Dấu hiệu viêm cầu thận cần nhận biết sớm để phòng ngừa biến chứng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cầu thận là mạng lưới các mạch máu nhỏ đảm nhận nhiệm vụ lọc bỏ chất thải và dịch thừa ra khỏi tuần hoàn máu. Khi các cấu trúc này bị viêm nhiễm, khả năng lọc bị suy giảm nghiêm trọng, dẫn đến tình trạng rò rỉ hồng cầu, protein vào nước tiểu và gây ứ trệ chất độc trong cơ thể. Nhận biết sớm các bất thường từ giai đoạn đầu có ý nghĩa quyết định trong việc ngăn ngừa biến chứng suy thận mạn tính nguy hiểm.
Dấu hiệu viêm cầu thận là gì?
Viêm cầu thận là tình trạng viêm xảy ra tại các đơn vị lọc nhỏ bên trong thận, có thể diễn tiến dưới dạng cấp tính bùng phát nhanh sau nhiễm trùng hoặc âm thầm kéo dài qua nhiều năm thành thể mạn tính. Quá trình bệnh lý này làm tổn thương hàng rào lọc máu, khiến các tế bào máu và đạm quý giá thất thoát vào đường tiểu, đồng thời làm giảm bài tiết chất thải chuyển hóa. Bệnh có thể bắt nguồn từ các phản ứng tự miễn, nhiễm vi khuẩn liên cầu vùng họng hay da, hoặc thứ phát sau các bệnh lý toàn thân như lupus ban đỏ hệ thống và đái tháo đường. Nếu không được theo dõi và can thiệp y khoa kịp thời, tổn thương cầu thận kéo dài sẽ tiến triển thành xơ hóa thận và suy thận giai đoạn cuối, đe dọa trực tiếp sức khỏe người bệnh.
Thay đổi màu sắc và lượng nước tiểu hàng ngày
Thay đổi tính chất nước tiểu là một trong những chỉ dấu quan trọng phản ánh màng lọc cầu thận đang bị tổn thương. Người bệnh có thể quan sát thấy nước tiểu chuyển sang màu đỏ, hồng, nâu sẫm như nước trà đặc hoặc màu xá xị do có sự hiện diện của hồng cầu thoát qua màng lọc. Bên cạnh màu sắc, hiện tượng nước tiểu sủi bọt nhiều và lâu tan biểu thị tình trạng rò rỉ lượng lớn protein qua thận. Lượng nước tiểu hàng ngày cũng có xu hướng giảm sút rõ rệt, người bệnh đi tiểu ít hơn bình thường dù vẫn uống đủ nước, cảnh báo độ lọc cầu thận đang suy giảm nhanh.
Phù mi mắt và sưng nề chân tay do ứ dịch
Hiện tượng giữ nước và muối trong cơ thể khi thận giảm đào thải thường gây ra triệu chứng phù nề rõ rệt. Biểu hiện ban đầu hay xuất hiện vào buổi sáng sau khi thức dậy với tình trạng sưng húp quanh mi mắt và căng nề vùng mặt. Khi bệnh tiến triển, phù bắt đầu lan xuống hai chi dưới, thể hiện qua việc sưng mắt cá chân, mu bàn chân, ấn vào thấy lõm lâu đàn hồi và mang giày dép chật hơn. Trong các đợt viêm cấp nặng, phù có thể lan toàn thân, đi kèm cảm giác căng tức da và tăng cân đột ngột trong thời gian ngắn mà không do chế độ ăn.
Tăng huyết áp kèm đau đầu và chóng mặt
Thận đóng vai trò trung tâm trong việc điều hòa thể tích tuần hoàn và hệ thống hormon kiểm soát huyết áp. Khi các cầu thận bị viêm tắc, natri và nước bị ứ trệ khiến huyết áp tăng cao đột ngột hoặc trở nên khó kiểm soát ở người có tiền sử tim mạch. Huyết áp tăng vọt thường đi kèm các cơn đau nhức đầu âm ỉ hoặc dữ dội vùng gáy, cảm giác hoa mắt, chóng mặt và giảm thị lực tạm thời. Nếu áp lực tuần hoàn tăng quá mức mà không được can thiệp y tế, người bệnh có nguy cơ đối mặt với biến chứng tim mạch cấp tính nguy hiểm.
