Dấu hiệu cảnh báo ung thư khoang miệng và thời điểm cần đi khám sớm

Dấu hiệu ung thư khoang miệng là gì?

Ung thư khoang miệng chủ yếu bắt nguồn từ các tế bào biểu mô vảy lót trong niêm mạc miệng. Bệnh có thể khu trú hoặc xâm lấn sâu vào các cấu trúc xương hàm, cơ vùng mặt và di căn đến hệ thống hạch bạch huyết vùng cổ. Các thói quen sinh hoạt như hút thuốc lá, sử dụng thuốc lào, lạm dụng rượu bia, vệ sinh răng miệng kém hoặc nhiễm virus u nhú ở người là những yếu tố liên quan chặt chẽ đến sự phát triển của bệnh.

Đặc điểm nguy hiểm của ung thư khoang miệng là những tổn thương ban đầu thường không gây đau đớn dữ dội, khiến người bệnh chủ quan và tự điều trị tại nhà bằng các loại thuốc bôi nhiệt miệng. Chỉ đến khi khối u to lên, loét sâu, chảy máu hoặc gây cản trở chức năng ăn nhai thì bệnh đã tiến triển sang giai đoạn muộn, làm tăng tính phức tạp trong can thiệp ngoại khoa và xạ trị.

Vết loét niêm mạc lâu lành và các mảng màu bất thường trong miệng

Tổn thương dạng loét là biểu hiện khởi phát phổ biến nhất của ung thư khoang miệng nhưng rất dễ bị nhầm lẫn với viêm loét áp-tơ hay nhiệt miệng thông thường. Khác với vết loét lành tính tự thoái lui trong một đến hai tuần, vết loét ác tính thường tồn tại dai dẳng trên mười bốn ngày mà không thuyên giảm, đáy vết loét thô ráp, sần sùi và viền gồ cứng xung quanh.

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của các mảng màu lạ bám chặt trên niêm mạc má, nướu răng, vòm họng hoặc dưới lưỡi cũng là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng. Các mảng này có thể biểu hiện dưới dạng bạch sản là mảng trắng đục không thể cạo sạch, hoặc hồng sản là các mảng đỏ như nhung dễ trợt loét. Trong thực hành lâm sàng, hồng sản có tỷ lệ chuyển hóa ác tính cao hơn đáng kể và đòi hỏi phải được đánh giá mô bệnh học chuyên sâu.

Khối u sưng dày mô mềm và hiện tượng dễ chảy máu khi va chạm

Khi khối u ác tính phát triển sâu vào mô liên kết, người bệnh có thể sờ thấy vùng mô mềm bị sưng phồng, chai cứng hoặc nổi cộm rõ rệt tại niêm mạc má, môi, lợi hoặc sàn miệng. Khối sưng này ban đầu thường không gây đau nhức dữ dội nên dễ bị người bệnh bỏ qua hoặc xem nhẹ.

Mô tân sinh ác tính chứa hệ thống mao mạch tăng sinh bất thường nhưng thành mạch rất mỏng manh. Do đó, tổn thương rất dễ bị rỉ máu khi chải răng, cọ xát với thức ăn cứng hoặc thậm chí chảy máu tự nhiên mà không rõ căn nguyên. Hiện tượng chảy máu tái diễn nhiều lần ở cùng một vị trí trong miệng là triệu chứng báo động cần được kiểm tra ngay.

Khó khăn trong vận động nuốt, nói chuyện và tình trạng khít hàm

Ung thư khoang miệng khi xâm lấn vào các nhóm cơ vận động vùng hầu họng và hàm dưới sẽ gây hạn chế cử động đáng kể. Người bệnh bắt đầu cảm thấy đau rát, vướng víu như có dị vật mắc kẹt ở cuống họng, khiến việc nuốt thức ăn đặc hay thậm chí nuốt nước bọt cũng trở nên khó khăn.

Khối u chèn ép hoặc thâm nhiễm vào cơ cắn và khớp thái dương hàm có thể gây ra triệu chứng khít hàm, khiến bệnh nhân không thể há miệng to như bình thường. Cùng với đó, khả năng cử động của lưỡi bị suy giảm, dẫn đến tình trạng nói ngọng, biến đổi giọng nói hoặc gặp trở ngại khi phát âm các âm tiết phức tạp.

Răng lung lay không rõ nguyên nhân và rối loạn cảm giác vùng mặt

Tổn thương ác tính ăn sâu vào xương ổ răng sẽ phá hủy cấu trúc nâng đỡ chân răng, khiến một hoặc nhiều răng xung quanh tự nhiên bị lung lay mà không hề có tiền sử chấn thương hay bệnh viêm quanh răng nặng nề. Vết nhổ răng ở vùng này sau đó thường chậm liền sẹo hoặc sùi loét kéo dài.

Ngoài ra, khi tế bào u thâm nhiễm vào các nhánh thần kinh cảm giác như thần kinh hàm dưới hay thần kinh lưỡi, người bệnh sẽ cảm nhận tình trạng tê bì, ngứa ran hoặc mất cảm giác cục bộ ở môi dưới, cằm và nửa bên lưỡi. Cơn đau cũng có xu hướng lan tỏa dọc theo đường dẫn truyền thần kinh lên tận tai và nửa đầu cùng bên.

Nổi hạch vùng cổ và thời điểm người bệnh cần đi khám chuyên khoa

Hệ thống bạch huyết vùng khoang miệng dẫn lưu trực tiếp về các hạch cổ nông và sâu. Do đó, việc tế bào ung thư di căn sớm đến các hạch góc hàm, hạch dưới cằm hoặc hạch dọc cơ ức đòn chũm là diễn tiến thường gặp. Hạch di căn giai đoạn đầu thường chắc, không đau, kích thước tăng dần và kém di động do dính vào mô xung quanh.

Người bệnh cần chủ động đến khám tại các bệnh viện có chuyên khoa răng hàm mặt, tai mũi họng hoặc ung bướu ngay khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong số các triệu chứng kể trên kéo dài quá hai tuần. Việc chẩn đoán sớm qua sinh thiết mô bệnh học tại cơ sở y tế là chìa khóa quyết định kết quả can thiệp, tránh việc bệnh nhân tự điều trị bằng các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng làm chậm trễ giai đoạn vàng.

Lưu ý an toàn

Các thông tin chia sẻ trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho quy trình chẩn đoán lâm sàng hay chỉ định chuyên môn từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc bôi giảm đau, hay sử dụng các bài thuốc đắp lá không rõ nguồn gốc khi thấy các tổn thương bất thường trong miệng. Mọi nghi ngờ tổn thương niêm mạc cần được đánh giá trực tiếp qua thăm khám và sinh thiết tại các cơ sở y tế uy tín.

Tóm tắt

Phát hiện sớm ung thư khoang miệng đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả can thiệp và bảo tồn chức năng nhai nuốt, phát âm. Việc duy trì thói quen vệ sinh răng miệng sạch sẽ, từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và chủ động đi khám chuyên khoa ngay khi thấy tổn thương kéo dài trên hai tuần là biện pháp thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe vùng hàm mặt.