Dầu gội đầu bắn vào mắt có sao không và cách xử lý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Dầu gội đầu bắn vào mắt là sự cố sinh hoạt phổ biến mà hầu như ai cũng từng trải qua khi tắm gội. Cảm giác đau xót dữ dội, cộm rát và cay mắt xuất hiện ngay tức khắc thường khiến nhiều người hoảng hốt và phản xạ dụi mắt liên tục.
Hầu hết các trường hợp dầu gội rơi vào mắt chỉ gây kích ứng niêm mạc ngoài và không để lại di chứng nguy hiểm nếu bạn biết cách xử lý xả rửa sạch sẽ ngay tại chỗ. Tuy nhiên, việc xử trí sai cách hoặc chủ quan bỏ qua các dấu hiệu bất thường có thể dẫn đến trầy xước giác mạc hoặc viêm nhiễm kéo dài cho mắt.
Dầu gội đầu bắn vào mắt là gì?
Dầu gội đầu là sản phẩm chăm sóc tóc chứa các chất tẩy rửa bề mặt, chất bảo quản, chất tạo bọt và hương liệu nhân tạo nhằm loại bỏ chất nhờn và bụi bẩn bám trên da đầu. Mắt là cơ quan vô cùng nhạy cảm với lớp biểu mô ngoài cùng mỏng manh và được nuôi dưỡng, bảo vệ bởi màng phim nước mắt có độ pH cân bằng.
Khi dầu gội đầu không may bắn vào mắt, các thành phần hóa chất tẩy rửa sẽ lập tức làm xáo trộn lớp màng lipid của phim nước mắt và gây kích ứng cấp tính lên biểu mô kết mạc và giác mạc. Tình trạng này khiến người mắc cảm thấy bỏng rát, cay xót dữ dội, đỏ mắt, chảy nhiều nước mắt và phản xạ nhắm nghiền mi mắt. Dù đa số các sản phẩm tắm gội thông thường không gây độc tính sâu, việc sơ cứu loại bỏ sạch hóa chất ra khỏi nhãn cầu ngay trong những phút đầu tiên là yếu tố then chốt để ngăn ngừa tổn thương giác mạc.
Tác động của dầu gội đầu đối với niêm mạc mắt
Các loại dầu gội đầu trên thị trường hiện nay thường chứa các chất hoạt động bề mặt để làm sạch bụi bẩn và bã nhờn, cùng với hương liệu, chất bảo quản và chất tạo bọt. Môi trường giác mạc và kết mạc mắt bình thường có độ pH sinh lý trung tính khoảng 7,0 đến 7,4, trong khi nhiều loại dầu gội có tính kiềm nhẹ hoặc tính axit nhẹ để phù hợp với da đầu.
Khi dầu gội đầu bắn vào mắt, các chất diện hoạt nhanh chóng làm phá vỡ lớp màng phim nước mắt bảo vệ tự nhiên, gây kích ứng các đầu mút dây thần kinh cảm giác trên bề mặt giác mạc. Hậu quả là người bệnh lập tức cảm thấy xót rát dữ dội, chói mắt, mi mắt co giật không tự chủ và nước mắt chảy dàn giụa. Phần lớn các trường hợp lượng hóa chất dính vào rất nhỏ, chỉ gây viêm kết mạc kích ứng nhẹ và sẽ hồi phục khi được rửa trôi kịp thời. Tuy nhiên, nếu lượng dầu gội nhiều hoặc chứa thành phần hóa chất tẩy mạnh mà không được sơ cứu sớm, hóa chất có thể làm trợt biểu mô giác mạc, dẫn đến đau nhức kéo dài và tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.
Các bước sơ cứu rửa mắt đúng cách khi bị dính dầu gội
Ngay khi nhận thấy bọt hoặc bọt nước dầu gội bắn vào mắt, điều quan trọng nhất là bạn phải giữ bình tĩnh và thực hiện xả rửa mắt liên tục trong thời gian ngắn nhất có thể.
