Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ khi ngủ và cách phòng ngừa

Đột quỵ khi ngủ là gì?

Đột quỵ khi ngủ là tình trạng người bệnh thức giấc giữa đêm hoặc vào buổi sáng với các triệu chứng tổn thương thần kinh đã xuất hiện. Từ nửa đêm đến sáng sớm, cơ thể có xu hướng tăng độ quánh của máu, huyết áp bắt đầu dao động và hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh hơn để chuẩn bị tỉnh giấc.

Ở người có sẵn bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hay hội chứng ngưng thở khi ngủ, những biến đổi này rất dễ thúc đẩy hình thành cục máu đông gây tắc mạch não. Do xảy ra trong trạng thái nghỉ ngơi, các biểu hiện ban đầu thường bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với hiện tượng mệt mỏi, bóng đè. Nắm rõ các tín hiệu bất thường giúp phát hiện sớm nguy cơ để can thiệp kịp thời.

Đột ngột thức giấc kèm tê bì hoặc yếu một bên cơ thể

Một trong những tín hiệu thần kinh sớm trong đêm là cảm giác tê rần hoặc yếu một bên tay chân. Người bệnh có thể giật mình thức giấc và thấy tay mất lực, khó nâng lên hoặc không thể cầm nắm đồ vật đặt cạnh giường.

Khác với tê tay do tư thế đè ép cơ học thường hết sau khi cử động vài phút, tê yếu do thiếu máu não thường kéo dài và kèm theo suy giảm vận động rõ rệt. Tình trạng này phản ánh mạch máu nuôi vùng vỏ não vận động đang bị cản trở tuần hoàn. Nếu triệu chứng không thuyên giảm khi đổi tư thế, người bệnh cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp.

Đau đầu dữ dội hoặc chóng mặt mất thăng bằng lúc nửa đêm

Cơn đau đầu khởi phát đột ngột giữa đêm với cường độ dữ dội là dấu hiệu cảnh báo áp lực nội sọ hoặc mạch máu não đang gặp bất thường nghiêm trọng. Cơn đau có thể khu trú hoặc lan tỏa khắp đầu, khiến người bệnh thức giấc trong trạng thái hoảng hốt.

Đi kèm cơn đau đầu, cảm giác chóng mặt quay cuồng hoặc mất định hướng không gian khi ngồi dậy cũng phản ánh tình trạng thiếu máu vùng tiểu não hay thân não. Bệnh nhân có thể loạng choạng, khó giữ thăng bằng và dễ té ngã dù chỉ bước vài bước ngắn. Đây là dấu hiệu nguy hiểm cần được xử trí sớm, đặc biệt ở người có tiền sử tim mạch hoặc huyết áp cao.

Khó thở từng cơn và ngưng thở khi ngủ kéo dài

Hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan mật thiết đến đột quỵ ban đêm. Người mắc thường có biểu hiện ngáy to, ngắt quãng, có những nhịp ngừng thở ngắn khiến họ giật mình thức giấc trong trạng thái nghẹt thở, hụt hơi và tim đập nhanh.

Việc thiếu oxy lặp đi lặp lại khiến mạch máu co thắt và đẩy huyết áp tăng cao ngay giữa đêm. Tình trạng này kéo dài làm tổn thương lớp lót lòng mạch, tạo điều kiện cho các mảng xơ vữa hình thành và nứt vỡ, gây tắc nghẽn dòng máu nuôi não. Người thường xuyên thức giấc vì khó thở về đêm nên đi khám chuyên khoa hô hấp để được tầm soát sớm.

Thức dậy với biểu hiện nói đớ, méo miệng hoặc mờ mắt

Khi tỉnh giấc giữa đêm để uống nước hoặc đi vệ sinh, người bệnh có thể nhận thấy một bên khóe miệng bị xệ xuống, nụ cười lệch méo, nước bọt chảy không tự chủ. Đây là dấu hiệu tổn thương dây thần kinh sọ do thiếu máu cục bộ bán cầu não.

Bên cạnh đó, khả năng ngôn ngữ cũng bị ảnh hưởng bất ngờ. Người bệnh có thể nói ngọng, nói đớ, khó diễn đạt câu từ hoặc không hiểu được lời nói của người xung quanh dù tinh thần vẫn tỉnh táo. Thị giác cũng có thể suy giảm như nhìn mờ một bên mắt hoặc thấy hình đôi. Những biểu hiện này báo hiệu tình trạng cấp cứu thần kinh tối khẩn, cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay.

Biện pháp chủ động giúp phòng ngừa đột quỵ trong giấc ngủ

Để bảo vệ hệ mạch máu não về đêm, việc duy trì lối sống điều độ và kiểm soát tốt các bệnh lý nền đóng vai trò cốt lõi. Người có bệnh tăng huyết áp cần tuân thủ dùng thuốc đúng giờ theo đơn bác sĩ, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc khi thấy huyết áp tạm thời ổn định.

Phòng ngủ cần được giữ thông thoáng, nhiệt độ ổn định, tránh gió lùa và hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột khi bước ra khỏi giường vào ban đêm. Không nên ăn bữa tối quá no, quá mặn hoặc sử dụng rượu bia, thuốc lá gần giờ ngủ nhằm giảm áp lực tuần hoàn. Ngoài ra, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm tình trạng xơ vữa mạch để can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính phổ biến kiến thức, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Đột quỵ là tình trạng cấp cứu tối khẩn, thời gian điều trị càng sớm thì khả năng hồi phục tế bào não càng cao. Tuyệt đối không cạo gió, chích máu ngón tay, cho ngậm thuốc truyền miệng hay chờ đợi người bệnh tự hồi phục tại nhà. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ, cần gọi ngay cấp cứu để chuyển người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ gần nhất.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo bất thường trong giấc ngủ có ý nghĩa quyết định trong việc bảo vệ tính mạng và ngăn ngừa di chứng tàn tật do đột quỵ. Mỗi người cần chủ động theo dõi cơ thể, kiểm soát huyết áp chặt chẽ và xây dựng lối sống lành mạnh để giữ gìn giấc ngủ an toàn mỗi đêm.