Đau mắt đỏ 1 bên có lây sang mắt bên kia không và cách phòng tránh
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau mắt đỏ là tình trạng viêm kết mạc rất phổ biến, có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi và gây nhiều khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày. Rất nhiều người khi thấy một bên mắt cộm xốn, đỏ hoe thường thắc mắc liệu bệnh có chuyển sang mắt còn lại hay không.
Trên thực tế, đau mắt đỏ một bên có nguy cơ lây lan sang mắt đối diện rất cao nếu nguyên nhân là do virus hoặc vi khuẩn. Việc hiểu rõ cơ chế truyền bệnh cùng những biện pháp vệ sinh đúng cách sẽ giúp người bệnh khoanh vùng tổn thương, bảo vệ mắt lành và rút ngắn thời gian hồi phục.
Đau mắt đỏ 1 bên có lây không là gì?
Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian dùng để chỉ tình trạng viêm màng kết mạc, lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mi mắt. Bệnh có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, bao gồm virus, vi khuẩn, các chất gây dị ứng hoặc tác nhân kích ứng từ môi trường như khói bụi và hóa chất. Khi kết mạc bị viêm, các mạch máu nhỏ giãn nở khiến tròng trắng chuyển sang màu hồng hoặc đỏ ngầu, kèm theo hiện tượng cộm rát, chảy nước mắt và tiết nhiều ghèn. Viêm kết mạc do tác nhân truyền nhiễm có tính lây lan rất nhanh trong cộng đồng và đặc biệt dễ lây từ một bên mắt sang bên còn lại nếu việc kiểm soát vệ sinh không được thực hiện nghiêm ngặt. Việc nhận biết sớm nguyên nhân và chăm sóc đúng cách đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ thị lực.
Khả năng lây lan của đau mắt đỏ từ một bên sang mắt đối diện
Đau mắt đỏ hay viêm kết mạc thường khởi phát ở một bên mắt trước khi có biểu hiện rõ ràng. Phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ do tác nhân vi sinh vật như adenovirus, enterovirus hoặc vi khuẩn tụ cầu và liên cầu đều có khả năng lây truyền rất mạnh sang mắt bên kia. Khi một bên mắt bị nhiễm trùng, dịch tiết và rỉ mắt chứa lượng lớn vi sinh vật gây bệnh. Nếu người bệnh vô tình đưa tay chạm vào mắt đau rồi chạm sang mắt lành, hoặc sử dụng chung các vật dụng chăm sóc mặt, mầm bệnh sẽ nhanh chóng xâm nhập vào kết mạc mắt đối diện. Thực tế ghi nhận rất nhiều người bệnh ban đầu chỉ bị một bên nhưng sau vài ngày cả hai mắt đều đỏ và cộm ngứa do lây nhiễm chéo. Ngược lại, nếu nguyên nhân gây đau mắt đỏ bắt nguồn từ chấn thương cơ học cục bộ hoặc dị vật bay vào mắt, tình trạng viêm thường chỉ khu trú ở bên mắt tổn thương và không tự động lây sang mắt còn lại.
Những con đường khiến mầm bệnh truyền sang mắt lành
Đường lây truyền phổ biến nhất giữa hai bên mắt là thông qua tiếp xúc gián tiếp qua bàn tay của người bệnh. Thói quen dụi mắt khi có cảm giác cộm rát vô tình biến các đầu ngón tay thành vật trung gian vận chuyển mầm bệnh từ mắt viêm sang mắt lành. Bên cạnh bàn tay, việc dùng chung khăn lau mặt, khăn tắm hoặc nằm nghiêng khiến nước mắt từ bên mắt viêm chảy tràn sang mắt còn lại trong lúc ngủ cũng là nguyên nhân khiến mầm bệnh phát tán. Ngoài ra, việc dùng chung một lọ thuốc nhỏ mắt mà để đầu lọ chạm vào lông mi hoặc rỉ mắt của bên bị viêm, sau đó mang sang nhỏ cho bên mắt lành sẽ lập tức truyền tác nhân gây bệnh. Bụi bẩn, nước bẩn từ việc rửa mặt chung chậu cũng có thể cuốn trôi dịch tiết chứa vi khuẩn hoặc virus sang vùng da quanh mắt đối diện, tạo cơ hội cho vi sinh vật xâm nhập.
