đối không nên dụi mắt vì hành động cọ xát sẽ kích thích dưỡng bào giải phóng thêm histamin, làm phản ứng viêm trở nên trầm trọng và có thể gây trầy xước biểu mô giác mạc.

Nguy cơ nghiêm trọng khi tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid

Một trong những sai lầm nguy hiểm nhất trong điều trị đau mắt đỏ là thói quen tự mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp có chứa hoạt chất corticoid như dexamethasone, hydrocortisone hay prednisolone. Mặc dù nhóm thuốc này có khả năng chống viêm mạnh, giúp mắt giảm đỏ và bớt cộm rất nhanh trong những ngày đầu, nhưng chúng lại làm suy giảm miễn dịch cục bộ tại mắt, tạo điều kiện cho virus và nấm bùng phát mạnh mẽ hơn.

Nếu người bệnh tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi đang bị tổn thương giác mạc hoặc nhiễm virus herpes, thuốc có thể gây loét thủng giác mạc dẫn đến mù lòa. Bên cạnh đó, việc lạm dụng kéo dài còn gây ra các biến chứng không thể phục hồi như tăng nhãn áp tức bệnh glôcôm và đục thể thủy tinh sớm. Vì vậy, bất kỳ loại thuốc nhỏ mắt chứa thành phần chống viêm steroid nào cũng phải được bác sĩ chỉ định chặt chẽ và theo dõi định kỳ dưới kính hiển vi sinh học.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người bệnh không được dùng chung lọ thuốc nhỏ mắt, khăn mặt hoặc gối với người khác để tránh lây nhiễm chéo. Tuyệt đối không đắp lá trầu không, xông lá thuốc dân gian hay tự ý phối hợp nhiều loại thuốc tra mắt. Nếu xuất hiện dấu hiệu đau nhức mắt sâu, giảm thị lực, nhìn mờ hoặc sợ ánh sáng, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ tuy gây nhiều phiền toái nhưng đa số trường hợp có thể tự khỏi nếu được chăm sóc vệ sinh đúng cách bằng nước muối sinh lý và nước mắt nhân tạo. Người bệnh cần giữ vệ sinh cá nhân cẩn thận, tránh tự ý dùng thuốc kháng sinh hay corticoid, đồng thời chủ động tham vấn ý kiến bác sĩ chuyên khoa mắt để bảo vệ thị lực an toàn.