Trước hết, bạn hãy cúi đầu thấp dưới vòi sen, vòi nước bồn rửa mặt hoặc sử dụng ca nước sạch, nghiêng đầu sang bên mắt bị dính dầu gội để dòng nước chảy trôi từ góc mắt trong ra góc mắt ngoài. Hành động này giúp hóa chất trôi ra ngoài mà không chảy ngược sang mắt lành bên cạnh. Trong lúc xả nước, cố gắng mở mắt và chớp mắt nhẹ nhàng để nước len lỏi rửa trôi bọt xà phòng ở cùng đồ mi trên và mi dưới. Bạn cần xả nước đều đặn và liên tục trong khoảng 10 đến 15 phút.
Nếu có sẵn dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9 phần trăm dùng cho mắt, bạn có thể dùng nhỏ rửa xối liên tục để hỗ trợ làm sạch dịu nhẹ. Tuyệt đối không dùng tay dụi mạnh lên mí mắt, vì lực ma sát khi có hóa chất bên trong có thể làm trầy xước bề mặt giác mạc, biến một kích ứng hóa học đơn thuần thành vết thương hở dễ nhiễm khuẩn.
Chăm sóc và theo dõi mắt sau khi sơ cứu
Sau khi đã rửa sạch hoàn toàn mắt dưới vòi nước chảy, bạn nên nhẹ nhàng dùng khăn bông mềm và sạch để thấm khô vùng da quanh mắt, tránh chà xát mi mắt. Mắt có thể vẫn còn cảm giác hơi xót nhẹ và đỏ trong khoảng 30 đến 60 phút do phản ứng viêm kích ứng tự nhiên của niêm mạc.
Để giúp mắt phục hồi nhanh hơn, bạn có thể nhỏ các loại nước mắt nhân tạo dạng tép không chứa chất bảo quản nhằm bôi trơn lại bề mặt nhãn cầu và phục hồi màng phim nước mắt. Hãy dành thời gian nhắm mắt nghỉ ngơi ở nơi có ánh sáng dịu, tránh nhìn chằm chằm vào màn hình điện thoại, máy tính hoặc tiếp xúc với khói bụi, gió mạnh trong vài giờ đầu.
Đồng thời, bạn cần chú ý theo dõi các biểu hiện bất thường. Hãy đến ngay phòng khám chuyên khoa mắt nếu sau vài giờ hoặc qua ngày hôm sau bạn vẫn gặp các triệu chứng như mắt nhìn mờ, nhìn đôi, sợ ánh sáng gay gắt, đau nhức sâu trong hốc mắt, mi mắt sưng phù nhiều hoặc mắt tiết nhiều dịch nhầy mủ. Đây là những dấu hiệu cảnh báo tổn thương bề mặt giác mạc hoặc biến chứng nhiễm trùng cần được bác sĩ nhãn khoa kiểm tra và điều trị kịp thời.
Biện pháp phòng ngừa dầu gội bắn vào mắt khi tắm gội
Tai nạn dầu gội đầu bắn vào mắt hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu bạn xây dựng những thói quen cẩn trọng trong sinh hoạt hằng ngày.
Khi gội đầu, bạn nên tạo bọt vừa phải ở lòng bàn tay trước khi thoa lên tóc, tránh đổ trực tiếp dầu gội đậm đặc lên đỉnh đầu gần sát trán. Tư thế gội đầu ngửa cổ ra sau dưới vòi sen hoặc gội đầu tại bồn nằm là tư thế an toàn nhất giúp bọt nước xà phòng chảy về phía sau gáy thay vì chảy ngược xuống mặt. Nếu phải cúi gội đầu, bạn hãy luôn nhắm chặt mắt và dùng một chiếc khăn bông khô vắt ngang trán để ngăn nước chảy xuống mắt.