Mệt mỏi toàn thân sụt cân và tức vùng lưng thắt lưng
Khi chức năng lọc của cầu thận suy giảm, các chất độc chuyển hóa như urê và creatinin tích tụ lại trong máu dẫn đến hội chứng ure huyết cao. Người bệnh thường rơi vào trạng thái mệt mỏi kiệt sức kéo dài, suy giảm khả năng tập trung, chán ăn, ăn không ngon miệng và hay buồn nôn. Một số trường hợp cảm thấy có vị kim loại trong miệng hoặc hơi thở có mùi khó chịu. Ngoài ra, cảm giác đau tức âm ỉ vùng hố thắt lưng hai bên sườn do bao thận căng phồng cũng là dấu hiệu thường gặp cần được chú ý.
Lưu ý an toàn
Mọi dấu hiệu phù nề, nước tiểu sẫm màu hay tăng huyết áp đột ngột đều cần được đánh giá trực tiếp qua thăm khám lâm sàng và xét nghiệm chuyên sâu tại cơ sở y tế. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc lợi tiểu, thuốc hạ áp hay dùng các bài thuốc dân gian truyền miệng để tự chữa tại nhà khi chưa có kết luận của bác sĩ thận học.
Tóm tắt
Nhận biết sớm các triệu chứng tổn thương cầu thận giúp người bệnh chủ động đi khám chuyên khoa thận tiết niệu, làm xét nghiệm nước tiểu và kiểm tra chức năng thận kịp thời. Việc tuân thủ hướng dẫn theo dõi y khoa từ bác sĩ đóng vai trò then chốt nhằm kiểm soát bệnh ổn định và ngăn ngừa nguy cơ suy thận tiến triển.
Nguồn tham khảo
- American Journal of Kidney Diseases: Proteinuria, Hematuria, Hypertension, and Decreased Renal Function in a Patient With Diabetes for 9 Years
- Pediatrics International: Immnogenetic Aspects of Renal Disease in Childhood. I. HLA Antigens in Patients with Chance Proteinuria /or Hematuria and Postsreptococcal Acute Glomerulonephritis
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Cần làm những xét nghiệm nào để phát hiện viêm cầu thận?
Người nghi ngờ viêm cầu thận cần làm tổng phân tích nước tiểu, định lượng protein niệu 24 giờ, xét nghiệm creatinin huyết thanh và siêu âm hệ tiết niệu theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Bệnh viêm cầu thận có chữa khỏi hoàn toàn được không?
Viêm cầu thận cấp tính nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên nhân có thể hồi phục tốt, trong khi thể mạn tính thường cần theo dõi y khoa lâu dài để bảo tồn chức năng thận.
Người bị viêm cầu thận nên kiêng ăn uống như thế nào?
Chế độ ăn cho người bệnh thận cần giảm muối để tránh phù và tăng huyết áp, kiểm soát lượng đạm nạp vào theo mức độ suy giảm chức năng thận do bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng hướng dẫn.
Vì sao đau họng kéo dài lại có thể dẫn đến viêm cầu thận?
Tình trạng viêm họng hoặc nhiễm trùng da do liên cầu khuẩn có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch gây viêm cầu thận cấp sau nhiễm trùng, thường khởi phát sau 1-3 tuần.
Khi nào người bệnh cần đi khám cấp cứu khẩn cấp?
Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện phù toàn thân nhanh chóng, nước tiểu có máu rõ rệt, tiểu rất ít hoặc kèm theo đau đầu dữ dội, khó thở do huyết áp tăng cao.
