Đau hai khớp gối là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách chăm sóc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau hai khớp gối là một trong những than phiền về cơ xương khớp phổ biến nhất, có thể gặp ở cả người trẻ tuổi vận động sai cách lẫn người lớn tuổi do thoái hóa tự nhiên. Tình trạng này không chỉ gây cảm giác ê ẩm, nhức nhối khi di chuyển mà còn làm giảm đáng kể khả năng nâng đỡ trọng lượng cơ thể và chất lượng cuộc sống.
Hiện tượng đau nhức xuất hiện đồng thời ở cả hai bên gối thường là tín hiệu cảnh báo về những vấn đề sức khỏe toàn thân, thoái hóa khớp đối xứng hoặc thói quen sinh hoạt tạo tải trọng quá mức lên hệ vận động. Việc nhận biết sớm nguyên nhân và các triệu chứng đi kèm giúp người bệnh có hướng can thiệp y khoa kịp thời, tránh nguy cơ biến dạng khớp và hạn chế vận động về sau.
Đau hai khớp gối là gì?
Đau hai khớp gối là tình trạng đau nhức, ê mỏi hoặc khó chịu xảy ra đồng thời ở cả khớp gối bên phải và khớp gối bên trái. Khớp gối là khớp động lớn nhất trong cơ thể, có cấu tạo phức tạp gồm đầu dưới xương đùi, đầu trên xương chày, xương bánh chè cùng hệ thống sụn chêm, dây chằng và màng bao hoạt dịch. Do đảm nhiệm chức năng nâng đỡ gần như toàn bộ trọng lượng cơ thể trong mọi tư thế đứng, đi, chạy và nhảy, khớp gối rất nhạy cảm với các tổn thương cơ học và quá trình thoái hóa sinh học. Khi tình trạng đau diễn ra ở cả hai bên, tổn thương hiếm khi là do một tai nạn va đập cơ học đơn lẻ, mà thường phản ánh các bệnh lý viêm khớp mạn tính, rối loạn tự miễn hoặc áp lực cơ học phân bổ đều kéo dài. Mức độ đau có thể dao động từ nhức mỏi thoáng qua khi thời tiết thay đổi đến đau dữ dội liên tục làm suy giảm nghiêm trọng khả năng tự đi lại.
Các nguyên nhân thường gặp gây đau hai khớp gối
Tình trạng đau xuất hiện đồng thời ở cả hai khớp gối thường bắt nguồn từ những bệnh lý mang tính hệ thống hoặc tác động cơ học đối xứng. Nguyên nhân hàng đầu ở người trung niên và cao tuổi là thoái hóa khớp gối nguyên phát, khi lớp sụn bảo vệ đầu xương bị bào mòn dần theo thời gian khiến hai bề mặt xương cọ xát vào nhau. Bên cạnh đó, các bệnh lý viêm khớp tự miễn như viêm khớp dạng thấp cũng thường tấn công đối xứng các khớp nhỏ và khớp nhỡ, gây sưng đau ở cả hai bên gối. Một nguyên nhân cơ học phổ biến khác là tình trạng thừa cân béo phì, khiến trọng lượng cơ thể phân bổ đều và đè nặng liên tục lên sụn chêm của cả hai chân. Ngoài ra, các hoạt động lặp đi lặp lại kéo dài như leo cầu thang thường xuyên, ngồi xổm lâu hoặc đứng làm việc nhiều giờ liền cũng tạo ra vi chấn thương mạn tính, dẫn đến đau nhức đối xứng hai đầu gối.
Dấu hiệu và triệu chứng nhận biết kèm theo đau hai khớp gối
Biểu hiện của đau hai khớp gối có thể thay đổi tùy thuộc vào nguyên nhân tiềm ẩn và mức độ tổn thương của cấu trúc khớp. Dấu hiệu ban đầu thường là cảm giác đau âm ỉ, mỏi khớp tăng lên khi bước lên xuống cầu thang, ngồi xổm hoặc chuyển từ tư thế ngồi sang đứng. Nhiều người gặp hiện tượng cứng khớp vào buổi sáng, kéo dài từ vài phút đến hơn nửa giờ, gây khó khăn cho những bước đi đầu tiên trong ngày. Khi vận động gấp duỗi chân, người bệnh có thể nghe thấy hoặc cảm nhận được tiếng lạo xạo, lục cục phát ra từ bên trong ổ khớp gối. Trong các đợt viêm cấp, hai đầu gối có thể sưng to hơn bình thường do tràn dịch khớp gối, kèm theo cảm giác nóng ran và căng tức quanh bánh chè. Khi bệnh tiến triển nặng, tầm vận động gập gối bị thu hẹp đáng kể, khiến người bệnh gặp trở ngại lớn trong sinh hoạt hằng ngày.
