Dấu hiệu và cách vệ sinh tai khi bị thủng màng nhĩ ở trẻ

Vệ sinh tai khi bị thủng màng nhĩ ở trẻ là gì?

Thủng màng nhĩ ở trẻ là hiện tượng tổn thương làm rách lớp màng mỏng ngăn cách giữa ống tai ngoài và hòm nhĩ. Tình trạng này có thể bắt nguồn từ chấn thương trực tiếp như dùng vật nhọn, tăm bông ngoáy sâu vào tai, chấn thương áp lực do tiếng nổ lớn, hoặc phổ biến nhất là biến chứng của viêm tai giữa cấp tính làm mủ tích tụ phá vỡ màng nhĩ thoát ra ngoài. Khi màng nhĩ bị thủng, chức năng bảo vệ tai giữa mất đi và khả năng dẫn truyền sóng âm thanh bị suy giảm. Quá trình chăm sóc tại nhà đóng vai trò vô cùng thiết yếu đối với khả năng hồi phục. Nếu phụ huynh giữ gìn vệ sinh đúng cách, bảo đảm ống tai luôn khô thoáng và phòng ngừa viêm nhiễm thứ phát, phần lớn các vết rách màng nhĩ ở trẻ có thể tự lành sau một thời gian theo dõi sát sao từ chuyên gia y tế.

Biểu hiện nghi ngờ thủng màng nhĩ ở trẻ nhỏ

Màng nhĩ là lớp màng mỏng ngăn cách giữa ống tai ngoài và tai giữa, đóng vai trò quan trọng trong việc truyền dẫn âm thanh và bảo vệ tai giữa khỏi vi khuẩn. Khi màng nhĩ bị rách, trẻ thường có biểu hiện quấy khóc dữ dội do đau nhói đột ngột sâu trong tai. Cơn đau này có thể giảm bớt sau khi dịch mủ hoặc máu rỉ ra ngoài ống tai do áp lực trong tai giữa đã được giải tỏa.

Bên cạnh đó, phụ huynh có thể nhận thấy dịch chảy ra từ tai của trẻ có màu trong, vàng nhạt hoặc lẫn chút máu tươi. Trẻ lớn hơn có thể than phiền cảm giác ù tai, nghe kém hoặc có tiếng vo ve bên trong tai. Đối với trẻ nhỏ chưa biết nói, biểu hiện thường là liên tục đưa tay quệt hoặc giật vành tai, lắc đầu bứt rứt, biếng ăn và phản ứng chậm với âm thanh xung quanh. Trẻ cũng có thể kèm theo sốt nhẹ đến sốt cao nếu nguyên nhân thủng là do biến chứng từ đợt viêm tai giữa cấp.

Nguyên tắc giữ khô ráo cho tai bị tổn thương

Nguyên tắc bất di bất dịch trong chăm sóc trẻ bị rách màng nhĩ là giữ cho ống tai luôn trong trạng thái khô thoáng. Khi màng bảo vệ tự nhiên này bị rách, tai giữa mất đi hàng rào ngăn cách, nước và vi khuẩn từ bên ngoài rất dễ dàng xâm nhập trực tiếp vào bên trong, gây ra tình trạng viêm tai giữa mạn tính nguy hiểm.

Trong sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt là khi tắm gội cho trẻ, cha mẹ cần hết sức cẩn thận để bọt xà phòng hoặc nước không bắn vào ống tai. Tuyệt đối không để trẻ ngâm mình dưới bồn tắm ngập nước hoặc tham gia các hoạt động bơi lội cho đến khi bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng xác nhận màng nhĩ đã liền sẹo hoàn toàn. Nếu tai trẻ tiết dịch ứ đọng ở cửa tai, cần dùng gạc sạch thấm nhẹ nhàng bên ngoài, không cố gắng bịt kín lỗ tai quá lâu khiến dịch mủ bị giữ lại tạo môi trường ẩm ướt cho vi nấm phát triển.

