Đau bụng trên bên trái do đâu và khi nào cần đi khám

Đau bụng trên bên trái là gì?

Vùng bụng trên bên trái hay còn gọi là góc phần tư trên trái của ổ bụng là nơi tập trung nhiều cơ quan nội tạng giữ vai trò quan trọng. Dạ dày nằm chủ yếu ở khu vực này, đảm nhận chức năng tiếp nhận và co bóp nhào trộn thức ăn. Ngay phía sau dạ dày là lá lách, một cơ quan thuộc hệ miễn dịch có nhiệm vụ lọc máu và dự trữ tế bào máu.

Bên cạnh đó, phần đuôi của tuyến tụy kéo dài sang trái để tiết các enzyme tiêu hóa và hormone điều hòa đường huyết. Đoạn uốn cong của ruột già gọi là đại tràng góc lách cùng thận trái và tuyến thượng thận cũng nằm ở vùng không gian này. Sự bất thường về giải phẫu, tình trạng viêm nhiễm, tắc nghẽn hoặc chấn thương xảy ra tại bất kỳ cơ quan nào kể trên đều có thể khởi phát phản ứng đau rõ rệt cho người bệnh.

Các nguyên nhân tiêu hóa gây đau bụng trên bên trái

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến triệu chứng đau bụng trên bên trái là bệnh lý tại dạ dày và đại tràng. Viêm dạ dày hoặc trào ngược dạ dày thực quản thường tạo ra cảm giác nóng rát, ợ chua, cồn cào gia tăng khi dạ dày trống hoặc sau khi tiêu thụ thực phẩm cay nóng. Nếu niêm mạc bị tổn thương sâu tạo thành ổ loét, cơn đau có thể trở nên quặn thắt và dai dẳng hơn.

Sự tích tụ hơi trong đường ruột do nuốt nhiều không khí, tiêu thụ thực phẩm dễ sinh khí hoặc hội chứng ruột kích thích cũng hay gây đau nhói vùng bụng trên bên trái. Cơn đau do đầy hơi và co thắt đại tràng góc lách thường mang tính chất di chuyển, có xu hướng giảm nhẹ sau khi trung tiện hoặc đi ngoài. Tình trạng táo bón lâu ngày khiến phân ứ đọng tại đại tràng xuống cũng tạo áp lực gây căng tức tại vùng bụng này.

Tổn thương tuyến tụy lá lách và hệ tiết niệu

Ngoài đường tiêu hóa, các tổn thương ở tuyến tụy, lá lách hoặc hệ tiết niệu cũng là yếu tố thường gặp. Viêm tụy cấp là tình trạng nguy hiểm, đặc trưng bởi cơn đau bụng trên bên trái khởi phát dữ dội, kéo dài liên tục và hay lan nhói ra sau lưng, đi kèm triệu chứng buồn nôn, nôn mửa hoặc sốt. Cơn đau tuyến tụy thường trở nên nghiêm trọng hơn sau các bữa ăn giàu chất béo.

Lá lách bị sưng to do nhiễm trùng, bệnh lý về máu hoặc tổn thương sau chấn thương va đập mạnh vùng hạ sườn trái cũng gây ra cảm giác đau tức chèn ép đáng kể. Ngoài ra, các bất thường tại thận trái như sỏi thận hay viêm bể thận có thể tạo ra cơn đau bắt đầu từ hông lưng trái lan ra phía trước bụng trên, thường đi kèm biểu hiện tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nước tiểu đục.

Các tình trạng nguy hiểm cần đi khám ngay

Mặc dù đa số các trường hợp đau bụng trên bên trái bắt nguồn từ rối loạn tiêu hóa nhẹ, người bệnh tuyệt đối không được chủ quan trước các triệu chứng cảnh báo nguy cấp. Cơn đau bộc phát dữ dội, ngột ngạt và gia tăng nhanh chóng có thể là dấu hiệu của thủng dạ dày, vỡ lách do chấn thương hoặc viêm tụy cấp tính nặng. Những tình trạng này đòi hỏi phải cấp cứu y khoa tức thì để tránh đe dọa tính mạng.

Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay nếu đau bụng đi kèm sốt cao kéo dài, nôn mửa liên tục không thể uống nước, hoặc xuất hiện dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa như nôn ra máu, đi ngoài phân đen quánh. Đặc biệt, nếu cảm giác đau ở vùng thượng vị hoặc bụng trên trái lan ra ngực, vai trái, hàm kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, đó có thể là biểu hiện của nhồi máu cơ tim thành dưới cần xử trí tim mạch khẩn cấp.

Phương pháp thăm khám và chẩn đoán y khoa

Khi đến thăm khám tại bệnh viện, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc nội khoa sẽ bắt đầu bằng việc khai thác bệnh sử, vị trí, tính chất cơn đau cùng các triệu chứng toàn thân đi kèm. Quá trình khám lâm sàng bao gồm việc quan sát, gõ và ấn nắn vùng bụng để xác định chính xác điểm đau chói, phản ứng thành bụng cũng như kiểm tra kích thước lách hay dạ dày.

Để đưa ra chẩn đoán nguyên nhân chính xác, bác sĩ sẽ chỉ định các kỹ thuật cận lâm sàng phù hợp. Xét nghiệm máu giúp đánh giá tình trạng nhiễm trùng và chỉ số men tụy. Siêu âm ổ bụng tổng quát hỗ trợ quan sát hình ảnh lá lách, tuyến tụy và thận trái. Nội soi dạ dày thực quản được thực hiện nhằm kiểm tra trực tiếp niêm mạc dạ dày khi nghi ngờ viêm loét. Trường hợp phức tạp, chụp cắt lớp vi tính ổ bụng sẽ cung cấp hình ảnh chi tiết toàn diện.

Lưu ý an toàn

Khi gặp phải tình trạng đau bụng trên bên trái, người bệnh không nên tự ý mua các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Việc tự điều trị có thể làm che lấp các triệu chứng cấp cứu ngoại khoa quan trọng như thủng dạ dày hay vỡ lách. Tránh áp dụng các mẹo dân gian chườm nóng hoặc uống lá cây chưa kiểm chứng đối với các cơn đau dữ dội chưa rõ nguyên nhân. Hãy giữ tinh thần bình tĩnh, nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái và chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Tóm tắt

Đau bụng trên bên trái là dấu hiệu phản ánh nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau, từ các rối loạn tiêu hóa thông thường đến những bệnh lý cấp tính nghiêm trọng ở dạ dày, tụy, lách hoặc tim mạch. Việc chủ động theo dõi tính chất cơn đau và đi khám sớm tại các cơ sở y tế uy tín sẽ giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân, từ đó có hướng điều trị an toàn và hiệu quả nhất.