Đau khớp ngón tay cái phải cảnh báo bệnh gì và cách xử trí

Đau khớp ngón tay cái phải là gì?

Ngón tay cái có cấu trúc giải phẫu đặc biệt linh hoạt với phạm vi vận động rộng, cho phép con người thực hiện các thao tác đối chiếu ngón, cầm nắm, vặn xoắn và nâng đỡ đồ vật một cách tinh tế. Khớp nối giữa xương đốt bàn ngón tay cái và xương thang ở cổ tay là một trong những khớp hoạt động nhiều nhất trên cơ thể.

Do tay phải thường là tay thuận của đại đa số mọi người, các khớp và hệ thống gân cơ ở ngón tay cái bên phải luôn phải chịu áp lực cơ học cao hơn. Khi khớp hoặc bao gân xung quanh bị quá tải, thoái hóa hoặc viêm nhiễm, người bệnh sẽ cảm thấy đau nhức âm ỉ hoặc nhói buốt tại vùng gốc ngón tay. Nhận diện bản chất của cơn đau ngón tay cái phải là bước đầu tiên để bảo vệ cấu trúc khớp và duy trì khả năng vận động khéo léo của bàn tay.

Thoái hóa khớp gốc ngón tay cái do lão hóa và chịu tải kéo dài

Bệnh thoái hóa khớp gốc ngón tay cái, còn gọi là thoái hóa khớp cổ bàn ngón tay cái, xảy ra khi lớp sụn bảo vệ đầu xương bị bào mòn theo thời gian. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây đau âm ỉ tại vị trí gốc ngón tay, đặc biệt phổ biến ở người trên bốn mươi tuổi hoặc người thường xuyên sử dụng tay phải để cầm nắm vật nặng.

Khi sụn khớp thoái hóa, các đầu xương cọ xát trực tiếp vào nhau dẫn đến phản ứng viêm tại chỗ. Người bệnh thường cảm thấy đau nhức tăng lên khi thực hiện các động tác đòi hỏi lực xoay vặn như mở nắp lọ, vặn chìa khóa hoặc bấm đồ vật. Khớp ngón tay cái có thể bị sưng, phát ra tiếng lạo xạo khi cử động và giảm đáng kể lực bóp của bàn tay.

Hội chứng viêm bao gân De Quervain do vận động lặp đi lặp lại

Viêm bao gân De Quervain là tình trạng viêm lớp vỏ bọc quanh hai gân điều khiển chuyển động của ngón tay cái ở vùng cổ tay. Do bàn tay phải thường là tay thuận, các thói quen như lướt màn hình điện thoại liên tục, đánh máy tính hoặc bế ẵm trẻ nhỏ sai tư thế dễ khiến bao gân bị cọ xát và phù nề.

Triệu chứng điển hình là đau chói ở gốc ngón tay cái lan dọc theo bờ ngoài cẳng tay. Cơn đau thường tăng rõ rệt khi người bệnh gập ngón tay cái vào lòng bàn tay rồi nắm các ngón còn lại uốn về phía ngón út. Vùng cổ tay sát gốc ngón cái có thể hơi sưng nề và ấn vào thấy đau nhói.

Hội chứng ngón tay lò xo gây kẹt và đau khớp ngón cái

Hội chứng ngón tay cò súng hay ngón tay lò xo xảy ra khi bao gân gấp ngón cái bị viêm dày lên, tạo thành các nốt cản trở sợi gân trượt trơn tru qua ròng rọc giữ gân. Bệnh thường gặp ở người làm việc văn phòng dùng chuột máy tính nhiều, thợ may hoặc người lao động thủ công sử dụng bàn tay phải liên tục.

Người mắc tình trạng này thường thấy ngón tay cái bị cứng, khó co duỗi thẳng tự nhiên, đặc biệt rõ rệt sau khi thức dậy vào buổi sáng. Khi cố gắng duỗi ra, ngón tay có thể bật mạnh kèm theo tiếng lục cục hoặc có cảm giác bị kẹt cứng lại ở một góc nhất định. Gốc ngón tay cái phía trong lòng bàn tay thường có cảm giác cộm và đau khi đè ép.

Viêm khớp tự miễn và chấn thương dây chằng bàn tay

Ngoài các bệnh lý cơ học tại chỗ, đau khớp ngón tay cái bên phải còn có thể là dấu hiệu ban đầu của các bệnh viêm khớp toàn thân như viêm khớp dạng thấp hoặc viêm khớp do tăng axit uric máu. Ở các bệnh lý này, khớp ngón tay có thể sưng đối xứng hoặc xuất hiện từng đợt nóng đỏ dữ dội kèm theo cứng khớp kéo dài trên ba mươi phút mỗi sáng.

Bên cạnh đó, các chấn thương thể thao, trẹo ngón tay hoặc té ngã chống tay phải xuống đất cũng có thể làm tổn thương dây chằng bên trụ của khớp bàn ngón cái. Những tổn thương này nếu không được xử trí cẩn thận sẽ dẫn đến tình trạng mất vững khớp và đau mạn tính kéo dài về sau.

Các biện pháp chăm sóc ban đầu và lưu ý thăm khám chuyên khoa

Khi cơn đau mới xuất hiện ở mức độ nhẹ, người bệnh nên chủ động cho bàn tay phải nghỉ ngơi, tạm ngừng các công việc đòi hỏi lực kẹp ngón tay và có thể chườm lạnh từ mười đến mười lăm phút để giảm phản ứng viêm tại chỗ. Sử dụng nẹp cố định ngón cái trong thời gian ngắn cũng giúp giảm tải đáng kể cho các gân cơ đang căng thẳng.

Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý tìm mua các loại thuốc giảm đau hay đắp lá thuốc không rõ nguồn gốc. Việc thăm khám tại chuyên khoa cơ xương khớp sẽ giúp bác sĩ xác định chính xác tổn thương thông qua thăm khám lâm sàng, siêu âm khớp hoặc chụp X-quang, từ đó đưa ra liệu trình điều trị nội khoa hoặc vật lý trị liệu an toàn và phù hợp nhất.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc uống, thuốc tiêm giảm đau hoặc tự đắp các bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng lên ngón tay đang đau. Nếu khớp ngón tay cái có biểu hiện sưng đỏ dữ dội, biến dạng, tê bì lan xuống các ngón hoặc đau nhói sau chấn thương mạnh, cần đến ngay bệnh viện để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Đau khớp ngón tay cái bên phải là biểu hiện thường gặp ở người làm việc văn phòng, lao động thủ công hoặc người lớn tuổi. Khi nhận thấy cơn đau kéo dài hoặc kèm theo sưng nóng, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế có chuyên khoa cơ xương khớp để được kiểm tra chính xác. Việc phát hiện sớm và điều chỉnh thói quen vận động sẽ giúp bảo tồn tối đa chức năng của bàn tay.