Cách vệ sinh vành tai và cửa tai ngoài an toàn

Việc vệ sinh tai khi màng nhĩ bị thủng đòi hỏi thao tác vô cùng chuẩn xác và nhẹ nhàng để tránh làm nặng thêm tổn thương. Cha mẹ chỉ được phép vệ sinh phần vành tai và vùng cửa tai bên ngoài bằng khăn vải xô mềm hoặc miếng gạc tiệt trùng thấm nước muối sinh lý. Lau nhẹ nhàng các nếp gấp của vành tai và vùng da sau tai để loại bỏ chất bẩn cũng như dịch rỉ ra từ bên trong.

Sau khi lau sạch vùng da ngoài, sử dụng một miếng bông gòn khô hoặc khăn mềm sạch thấm nhẹ dịch rỉ ngay tại cửa ống tai ngoài. Tuyệt đối không được đưa khăn, gạc hay bất kỳ vật dụng nào sâu vào bên trong ống tai. Việc làm sạch sâu bên trong hòm nhĩ và ống tai là thủ thuật chuyên môn, bắt buộc phải do bác sĩ chuyên khoa thực hiện bằng máy hút áp lực phù hợp hoặc dụng cụ chuyên dụng đã tiệt trùng để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ.

Những sai lầm cần tuyệt đối tránh khi chăm sóc tai cho trẻ

Nhiều bậc phụ huynh khi thấy tai con chảy mủ thường có thói quen dùng tăm bông ngoáy sâu vào trong với hy vọng hút hết chất dịch. Đây là sai lầm đặc biệt nguy hiểm vì đầu tăm bông thô ráp có thể chạm trực tiếp vào màng nhĩ đang tổn thương, làm rộng thêm vết rách hoặc đẩy vi khuẩn, chất bẩn đi sâu hơn vào hòm nhĩ.

Một sai lầm phổ biến khác là tự ý mua các loại thuốc nhỏ tai thông thường tại quầy thuốc khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Một số loại thuốc nhỏ tai chứa kháng sinh nhóm aminoglycoside có thể gây độc cho ốc tai và tiền đình nếu rò rỉ qua lỗ thủng vào tai giữa, dẫn đến nguy cơ giảm thính lực vĩnh viễn. Ngoài ra, việc thổi các loại bột thuốc, đắp lá thảo dược hay áp dụng mẹo dân gian truyền miệng vào tai trẻ cũng là nguyên nhân hàng đầu gây bít tắc ống tai và nhiễm trùng lan tỏa.

Thời điểm cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa

Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ thủng màng nhĩ, việc đầu tiên phụ huynh cần làm là đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Nhi khoa để được thăm khám kịp thời. Bác sĩ sẽ sử dụng dụng cụ nội soi tai chuyên dụng để quan sát vị trí, kích thước mép rách cũng như đánh giá tình trạng niêm mạc tai giữa.

Phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng như dịch tai chảy ra có mùi hôi nồng nặc, lẫn nhiều máu tươi, trẻ sốt cao liên tục không hạ, nôn ói, chóng mặt, quấy khóc không dứt hoặc có dấu hiệu co giật, sưng đỏ đau nhức vùng xương chũm phía sau tai. Việc tuân thủ lịch tái khám định kỳ theo hẹn của bác sĩ giúp theo dõi sát sao tiến trình liền lại của màng nhĩ và ngăn ngừa các biến chứng ảnh hưởng lâu dài đến khả năng nghe của trẻ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất hướng dẫn thường thức, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị y khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý nhỏ bất kỳ loại thuốc, dung dịch hay áp dụng mẹo dân gian nào vào tai trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Khi trẻ có biểu hiện bất thường, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Chăm sóc trẻ bị thủng màng nhĩ đòi hỏi sự cẩn trọng và kiên nhẫn từ phụ huynh. Giữ tai khô ráo, vệ sinh đúng cách vùng tai ngoài và tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng là chìa khóa giúp màng nhĩ nhanh hồi phục. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý xử trí tại nhà để bảo vệ trọn vẹn thính lực cho con.