Cách chăm sóc và kiểm soát lây nhiễm chéo giữa hai mắt
Để ngăn chặn tình trạng lây chéo sang mắt còn lại, nguyên tắc quan trọng nhất là cách ly hoàn toàn các dụng cụ chăm sóc giữa hai mắt. Người bệnh cần chuẩn bị hai lọ nước muối sinh lý riêng biệt, đánh dấu rõ ràng lọ dùng cho bên mắt đau và lọ dùng cho bên mắt bình thường. Khi nhỏ mắt, tuyệt đối không để đầu ống thuốc chạm vào mí mắt hay kết mạc. Nếu cần lau dịch tiết hoặc rỉ mắt, hãy dùng gạc y tế vô trùng hoặc khăn giấy dùng một lần, lau nhẹ nhàng từ đầu mắt ra đuôi mắt và vứt bỏ ngay vào thùng rác kín sau mỗi lần sử dụng. Luôn rửa tay sạch bằng xà phòng sát khuẩn trước và sau khi chạm vào khu vực quanh mắt. Khi ngủ, nên nằm nghiêng về phía bên mắt đang bị viêm để dịch mắt không chảy qua sống mũi sang mắt lành. Vỏ gối, ga trải giường cũng cần được thay giặt thường xuyên và phơi dưới ánh nắng để tiêu diệt mầm bệnh tồn lưu.
Những thói quen cần tránh để bảo vệ mắt chưa bị tổn thương
Nhiều sai lầm trong sinh hoạt hằng ngày có thể khiến tình trạng viêm kết mạc lây lan nhanh chóng sang mắt còn lại và làm bệnh trở nên trầm trọng hơn. Sai lầm hàng đầu là thói quen day dụi mắt liên tục khi cảm thấy ngứa rát, hành động này không chỉ gieo rắc mầm bệnh mà còn dễ làm trầy xước biểu mô giác mạc. Người bệnh cũng không nên đắp các loại lá cây, xông hơi tinh dầu hoặc áp dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng lên mắt vì nguy cơ nhiễm trùng phối hợp rất cao. Tránh trang điểm vùng mắt, không chải mascara và ngừng sử dụng kính áp tròng cho đến khi mắt hồi phục hoàn toàn. Đặc biệt, người bệnh không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa thành phần corticoid để tự điều trị khi chưa có chẩn đoán xác định từ bác sĩ nhãn khoa, bởi việc dùng sai thuốc có thể dẫn đến biến chứng suy giảm thị lực nghiêm trọng.
Lưu ý an toàn
Các thông tin về chăm sóc đau mắt đỏ chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học thông thường. Mắt là cơ quan vô cùng nhạy cảm, vì vậy người bệnh tuyệt đối không được tự ý chẩn đoán, không tự mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh mạnh hoặc hoạt chất chống viêm nhóm steroid khi chưa có chỉ định. Nếu mắt xuất hiện các dấu hiệu nặng như mờ mắt, đau nhức dữ dội, sợ sáng hoặc chảy mủ đặc, cần nhanh chóng đến bệnh viện mắt hoặc cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám trực tiếp.
Tóm tắt
Đau mắt đỏ một bên rất dễ truyền sang mắt đối diện nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu người bệnh giữ vệ sinh cá nhân cẩn thận. Việc rửa tay thường xuyên, dùng riêng vật dụng và nhỏ mắt đúng kỹ thuật là những biện pháp bảo vệ mắt lành hữu hiệu nhất. Khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Mắt bên kia thường phát bệnh sau bao lâu nếu bị lây chéo?
Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ vài ngày đến khoảng một tuần tùy thuộc tác nhân gây bệnh là virus hay vi khuẩn. Nếu không giữ vệ sinh, mắt còn lại có thể phát triệu chứng sau hai đến năm ngày.
Có nên nhỏ thuốc điều trị phòng ngừa cho mắt chưa bị bệnh không?
Người bệnh chỉ nên rửa bằng nước muối sinh lý riêng biệt từng bên. Không tự ý dùng lại thuốc nhỏ chứa kháng sinh hoặc kháng viêm sang mắt lành khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt.
Đau mắt đỏ do dị ứng có lây từ mắt này sang mắt kia không?
Đau mắt đỏ do dị ứng thường xuất hiện cùng lúc ở cả hai mắt và không có tính chất lây nhiễm. Tuy nhiên, hành động dụi mắt nhiều có thể gây xước giác mạc hoặc dẫn đến bội nhiễm vi khuẩn.
Đang bị đau mắt đỏ một bên có được đeo kính áp tròng không?
Người bệnh nên tạm ngừng sử dụng kính áp tròng trong suốt thời gian mắc bệnh. Việc dùng kính áp tròng làm tăng nguy cơ tổn thương giác mạc và phát tán mầm bệnh sang mắt còn lại rất nhanh.
Khi nào người bị đau mắt đỏ cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt?
Bệnh nhân cần đến bệnh viện ngay khi mắt đau nhức dữ dội, thị lực suy giảm, sợ ánh sáng gắt, xuất hiện màng giả hoặc triệu chứng không thuyên giảm sau nhiều ngày tự chăm sóc tại nhà.