Những yếu tố làm gia tăng nguy cơ đau nhức hai bên gối
Khả năng xuất hiện tổn thương đối xứng ở hai đầu gối chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau trong cuộc sống. Tuổi tác là yếu tố tự nhiên không thể đảo ngược, bởi quá trình lão hóa khiến sụn khớp mất dần độ đàn hồi và khả năng tự tái tạo sau nhiều năm chịu lực. Yếu tố nghề nghiệp đóng vai trò quan trọng, đặc biệt ở những người lao động chân tay nặng nhọc, vận động viên thể thao chịu tải cao hoặc nhân viên văn phòng ít vận động khiến cơ tứ đầu đùi suy yếu, không còn nâng đỡ tốt cho khớp. Thói quen mang giày cao gót thường xuyên làm thay đổi góc cơ sinh học của cẳng chân, dồn áp lực bất thường lên khớp chè đùi cả hai bên. Ngoài ra, tiền sử chấn thương dây chằng, rách sụn chêm trước đây hoặc dị tật bẩm sinh trục chi dưới như chân vòng kiềng cũng khiến hai gối chịu lực không đều và sớm thoái hóa hơn.
Biện pháp chăm sóc ban đầu và giảm áp lực cho khớp gối
Khi nhận thấy cảm giác nhức mỏi ở hai bên đầu gối, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà để giảm nhẹ cảm giác khó chịu. Nghỉ ngơi hợp lý và tránh các tư thế gây căng thẳng trực tiếp lên khớp như ngồi xổm, quỳ gối hoặc vác vật nặng là bước đầu tiên cần thực hiện. Việc duy trì mức cân nặng hợp lý đóng vai trò then chốt giúp giải phóng áp lực thường trực cho hai khớp gối trong từng bước di chuyển. Người bệnh nên xây dựng chế độ tập luyện đều đặn với các bài tập tăng cường sức mạnh nhóm cơ quanh khớp gối như cơ tứ đầu đùi và cơ gân kheo, ưu tiên các môn thể thao không chịu tải trọng như bơi lội hoặc đạp xe tĩnh. Sử dụng đai bảo vệ gối khi vận động và chọn giày dép có đế nâng đỡ vòm chân tốt cũng góp phần giảm xóc và phân tán lực tác động lên đầu gối.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục y tế và tham khảo thường thức, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc thuốc nam không rõ nguồn gốc trôi nổi vì nguy cơ loét dạ dày, suy thận và suy tuyến thượng thận. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khớp gối sưng đỏ dữ dội, nóng rát, sốt cao, biến dạng trục chân hoặc hoàn toàn không thể đứng chịu lực, cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra và xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Đau hai khớp gối là tình trạng thường gặp phản ánh quá trình lão hóa, viêm khớp hoặc áp lực cơ học kéo dài lên hệ vận động. Việc chủ động đi khám chuyên khoa cơ xương khớp từ sớm, duy trì lối sống lành mạnh và bảo vệ khớp đúng cách sẽ giúp bảo tồn chức năng vận động lâu dài.
Nguồn tham khảo
- Osteoarthritis and Cartilage: Effect of undifferentiated arthritis and preclinical rheumatoid arthritis on the radiographic incidence and progression of knee osteoarthritis and patients’ symptoms, data from the OAI
- University of Queensland Library: Are mechanical pain thresholds useful in defining symptoms of advanced knee osteoarthritis and predicting patient satisfaction following total knee replacement?
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Vì sao đau khớp gối lại xuất hiện cùng lúc ở cả hai bên?
Đau hai bên khớp gối thường xuất phát từ các nguyên nhân mang tính hệ thống như thoái hóa khớp theo tuổi, viêm khớp tự miễn hoặc áp lực cân nặng quá mức, trong khi đau một bên thường do chấn thương đơn độc hoặc sai tư thế cấp tính.
Đau hai khớp gối có nên tiếp tục tập thể dục không?
Người bị đau khớp gối vẫn nên duy trì vận động nhẹ nhàng với các bộ môn ít chịu lực như đi bộ chậm trên mặt phẳng, bơi lội hoặc đạp xe để bôi trơn khớp và tăng cường sức mạnh cơ đùi.
Nên chườm nóng hay chườm lạnh khi bị đau hai khớp gối?
Chườm lạnh thích hợp khi khớp gối có biểu hiện sưng, nóng, đau cấp tính để co mạch và giảm viêm. Chườm ấm nên dùng trong các trường hợp cứng khớp mạn tính hoặc đau mỏi cơ quanh gối vào buổi sáng.
Giảm cân có giúp cải thiện tình trạng đau hai khớp gối không?
Thừa cân làm tăng tải trọng tác động liên tục lên bề mặt sụn của cả hai khớp gối trong mỗi bước đi. Do đó, giảm cân khoa học giúp giải tỏa áp lực cơ học và làm chậm tiến trình thoái hóa khớp gối.
Có nên tự mua thuốc giảm đau uống khi thấy nhức hai đầu gối?
Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài vì có thể che lấp dấu hiệu bệnh thực sự và gây ảnh hưởng lên dạ dày, thận. Cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn phác đồ phù hợp.
