Đau mắt đỏ do virus và những nguyên tắc chăm sóc, điều trị

Đau mắt đỏ do virus là gì?

Đau mắt đỏ do virus, hay còn gọi là viêm kết mạc do virus, là hiện tượng lớp màng mỏng trong suốt che phủ phần lòng trắng của mắt và lót bên trong mí mắt bị viêm nhiễm bởi các tác nhân siêu vi. Bệnh có thể khởi phát ở một bên mắt rồi nhanh chóng lan sang mắt còn lại sau vài ngày do phản ứng tiếp xúc tự nhiên.

Khác với viêm kết mạc do vi khuẩn thường sinh ra nhiều dịch mủ nhầy đặc màu vàng xanh dính chặt hai mí mắt sau khi ngủ dậy, đau mắt đỏ do virus thường tiết ra nhiều nước mắt trong hoặc dỉ lỏng màu trắng nhạt. Người mắc thường kèm theo triệu chứng ngứa rát, sợ ánh sáng nhẹ, cộm xốn và đôi khi có nổi hạch nhỏ đau nhẹ ở vùng trước tai hoặc dưới hàm. Bệnh nhìn chung diễn tiến cấp tính nhưng phần lớn sẽ tự giới hạn nếu được chăm sóc vệ sinh đúng cách.

Tác nhân gây đau mắt đỏ do virus và con đường lây truyền

Phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ do virus xuất phát từ chủng Adenovirus, bên cạnh một số virus khác như Enterovirus hay virus Herpes. Bệnh rất dễ bùng phát thành dịch trong cộng đồng, đặc biệt tại trường học, công sở và nơi đông người do tính chất lây nhiễm mạnh mẽ.

Virus lây truyền chủ yếu qua việc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt hoặc đường hô hấp của người mang mầm bệnh. Khi người bệnh dụi mắt, virus bám vào bàn tay rồi lan sang các vật dụng chung như khăn mặt, gối, tay nắm cửa, bàn phím và điện thoại. Người lành vô tình chạm vào các bề mặt nhiễm khuẩn rồi đưa tay lên dụi mắt sẽ rất dễ bị nhiễm bệnh. Ngoài ra, việc dùng chung chậu rửa mặt, thuốc nhỏ mắt hoặc bơi lội ở hồ nước công cộng không đảm bảo vệ sinh cũng là những nguồn lây phổ biến.

Cách chăm sóc và hỗ trợ làm dịu mắt tại nhà

Hiện tại chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cho hầu hết các thể đau mắt đỏ thông thường do Adenovirus gây ra. Vì vậy, nguyên tắc chăm sóc chủ yếu là hỗ trợ làm giảm cảm giác khó chịu và ngăn ngừa biến chứng bội nhiễm trong thời gian cơ thể tự tạo kháng thể đào thải mầm bệnh.

Biện pháp căn bản nhất là rửa mắt thường xuyên bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9%. Người bệnh nhỏ từ từ từng giọt vào góc mắt, sau đó dùng gạc y tế vô khuẩn lau sạch dịch dỉ từ khóe mắt ra ngoài đuôi mắt rồi bỏ gạc vào thùng rác kín. Không nên dùng chung lọ nước muối cho cả hai mắt nếu một bên mắt chưa bị đỏ để tránh tự lây nhiễm chéo.

Bên cạnh đó, chườm mát nhẹ nhàng quanh vùng mi mắt bằng khăn sạch nhúng nước mát có thể giúp giảm cảm giác sưng phù, nóng rát và cộm xốn. Trong giai đoạn này, người bệnh cần nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế tối đa việc sử dụng màn hình điện tử và đeo kính bảo hộ khi ra đường để tránh gió bụi kích thích kết mạc.

Những sai lầm nguy hại cần tránh khi điều trị đau mắt đỏ

Một trong những sai lầm nguy hiểm nhất là việc tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp chứa hoạt chất corticoid như dexamethasone hoặc prednisolone để giảm đỏ nhanh. Việc lạm dụng corticoid khi bị nhiễm virus có thể làm ức chế miễn dịch tại chỗ, khiến tổn thương giác mạc lan rộng, kéo dài thời gian lành bệnh, thậm chí dẫn đến loét giác mạc và tăng nhãn áp gây suy giảm thị lực vĩnh viễn.

Nhiều người cũng truyền tai nhau các phương pháp dân gian nguy hại như xông mắt bằng lá trầu không, đắp lá cây hoặc nhỏ nước cốt chanh vào mắt. Hơi nóng và tinh dầu từ các loại lá có thể gây bỏng biểu mô kết mạc, làm mắt sưng nề nghiêm trọng hơn và tăng nguy cơ nhiễm nấm hoặc vi khuẩn nguy hiểm.

Ngoài ra, việc tự ý dùng lại đơn thuốc cũ của người khác hoặc dùng chung lọ thuốc nhỏ mắt với các thành viên trong gia đình cũng là thói quen xấu cần loại bỏ hoàn toàn để tránh lây nhiễm chéo.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt

Mặc dù đau mắt đỏ do virus thường diễn tiến lành tính, người bệnh không nên chủ quan nếu xuất hiện các biểu hiện cảnh báo tổn thương giác mạc hoặc biến chứng nặng.

Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được bác sĩ thăm khám bằng kính sinh hiển vi khi gặp các triệu chứng như mắt đau nhức dữ dội bên trong nhãn cầu, nhìn mờ, sợ ánh sáng chói, hoặc thấy có màng trắng đục bao phủ bề mặt tròng đen. Những dấu hiệu này cho thấy viêm kết mạc có thể đã lan vào giác mạc tạo thành viêm giác mạc đốm.

Bên cạnh đó, nếu dịch tiết mắt chuyển sang dạng mủ đặc màu vàng đục hoặc xanh, mí mắt sưng húp khó mở, hoặc bệnh kéo dài hơn hai tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm, việc thăm khám trực tiếp là bắt buộc để bác sĩ điều chỉnh phác đồ phù hợp.

Lưu ý an toàn

Các thông tin cung cấp mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh mạnh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định y khoa. Khi mắt có dấu hiệu đau nhức nhiều, nhìn mờ hoặc suy giảm thị lực, người bệnh cần đến bệnh viện mắt khám ngay lập tức.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ do virus là bệnh viêm kết mạc lành tính nhưng lây lan nhanh qua đường tiếp xúc. Quá trình xử trí chủ yếu tập trung vào vệ sinh mắt, làm dịu triệu chứng và bảo vệ giác mạc trong thời gian cơ thể tự hồi phục. Người bệnh cần tránh tuyệt đối việc tự mua thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hoặc dùng các mẹo dân gian truyền miệng để bảo vệ thị lực an toàn lâu dài.