Đau khớp cổ chân và khớp gối có phải bị thoái hóa khớp không?

Đau khớp cổ chân và khớp gối là gì?

Khớp gối và khớp cổ chân là hai cấu trúc giải phẫu giữ chức năng nâng đỡ toàn bộ trọng lượng cơ thể và điều hòa các chuyển động đi, đứng, xoay trở. Đau khớp cổ chân và khớp gối là cảm giác khó chịu, căng tức hoặc nhức buốt xuất hiện tại một hoặc đồng thời cả hai khớp, có thể kèm theo hiện tượng cứng khớp, sưng nề hoặc hạn chế tầm vận động thông thường. Tình trạng này có thể xuất hiện sau một đợt vận động quá mức, sau chấn thương va chạm hoặc phát triển âm thầm theo thời gian cùng với quá trình lão hóa tự nhiên của hệ thống cơ xương khớp. Mặc dù thoái hóa sụn khớp là nguyên nhân thường được nghĩ đến đầu tiên, các tổn thương tại mô mềm quanh khớp như gân, dây chằng hay các phản ứng viêm khớp tự miễn cũng tạo ra biểu hiện tương tự. Do đó, việc đánh giá đầy đủ đặc điểm đau và thăm khám y khoa là bước quan trọng để bảo vệ khớp toàn diện.

Đau khớp cổ chân và khớp gối có phải là biểu hiện của thoái hóa khớp

Khớp gối và khớp cổ chân là hai khớp chịu tải trọng lớn nhất của toàn bộ cơ thể trong mọi hoạt động đi lại, đứng và chạy nhảy. Khi sụn khớp bị bào mòn theo thời gian, khe khớp hẹp lại và hình thành gai xương, phản ứng thoái hóa sẽ gây đau nhức âm ỉ. Tình trạng này thường tiến triển chậm, đau tăng lên khi vận động chịu lực như leo cầu thang, đứng lâu, mang vác nặng và thuyên giảm tương đối khi nghỉ ngơi.

Bên cạnh đau, thoái hóa khớp gối và khớp cổ chân còn đặc trưng bởi hiện tượng cứng khớp vào buổi sáng, thường kéo dài dưới ba mươi phút và giảm dần sau khi cử động nhẹ. Người bệnh cũng có thể nghe thấy tiếng lạo xạo, lục cục trong khớp khi co duỗi chân. Tuy nhiên, thoái hóa khớp cổ chân nguyên phát ít phổ biến hơn thoái hóa khớp gối; tổn thương khớp cổ chân thường xuất hiện thứ phát sau tiền sử chấn thương như trật khớp, gãy xương mắt cá hoặc bong gân tái diễn nhiều lần làm mất vững khớp.

Các nguyên nhân bệnh lý khác gây đau khớp gối và cổ chân

Đau nhức tại khớp gối và cổ chân không chỉ đơn thuần do thoái hóa sụn khớp. Rất nhiều bệnh lý cơ xương khớp khác có thể gây ra triệu chứng tương tự hoặc phối hợp đồng thời. Viêm khớp dạng thấp là bệnh lý tự miễn đặc trưng bởi viêm màng hoạt dịch đối xứng hai bên, kèm theo tình trạng cứng khớp buổi sáng kéo dài trên một giờ và sưng nề rõ rệt.

Một nguyên nhân thường gặp khác là bệnh gút, khởi phát bởi sự lắng đọng tinh thể urat tại khớp, thường gây đau dữ dội, sưng nóng đỏ cấp tính ở khớp cổ chân hoặc khớp ngón chân cái, đôi khi lan lên khớp gối. Ngoài ra, viêm gân bánh chè, viêm gân gót Achilles, viêm bao hoạt dịch hoặc tổn thương dây chằng do quá tải vận động cũng gây đau khu trú quanh khớp. Đôi khi, tình trạng chèn ép rễ thần kinh tọa từ cột sống thắt lưng cũng có thể lan tỏa cảm giác đau buốt xuống cẳng chân, cổ chân và đầu gối, khiến người bệnh nhầm lẫn với bệnh lý tại khớp.

Phân biệt tính chất cơn đau và thời điểm cần thăm khám y tế

Để phân biệt đau do thoái hóa với các bệnh lý khớp khác, người bệnh cần chú ý đến đặc điểm khởi phát và các triệu chứng đi kèm. Đau do thoái hóa khớp mang tính chất cơ học rõ rệt, đau tăng khi vận động và giảm khi nghỉ, khớp ít khi sưng tấy nóng đỏ rực rỡ trừ các đợt viêm màng hoạt dịch thứ phát. Trong khi đó, đau do viêm thường nhức nhiều về đêm, lúc nghỉ ngơi và kèm theo phản ứng sưng nóng rõ rệt tại khớp.

Khi xuất hiện cơn đau kéo dài trên hai tuần không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa cơ xương khớp. Bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng kiểm tra tầm vận động, độ vững dây chằng và chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp X-quang quy ước, siêu âm khớp hoặc chụp cộng hưởng từ MRI. Xét nghiệm máu kiểm tra tốc độ lắng máu, định lượng axit uric hoặc kháng thể tự miễn cũng được thực hiện để loại trừ các bệnh lý viêm khớp hệ thống.

Biện pháp chăm sóc và giảm tải áp lực cho khớp gối và cổ chân

Đối với đau khớp gối và cổ chân, can thiệp bảo tồn đóng vai trò nền tảng nhằm giảm áp lực tải trọng lên sụn khớp và duy trì biên độ vận động. Giảm cân khoa học là biện pháp quan trọng hàng đầu ở những người thừa cân béo phì, giúp giảm bớt áp lực cơ học lên khớp gối và khớp cổ chân trong từng bước di chuyển. Người bệnh nên lựa chọn các bài tập rèn luyện cơ bắp nhẹ nhàng như bơi lội, đạp xe tại chỗ hoặc bài tập tăng cường cơ tứ đầu đùi để tăng độ vững cho khớp.

Cùng với chế độ vận động hợp lý, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt thường ngày cũng giúp bảo vệ khớp hiệu quả. Tránh ngồi xổm, quỳ gối, ngồi bắt chéo chân và hạn chế mang vác đồ quá nặng. Người có tình trạng mất vững hoặc đau cổ chân nên sử dụng giày dép có đệm nâng đỡ êm ái, vừa vặn, hạn chế đi giày cao gót. Trong trường hợp cần dùng thuốc giảm đau, chống viêm hoặc thực phẩm bổ sung hỗ trợ sụn khớp, người bệnh cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn cho dạ dày, chức năng gan và thận.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo y khoa phổ quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, chống viêm hoặc thuốc tiêm trực tiếp vào khớp khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khớp sưng to biến dạng, nóng đỏ dữ dội, không thể chống chân chịu lực hoặc đau kèm sốt cao, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Đau khớp cổ chân và khớp gối có thể liên quan đến thoái hóa khớp nhưng cũng có thể bắt nguồn từ viêm bao hoạt dịch, tổn thương gân cơ hoặc bệnh lý toàn thân. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài khi chưa rõ nguyên nhân. Thăm khám sớm tại chuyên khoa cơ xương khớp giúp xác định chính xác tổn thương, can thiệp đúng lúc và bảo tồn chức năng vận động lâu dài.