Đau cơ hàm nhai do nguyên nhân nào và xử trí ra sao

Đau cơ hàm nhai là gì?

Cơ hàm nhai bao gồm nhóm cơ cắn, cơ thái dương và các cơ chân bướm, đóng vai trò quan trọng trong cử động há, khép miệng và nghiền nát thức ăn. Khi nhóm cơ này hoạt động quá mức hoặc bị co thắt liên tục, người bệnh sẽ cảm thấy đau nhức vùng má, trước tai, thái dương hoặc dọc theo xương hàm dưới.

Đau cơ hàm nhai không chỉ là hiện tượng mỏi cơ thông thường do vận động quá sức mà còn có thể phản ánh bất thường về cấu trúc khớp hoặc sự mất cân bằng trong hệ thống nhai. Đa số trường hợp đau cơ hàm nhai mức độ nhẹ có thể tự cải thiện khi nghỉ ngơi và thay đổi thói quen. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài, kèm theo tiếng kêu rắc rắc khi há miệng hoặc hạn chế cử động hàm, người bệnh cần đến thăm khám tại chuyên khoa răng hàm mặt để được chẩn đoán chính xác.

Các nguyên nhân phổ biến gây đau cơ hàm nhai

Tình trạng đau cơ hàm nhai xuất phát từ nhiều nhóm nguyên nhân khác nhau. Thói quen siết chặt răng hoặc nghiến răng vô thức trong lúc ngủ là lý do thường gặp nhất, làm cho các cơ bắp vùng hàm phải làm việc liên tục suốt đêm mà không được nghỉ ngơi.

Bên cạnh đó, thói quen nhai một bên, thường xuyên ăn thực phẩm quá cứng hoặc dẻo dai cũng gây áp lực bất cân đối lên hệ thống cơ nhai. Rối loạn khớp thái dương hàm là một nguyên nhân y khoa quan trọng, xuất hiện khi khớp nối giữa xương hàm và xương thái dương bị viêm, lệch đĩa khớp hoặc thoái hóa. Căng thẳng tâm lý kéo dài cũng làm tăng trương lực cơ vô thức, khiến cơ hàm bị co thắt dai dẳng. Ngoài ra, việc lệch khớp cắn do mất răng hoặc bọc răng sứ sai kỹ thuật cũng góp phần gia tăng hiện tượng này.

Triệu chứng đi kèm cần chú ý khi bị đau cơ hàm

Ngoài cảm giác đau nhức âm ỉ hoặc nhói vùng cơ má và thái dương, người bệnh đau cơ hàm nhai thường gặp phải một số biểu hiện đi kèm khác. Vùng hàm có thể bị căng cứng, khiến cử động há miệng to hoặc ngáp trở nên khó khăn và đau đớn.

Người bệnh có thể nghe thấy tiếng kêu khớp rắc rắc hoặc lục cục gần khu vực trước tai mỗi khi nhai hay há miệng. Cơn đau từ cơ hàm nhai đôi khi lan rộng ra các khu vực lân cận, gây ra triệu chứng đau đầu, đau mỏi cổ vai cánh tay, đau tai hoặc cảm giác ù tai nhẹ. Trong một số trường hợp nặng hơn, hàm có thể bị kẹt đột ngột ở tư thế mở hoặc đóng, làm cản trở hoàn toàn việc ăn uống và giao tiếp tạm thời.

Biện pháp chăm sóc và thuyên giảm đau cơ hàm tại nhà

Đối với các trường hợp đau cơ hàm nhai do vận động quá sức hoặc căng thẳng nhẹ, áp dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà có thể giúp thuyên giảm cơn đau hiệu quả. Chườm ấm vùng cơ bị đau trong khoảng mười lăm phút mỗi lần giúp tăng cường tuần hoàn máu và thư giãn các sợi cơ đang co thắt.

Người bệnh nên ưu tiên sử dụng các loại thức ăn mềm, dễ nhai như cháo, súp, canh hoặc thực phẩm xay nhỏ để giảm bớt tải trọng cho hàm. Tránh các hành động như há miệng quá to khi ngáp, cắn móng tay, kẹp điện thoại bằng vai hoặc nhai kẹo cao su kéo dài. Việc duy trì thói quen thả lỏng hàm, giữ khoảng cách nhẹ giữa hai hàng răng khi không nhai và thực hiện các bài tập thư giãn cơ mặt theo hướng dẫn y khoa cũng hỗ trợ rất tốt cho quá trình phục hồi.

Khi nào người bệnh đau cơ hàm nhai nên đi khám bác sĩ

Mặc dù đau cơ hàm nhai có thể tự thuyên giảm sau vài ngày điều chỉnh lối sống, nhưng trong nhiều tình huống người bệnh không nên chủ quan tự theo dõi tại nhà. Cần đến ngay chuyên khoa răng hàm mặt hoặc chuyên khoa thần kinh khi cơn đau kéo dài trên một tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm.

Những trường hợp đau dữ dội, kèm theo sốt, sưng to vùng má, hàm bị lệch hẳn sang một bên hoặc kẹt cứng không thể cử động cần được cấp cứu y tế sớm. Thăm khám chuyên khoa giúp bác sĩ tiến hành kiểm tra khớp cắn, chụp X-quang hoặc chụp cộng hưởng từ MRI khớp thái dương hàm để xác định tổn thương thực chứng, từ đó đưa ra liệu trình can thiệp chuyên sâu phù hợp như làm máng chống nghiến hoặc chỉnh khớp cắn.

Lưu ý an toàn

Người bệnh đau cơ hàm nhai tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ hoặc tự ý bẻ hàm, nắn chỉnh hàm tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Việc nắn chỉnh sai kỹ thuật có thể dẫn đến trật khớp thái dương hàm hoặc làm tổn thương nghiêm trọng hệ thống dây thần kinh vùng mặt. Không nên tùy tiện áp dụng các bài thuốc đắp lá dân gian không rõ nguồn gốc lên vùng má sưng đau để tránh nguy cơ kích ứng da hoặc nhiễm trùng mô mềm.

Tóm tắt

Đau cơ hàm nhai là tình trạng khá phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu phát hiện nguyên nhân và xử trí kịp thời. Việc kết hợp giữa điều chỉnh thói quen sinh hoạt, thư giãn cơ mặt và tuân thủ hướng dẫn điều trị từ y bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp khôi phục chức năng vận động hàm nhai an toàn, mang lại sự thoải mái trong ăn uống và sinh hoạt hằng ngày.