Đối với trẻ nhỏ, giác mạc của trẻ rất mỏng manh và phản xạ nhắm mắt chưa hoàn thiện, các bậc phụ huynh nên lựa chọn các dòng sản phẩm dầu gội dành riêng cho trẻ em với công thức dịu nhẹ. Bạn cũng có thể trang bị nón chắn nước gội đầu bằng silicon để bảo vệ toàn diện vùng mắt và tai cho bé trong lúc tắm rửa, tạo tâm lý thoải mái và an toàn cho trẻ.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không dùng tay dụi mạnh lên mắt khi bị dính dầu gội vì động tác này có thể khiến hóa chất cọ xát làm rách biểu mô giác mạc. Không tự ý sử dụng các bài thuốc dân gian, nước lá cây hoặc nhỏ các loại thuốc mắt chứa corticoid và kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ nhãn khoa. Nếu sau khi xả nước sạch mà mắt vẫn đau nhức, nhìn mờ hoặc sưng đỏ kéo dài, bạn cần nhanh chóng đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám.
Tóm tắt
Dầu gội đầu bắn vào mắt thường chỉ gây khó chịu tạm thời và có thể hồi phục nhanh nếu được rửa mắt đúng cách ngay từ đầu. Tuy nhiên, bạn không nên chủ quan trước những dấu hiệu kích ứng kéo dài hoặc suy giảm thị lực. Việc trang bị thói quen cẩn trọng khi tắm gội và chủ động đi khám chuyên khoa mắt khi mắt không thuyên giảm sẽ giúp bảo vệ đôi mắt luôn sáng khỏe và an toàn.
Nguồn tham khảo
- Encyclopedia of the Eye: The Surgical Treatment for Corneal Epithelial Stem Cell Deficiency, Corneal Epithelial Defect, and Peripheral Corneal Ulcer
- Alternative Toxicological Methods: The Human Corneal Epithelial HCE-T TEP Assay for Eye Irritation: Scientific Relevance and Summary of Prevalidation Study Results
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên dùng nước muối tự pha để rửa mắt khi bị dính dầu gội không?
Không nên dùng nước muối tự pha tại nhà vì nồng độ không chuẩn và không đảm bảo vô trùng có thể gây kích ứng mắt nặng hơn. Bạn nên dùng nước muối sinh lý natri clorid 0,9 phần trăm đóng chai chuyên dụng cho mắt hoặc dùng nước sạch từ vòi.
Mắt bị dính dầu gội đầu thường đỏ và xót trong bao lâu?
Dầu gội đầu dính vào mắt người lớn thường tự thuyên giảm trong vòng một đến hai giờ sau khi được rửa sạch hoàn toàn. Nếu cảm giác cộm rát kéo dài quá 24 giờ, bạn cần đến cơ sở y tế để kiểm tra bề mặt giác mạc.
Đang đeo kính áp tròng mà bị dầu gội bắn vào mắt thì xử trí thế nào?
Bạn cần tháo kính áp tròng ra ngay trước khi xả nước rửa mắt để hóa chất không bị đọng lại bên dưới thấu kính. Kính áp tròng đã dính bọt dầu gội cần được vệ sinh khử khuẩn kỹ hoặc thay mới tùy theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Dầu gội trẻ em rơi vào mắt có nguy hiểm không?
Dầu gội trẻ em thường chứa chất hoạt động bề mặt dịu nhẹ với độ pH gần với nước mắt sinh lý nhằm hạn chế gây cay mắt. Dù ít gây kích ứng hơn dầu gội người lớn, nếu sản phẩm rơi vào mắt bé thì phụ huynh vẫn cần rửa mắt nhẹ nhàng bằng nước sạch.
Có nên dùng ngay thuốc nhỏ mắt kháng viêm khi mắt còn đỏ rát không?
Bạn không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hay kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Sau khi rửa mắt kỹ, bạn chỉ nên sử dụng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản để cấp ẩm và làm dịu niêm mạc mắt.
