Dấu hiệu khỏi bệnh thủy đậu và những lưu ý chăm sóc giai đoạn phục hồi

Dấu hiệu khỏi bệnh thủy đậu là gì?

Bệnh thủy đậu do virus Varicella Zoster lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp với dịch bóng nước. Quá trình diễn tiến của bệnh thường kéo dài từ mười đến hai mươi mốt ngày, trong đó giai đoạn phát ban bóng nước rầm rộ nhất thường diễn ra trong khoảng một tuần.

Khi bước vào giai đoạn hồi phục, hệ miễn dịch của cơ thể đã tạo ra đủ lượng kháng thể đặc hiệu để ức chế sự nhân lên của virus. Các tổn thương trên bề mặt da chuyển từ trạng thái bóng nước chứa dịch sang se khô mặt rồi kết thành vảy cứng. Nhận biết chính xác các biểu hiện khi bệnh chuẩn bị khỏi không chỉ giúp người bệnh an tâm, sinh hoạt trở lại đúng thời điểm mà còn hỗ trợ việc theo dõi tổn thương da, hạn chế tối đa nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn và hình thành sẹo lõm sau bệnh.

Các nốt bọng nước khô se và đóng vảy hoàn toàn

Biểu hiện đặc trưng và quan trọng nhất đánh dấu giai đoạn hồi phục của bệnh thủy đậu là sự thay đổi hình thái của các nốt tổn thương ngoài da. Ở giai đoạn toàn phát, nốt phỏng mọc thành từng đợt, chứa dịch trong rồi chuyển đục, gây cảm giác ngứa ngáy dữ dội. Khi bệnh bắt đầu thuyên giảm, các nốt bọng nước này không còn phát triển thêm về kích thước và cơ thể ngừng xuất hiện nốt mới trên các vùng da lành.

Bề mặt tổn thương bắt đầu xẹp xuống, dịch khô cạn và hình thành lớp vảy cứng màu nâu sẫm hoặc nâu đen. Quá trình đóng vảy này diễn ra tuần tự từ những nốt xuất hiện đầu tiên đến các nốt mọc sau cùng. Khi tất cả các tổn thương trên cơ thể đều đã se khô và đóng vảy hoàn toàn, không còn bất kỳ nốt phỏng nước ướt hay rỉ dịch, đây là tín hiệu chắc chắn cho thấy bệnh đã bước vào giai đoạn lui bệnh an toàn.

Hết sốt và phục hồi thể trạng toàn thân

Bên cạnh thay đổi trên bề mặt da, sự cải thiện của các triệu chứng toàn thân là thước đo phản ánh quá trình hồi phục của hệ miễn dịch. Trong giai đoạn toàn phát, người bệnh thường chịu đựng những đợt sốt nhẹ đến sốt cao kèm cảm giác mệt mỏi rã rời, đau nhức cơ bắp, đau đầu và chán ăn.

Khi bệnh thủy đậu dần khỏi, thân nhiệt của người bệnh sẽ ổn định trở lại mức bình thường trong nhiều ngày liên tiếp mà không cần can thiệp thuốc hạ sốt. Cảm giác đau rát họng, uể oải biến mất, người bệnh cảm thấy tỉnh táo hơn, vị giác được cải thiện và ăn uống ngon miệng trở lại. Trẻ nhỏ mắc bệnh sẽ bớt quấy khóc, hoạt bát hơn và dần quay lại nhịp sinh hoạt, ngủ nghỉ bình thường.

Cảm giác ngứa ngáy và đau rát da giảm rõ rệt

Cảm giác ngứa ngáy dữ dội tại các nốt phỏng nước là một trong những triệu chứng gây khó chịu nhất trong đợt phát bệnh thủy đậu. Khi bước vào giai đoạn lui bệnh, phản ứng viêm dưới da giảm dần, dẫn đến tình trạng châm chích và ngứa rát thuyên giảm rõ rệt.

Người bệnh không còn cảm giác bức bối muốn cào gãi liên tục. Tuy nhiên, khi các lớp vảy bắt đầu khô cứng và chuẩn bị bong tróc, vùng da non mới tái tạo có thể xuất hiện cảm giác ngứa nhẹ thoáng qua. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường trong quá trình biểu mô hóa và lành thương, người bệnh cần tiếp tục kiềm chế phản xạ gãi để tránh làm trầy xước mô da non mới hình thành.

Vảy tiết bong tróc tự nhiên để lộ lớp da non

Sau khoảng vài ngày đến một tuần kể từ khi đóng vảy, các vảy tiết sẽ bắt đầu khô quắt lại và tự bong tróc khỏi bề mặt da. Quá trình bong vảy diễn ra hoàn toàn tự nhiên khi lớp biểu bì bên dưới đã tái tạo đầy đủ.

Lớp da mới lộ ra thường có màu hồng nhạt hoặc hơi thâm nhẹ do hiện tượng tăng sắc tố sau viêm. Nếu trong suốt quá trình mắc bệnh người bệnh không làm vỡ bóng nước gây bội nhiễm vi khuẩn tụ cầu hay liên cầu, vùng da này sẽ dần đều màu lại theo thời gian mà không để lại sẹo lõm vĩnh viễn. Việc để vảy rụng tự nhiên, không dùng tay cạy bóc có ý nghĩa quyết định đối với thẩm mỹ của làn da sau này.

Thời điểm an toàn để kết thúc cách ly và trở lại sinh hoạt

Về mặt dịch tễ học, khả năng lây truyền của virus thủy đậu cao nhất từ một đến hai ngày trước khi phát ban và kéo dài cho đến khi nốt phỏng cuối cùng đóng vảy hoàn toàn. Khi trên người không còn nốt bóng nước nào còn ướt dịch, dịch tiết từ tổn thương da đã không còn khả năng phát tán mầm bệnh qua tiếp xúc.

Lúc này, người bệnh thường được xem là đã qua thời kỳ lây nhiễm và có thể kết thúc thời gian cách ly tại nhà. Người bệnh có thể quay trở lại trường học, nơi làm việc và tham gia các hoạt động cộng đồng. Dù vậy, người vừa khỏi bệnh vẫn nên duy trì vệ sinh cá nhân cẩn thận, tránh tiếp xúc gần với những người có hệ miễn dịch suy giảm hoặc phụ nữ mang thai chưa có miễn dịch để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Lưu ý an toàn

Mặc dù các biểu hiện hồi phục mang lại tín hiệu tích cực, người bệnh không được chủ quan với nguy cơ bội nhiễm da. Cần tránh tuyệt đối hành vi chà xát hoặc tự ý bóc vảy khi vảy chưa rụng tự nhiên vì rất dễ gây nhiễm trùng thứ phát và để lại sẹo rỗ sâu khó hồi phục. Nếu trong giai đoạn đóng vảy mà người bệnh đột ngột sốt cao trở lại, vùng da quanh nốt vảy bị sưng đỏ, nóng rát, chảy mủ vàng hoặc xuất hiện các triệu chứng như ho nhiều, khó thở, lơ mơ, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được bác sĩ thăm khám và can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Nhận biết các dấu hiệu khỏi bệnh thủy đậu như bọng nước khô đóng vảy, hết sốt và thể trạng hồi phục giúp người bệnh an tâm chăm sóc và chủ động kết thúc cách ly đúng lúc. Giai đoạn này đòi hỏi việc giữ gìn vệ sinh da sạch sẽ, để vảy bong tự nhiên và kết hợp dinh dưỡng đầy đủ nhằm giúp cơ thể tái tạo mô da khỏe mạnh, ngăn ngừa sẹo và biến chứng muộn.