Đau khớp háng cổ chân có nên đi khám bác sĩ không

Đau khớp háng cổ chân là gì?

Khớp háng và khớp cổ chân đóng vai trò trụ cột trong hệ thống vận động chi dưới, tạo nên chuỗi liên kết cơ học nhịp nhàng khi con người di chuyển. Khớp háng là một khớp chỏm cầu vững chắc kết nối xương đùi với khung chậu, cho phép chuyển động đa hướng và nâng đỡ phần thân trên. Trong khi đó, khớp cổ chân là khớp bản lề chịu trách nhiệm giữ thăng bằng và thích ứng với bề mặt tiếp xúc của bàn chân.

Khi một trong hai khớp gặp vấn đề, dáng đi của người bệnh sẽ thay đổi để bù trừ, vô tình làm tăng áp lực cơ học lên khớp còn lại và cả khớp gối cùng bên. Đau khớp háng cổ chân có thể diễn ra đơn lẻ tại từng khớp hoặc xảy ra đồng thời do các bệnh lý cơ xương khớp toàn thân, tình trạng lệch trục chi dưới hoặc tổn thương chấn thương phối hợp. Việc hiểu rõ tính chất của cơn đau giúp người bệnh nhận biết mức độ nguy cơ để có quyết định thăm khám kịp thời.

Các nguyên nhân thường gặp dẫn đến đau khớp háng và khớp cổ chân

Khớp háng và khớp cổ chân là hai khớp chịu toàn bộ trọng lượng của cơ thể khi đứng, đi lại và chạy nhảy, vì vậy rất dễ bị tổn thương dưới tác động cơ học. Các nguyên nhân phổ biến gây đau bao gồm viêm gân, bong gân cổ chân, viêm bao hoạt dịch khớp háng, thoái hóa khớp háng và thoái hóa khớp cổ chân do tuổi tác hoặc thừa cân béo phì.

Ngoài ra, cơn đau tại hai vị trí này có thể xuất phát từ các bệnh lý viêm khớp toàn thân như viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp, hoặc bệnh gút lắng đọng tinh thể urat tại khớp cổ chân. Ở khớp háng, một bệnh lý nguy hiểm cần đặc biệt lưu tâm là hoại tử vô mạch chỏm xương đùi, thường xảy ra âm thầm và gây đau nhức tăng dần vùng bẹn trước khi lan xuống khớp gối và cổ chân theo chuỗi động học.

Thời điểm người bệnh cần chủ động đi khám bác sĩ cơ xương khớp

Người bệnh nên nhanh chóng đến gặp bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp nếu cơn đau xuất hiện sau một chấn thương ngã, va đập hoặc tai nạn giao thông, đặc biệt khi không thể dồn trọng lượng lên chân bị đau. Bên cạnh đó, tình trạng đau khớp kéo dài trên một tuần không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi cũng là chỉ định cần kiểm tra y tế chuyên sâu.

Những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ cao bao gồm khớp sưng to, nóng đỏ, biến dạng khớp, cảm giác kẹt cứng khớp khi cử động, hoặc cơn đau xuất hiện dữ dội cả trong lúc nằm nghỉ và ban đêm. Nếu triệu chứng đau khớp đi kèm với sốt, ớn lạnh, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc tê bì, yếu cơ dọc từ mông xuống bàn chân, người bệnh cần được khám khẩn cấp để loại trừ viêm khớp nhiễm khuẩn hoặc tổn thương chèn ép rễ thần kinh.

Quy trình kiểm tra và chẩn đoán cận lâm sàng tại cơ sở y tế

Khi đi khám, bác sĩ sẽ thực hiện thăm khám lâm sàng bằng cách quan sát dáng đi, kiểm tra biên độ vận động của khớp háng và cổ chân, đồng thời ấn tìm các điểm đau điểm bám gân chính xác. Việc đánh giá toàn bộ trục cơ học từ cột sống thắt lưng, khung chậu qua khớp háng xuống cổ chân giúp bác sĩ nhận diện được tương tác bất thường giữa các khớp liên đới.

Tùy vào định hướng chẩn đoán ban đầu, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang quy ước để đánh giá khe khớp, gai xương hoặc gãy xương kín. Siêu âm khớp hỗ trợ phát hiện tràn dịch bao hoạt dịch và tổn thương gân cơ nông quanh cổ chân. Trường hợp nghi ngờ hoại tử chỏm xương đùi giai đoạn sớm, rách sụn viền khớp háng hay tổn thương dây chằng sụn sườn cổ chân phức tạp, chụp cộng hưởng từ MRI sẽ được thực hiện để có hình ảnh chi tiết nhất. Ngoài ra, xét nghiệm máu giúp phân biệt các dạng viêm khớp tự miễn hoặc nhiễm trùng.

Cách chăm sóc ban đầu và giảm áp lực lên các khớp chịu tải

Trong thời gian chờ thăm khám y khoa, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ bảo tồn để giảm nhẹ cảm giác khó chịu và ngăn tổn thương lan rộng. Nguyên tắc đầu tiên là hạn chế tối đa các hoạt động dồn tải mạnh lên chân đau như leo cầu thang, mang vác vật nặng, đứng lâu hoặc chạy nhảy.

Đối với khớp cổ chân bị sưng nề mới khởi phát, người bệnh có thể áp dụng biện pháp chườm lạnh từ mười lăm đến hai mươi phút mỗi lần, kết hợp kê cao chân khi nằm nghỉ để hỗ trợ tuần hoàn tĩnh mạch hồi lưu. Nếu cơn đau khớp háng khiến việc đi lại khó khăn, việc sử dụng gậy chống hoặc nạng hỗ trợ ở tay đối diện sẽ giúp phân tán áp lực lên chỏm xương đùi. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc giảm đau chống viêm liều cao dài ngày khi chưa có sự tư vấn của nhân viên y tế vì có thể làm lu mờ triệu chứng chẩn đoán và gây tác dụng phụ lên dạ dày, thận.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc tiêm vào khớp hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Khi xuất hiện cơn đau dữ dội, khớp biến dạng hoặc kèm sốt, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.

Tóm tắt

Đau khớp háng và khớp cổ chân có thể bắt nguồn từ căng cơ sinh hoạt đơn thuần nhưng cũng có thể là biểu hiện của các bệnh lý cơ xương khớp mạn tính. Việc chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân, bảo tồn chức năng vận động và ngăn ngừa biến chứng thoái hóa khớp tiến triển.