Những dấu hiệu bệnh gút ở chân thường gặp và cách nhận biết sớm

Dấu hiệu bệnh gút ở chân là gì?

Bệnh gút là một dạng viêm khớp vi tinh thể xảy ra do nồng độ axit uric trong máu tăng cao kéo dài, dẫn đến tình trạng các tinh thể muối urat sắc nhọn bị kết tủa và lắng đọng trực tiếp tại các mô khớp và mô quanh khớp. Chi dưới, đặc biệt là các khớp ở bàn chân, luôn là vị trí chịu ảnh hưởng sớm và nặng nề nhất của căn bệnh này.

Lý do bàn chân dễ bị tấn công là vì đây là phần xa nhất của hệ tuần hoàn, có nhiệt độ mô thấp hơn so với thân mình, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho quá trình bão hòa và kết tinh của axit uric. Thêm vào đó, các khớp ở chân thường xuyên phải chịu áp lực tì đè từ toàn bộ trọng lượng cơ thể trong quá trình đi lại hàng ngày, khiến màng hoạt dịch khớp dễ bị kích ứng và bùng phát phản ứng viêm rầm rộ. Nắm rõ các biểu hiện cảnh báo ban đầu ở chân là chìa khóa then chốt để chủ động bảo vệ chức năng vận động.

Đau buốt dữ dội và sưng đỏ tại khớp ngón chân cái

Biểu hiện kinh điển và phổ biến nhất của bệnh gút ở chi dưới là viêm khớp bàn ngón chân cái, trong y khoa thường gọi là hội chứng podagra. Cơn đau thường xuất hiện rất đột ngột, phổ biến nhất là vào nửa đêm hoặc gần sáng khi nhiệt độ cơ thể hạ thấp tạo điều kiện cho tinh thể muối urat lắng đọng.

Cường độ đau đớn tăng vọt rất nhanh chỉ trong vòng vài giờ đầu tiên. Nhiều người bệnh mô tả cảm giác đau nhức buốt dữ dội đến mức ngay cả khi tấm vải chăn mỏng chạm nhẹ vào đầu ngón chân cũng gây khó chịu khôn xiết. Đi kèm với cảm giác đau là hiện tượng sưng to, căng bóng bề mặt da, vùng da quanh khớp chuyển sang màu đỏ hoặc tím ửng và sờ vào thấy nóng ran rõ rệt. Khớp ngón chân trở nên cứng, gần như không thể gập duỗi bình thường khiến việc đặt bàn chân xuống sàn hoặc đi lại trở nên vô cùng khó khăn.

Sưng nóng lan tỏa ở cổ chân mu bàn chân và khớp gối

Bên cạnh ngón chân cái, phản ứng lắng đọng tinh thể muối urat cũng thường xuyên tấn công các vị trí khớp khác ở phần dưới cơ thể. Vùng cổ chân, mu bàn chân và khớp gối là những khu vực có tỷ lệ viêm khớp do gút rất cao. Khi các khớp này bị ảnh hưởng, tình trạng sưng phù thường lan rộng ra các mô liên kết xung quanh.

Người bệnh sẽ cảm nhận rõ rệt hiện tượng căng tức toàn bộ vùng mu bàn chân hoặc cổ chân, làm hạn chế đáng kể khả năng xoay cổ chân và trụ vững trọng lượng cơ thể. Khác với chấn thương do bong gân hay va đập thông thường, tình trạng sưng nóng ở cổ chân và khớp gối do gút thường khởi phát không rõ nguyên nhân chấn thương cơ học và có thể đi kèm cảm giác sốt nhẹ hoặc ớn lạnh toàn thân do phản ứng viêm cấp tính trong ổ khớp gây ra. Khả năng vận động của hai chân bị suy giảm rõ rệt trong suốt thời gian đợt viêm diễn ra.

Bong tróc da và ngứa ngáy quanh khớp sau đợt viêm cấp

Sau khi cơn đau nhức dữ dội đạt đỉnh và bắt đầu dịu dần sau vài ngày đến một tuần, vùng da quanh khớp chân bị viêm thường có những thay đổi rõ rệt. Do mô mềm bên dưới bị sưng phù căng phồng trong nhiều ngày, khi dịch viêm rút đi, lớp da ngoài cùng sẽ bắt đầu khô lại, nứt nẻ và xuất hiện hiện tượng bong tróc từng mảng nhỏ.

Kèm theo tình trạng bong tróc là cảm giác ngứa ngáy râm ran hoặc châm chích khó chịu quanh vùng khớp vừa bị tổn thương. Nhiều người thường nhầm lẫn biểu hiện này với các bệnh lý da liễu hoặc dị ứng tiếp xúc thông thường. Tuy nhiên, nếu hiện tượng ngứa và tróc vảy xuất hiện ngay sau một đợt đau nhức sưng đỏ khớp chân thì đây chính là giai đoạn thoái lui tự nhiên của đợt viêm khớp gút cấp tính. Ở giai đoạn này, khớp chân có thể bớt đau nhưng vẫn còn cảm giác ê ẩm nhẹ khi dồn lực bước đi.

Hình thành các hạt tophi biến dạng quanh bàn chân

Khi nồng độ axit uric trong máu tăng cao kéo dài trong nhiều năm mà không được kiểm soát tốt, các tinh thể muối urat sẽ tích tụ dày đặc tạo thành các khối u cục gồ ghề dưới da, được gọi là hạt tophi. Ở bàn chân, hạt tophi thường xuất hiện quanh khớp ngón chân cái, cạnh bàn chân, mắt cá ngoài hoặc bám dọc theo gân gót chân.

Ban đầu, những nốt này có kích thước nhỏ như hạt đỗ, không gây đau buốt dữ dội nhưng sờ vào thấy chắc hoặc hơi cứng, có thể nhìn thấy màu trắng đục của tinh thể urat ẩn dưới lớp da mỏng. Theo thời gian, hạt tophi phát triển lớn dần làm biến dạng cấu trúc bàn chân, cản trở việc mang giày dép và có thể chèn ép các dây thần kinh lân cận. Trong một số trường hợp, lớp da bao bọc hạt tophi bị căng quá mức có thể loét vỡ, chảy ra chất dịch sệt màu trắng như vôi bột, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng mô mềm rất nguy hiểm nếu không được chăm sóc y tế vô khuẩn.

Lưu ý an toàn

Các biểu hiện sưng đau khớp chân có thể trùng lặp với nhiều bệnh lý khác như viêm khớp nhiễm khuẩn, chấn thương dây chằng hoặc viêm mô tế bào. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hay sử dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Việc tự ý châm chích, nặn rạch hạt tophi hoặc chườm nóng lên khớp đang sưng tấy có thể dẫn đến nhiễm trùng nghiêm trọng và hoại tử mô.

Tóm tắt

Bệnh gút ở chân nếu không được theo dõi và can thiệp kịp thời có thể chuyển sang giai đoạn mạn tính, gây tổn thương khớp vĩnh viễn. Nhận diện sớm các dấu hiệu ban đầu là bước quan trọng để bảo vệ khớp. Người bệnh nên chủ động đi khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa cơ xương khớp để được kiểm tra nồng độ axit uric, đánh giá tổn thương và nhận hướng dẫn chăm sóc phù hợp từ bác sĩ.