Đau mắt đỏ do vi khuẩn: Nguyên nhân, biểu hiện và cách chăm sóc

Đau mắt đỏ do vi khuẩn là gì?

Đau mắt đỏ do vi khuẩn là tình trạng viêm nhiễm ở kết mạc mắt gây ra bởi các tác nhân vi khuẩn như Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae hoặc Moraxella catarrhalis. Kết mạc là lớp màng trong suốt lót bề mặt bên trong mi mắt và che phủ phần lòng trắng của nhãn cầu. Khi vi khuẩn xâm nhập và phát triển, màng kết mạc bị sưng nề, các mạch máu nhỏ nở rộng làm cho mắt có màu đỏ hoặc hồng. Tình trạng nhiễm trùng này có thể xuất hiện ở một bên mắt rồi nhanh chóng lây sang mắt còn lại nếu dùng chung vật dụng cá nhân hoặc chạm tay bẩn lên mắt. Phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ do vi khuẩn ở mức độ nhẹ có thể cải thiện sau khi được vệ sinh và điều trị đúng hướng dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa Mắt, tuy nhiên nếu không chú ý chăm sóc có thể gây biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.

Các tác nhân vi khuẩn và đường lây nhiễm phổ biến

Bệnh đau mắt đỏ do vi khuẩn chủ yếu phát sinh khi các chủng vi khuẩn từ môi trường bên ngoài xâm nhập vào bề mặt mắt. Các tác nhân thường gặp nhất bao gồm vi khuẩn Tụ cầu (Staphylococcus aureus), Phế cầu (Streptococcus pneumoniae) và Haemophilus influenzae. Sự lây truyền vi khuẩn diễn ra rất dễ dàng thông qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp.

Đường lây nhiễm trực tiếp thường xảy ra khi người bệnh dùng tay chưa rửa sạch dụi lên mắt, vô tình đưa vi khuẩn từ da hoặc đường hô hấp vào kết mạc. Đường lây nhiễm gián tiếp xuất phát từ việc sử dụng chung các vật dụng cá nhân dễ nhiễm bẩn như khăn mặt, vỏ gối, kính mắt, mỹ phẩm trang điểm mắt hoặc thuốc nhỏ mắt. Ngoài ra, việc đeo kính tiếp xúc (kính áp tròng) không đúng vệ sinh, bảo quản dung dịch ngâm kính kém hoặc đeo kính qua đêm cũng là yếu tố nguy cơ hàng đầu tạo điều kiện cho vi khuẩn tích tụ và gây tổn thương màng kết mạc.

Dấu hiệu nhận biết đau mắt đỏ do vi khuẩn

Triệu chứng đặc trưng nhất của đau mắt đỏ do vi khuẩn là sự xuất hiện của gỉ mắt dạng mủ có màu vàng hoặc xanh lục đặc sánh. Lượng gỉ mắt này thường tiết ra rất nhiều, nhất là sau khi ngủ dậy, khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau và gây khó khăn cho việc mở mắt vào buổi sáng.

Bên cạnh gỉ mủ, người bệnh thường ghi nhận lòng trắng của mắt bị đỏ rực hoặc hồng nhạt do các mạch máu kết mạc bị sung huyết. Mắt có biểu hiện sưng nhẹ ở mi mắt, kèm theo cảm giác cộm rát như có hạt bụi vướng bên trong nhãn cầu. Người bệnh cũng có thể bị chảy nước mắt liên tục và cảm thấy nhạy cảm hơn với ánh sáng mạnh. Thông thường, bệnh khởi phát ở một bên mắt, sau đó do thói quen đưa tay dụi mắt hoặc dùng chung khăn lau nên vi khuẩn dễ dàng lây sang mắt đối diện trong vòng một đến hai ngày.

Các biện pháp chăm sóc và vệ sinh mắt đúng cách

Việc chăm sóc và giữ vệ sinh mắt đúng cách đóng vai trò hỗ trợ quan trọng giúp giảm bớt cảm giác khó chịu và ngăn ngừa nhiễm trùng lan rộng. Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý 0.9% nhỏ mắt và dùng gạc y tế vô trùng lau nhẹ nhàng từ góc trong ra góc ngoài của mắt để loại bỏ sạch gỉ mủ đọng ở mi mắt.

Mỗi miếng gạc chỉ nên sử dụng cho một lần lau và dùng riêng cho từng bên mắt để tránh lây nhiễm chéo. Người bệnh tuyệt đối không nên dụi mắt hay chạm tay trực tiếp vào tròng mắt. Trong thời gian đang bị đau mắt đỏ, cần tạm ngưng hoàn toàn việc đeo kính áp tròng và không trang điểm vùng mắt. Nếu cảm thấy mắt sưng đau khó chịu, có thể dùng chườm ấm nhẹ nhàng bên ngoài mi mắt nhắm lại để làm dịu bớt cảm giác cộm rát và giúp gỉ mắt khô bớt bám dính.

Chủ động phòng ngừa lây nhiễm đau mắt đỏ trong gia đình và cộng đồng

Đau mắt đỏ do vi khuẩn có khả năng lây lan nhanh chóng trong gia đình, trường học và môi trường làm việc nếu không áp dụng các biện pháp phòng ngừa nghiêm ngặt. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch là biện pháp quan trọng nhất để cắt đứt chuỗi lây nhiễm vi khuẩn.

Các thành viên trong gia đình cần tuyệt đối không dùng chung khăn mặt, gối, chậu rửa mặt, kính mát cũng như các sản phẩm chăm sóc mắt. Khăn lau và vỏ gối của người bệnh nên được giặt sạch riêng bằng nước ấm và phơi dưới ánh nắng mặt trời. Bên cạnh đó, việc vệ sinh khử khuẩn các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, điện thoại và bàn học cũng giúp giảm thiểu nguy cơ vi khuẩn bám dính và phát tán ra xung quanh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ thông và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa kháng sinh hoặc corticosteroid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Mắt. Việc dùng sai thuốc nhỏ mắt có thể gây ra các tác dụng phụ nguy hiểm như tăng áp lực trong mắt hoặc làm tổn thương giác mạc. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở mắt, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ do vi khuẩn là tình trạng nhiễm trùng mắt có thể theo dõi và chăm sóc hiệu quả nếu phát hiện sớm và giữ vệ sinh đúng cách. Việc chủ động tìm hiểu các biểu hiện của bệnh, tuân thủ hướng dẫn vệ sinh mắt và trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa Mắt sẽ giúp bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh và ngăn ngừa nguy cơ biến chứng.