Đau bụng quanh rốn cảnh báo bệnh gì và có nguy hiểm không?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau bụng quanh rốn là tình trạng thường gặp ở mọi lứa tuổi, có thể khởi phát âm ỉ hoặc từng cơn dữ dội. Khu vực quanh rốn tập trung nhiều cơ quan thuộc hệ tiêu hóa như ruột non, một phần đại tràng, cùng các mạch máu lớn và dây thần kinh ổ bụng.
Triệu chứng này có thể chỉ xuất phát từ rối loạn tiêu hóa thông thường do thức ăn hoặc căng thẳng, nhưng cũng có thể là dấu hiệu sớm của các bệnh lý ngoại khoa cấp tính cần can thiệp y tế khẩn cấp. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau khi chưa xác định rõ nguyên nhân.
Đau bụng quanh rốn là gì?
Vùng quanh rốn là khu vực trung tâm của thành bụng trước, tương ứng với vị trí của hỗng tràng, hồi tràng, mạc treo ruột non, đoạn ngang đại tràng và động mạch chủ bụng. Do mạng lưới thần kinh tạng tại khu vực này phân bố dày đặc, cảm giác đau xuất phát từ nhiều cơ quan nội tạng khác nhau có thể biểu hiện ban đầu ngay tại quanh rốn trước khi khu trú về một điểm cụ thể. Đau bụng quanh rốn có thể chia thành hai dạng chính: đau cấp tính xuất hiện đột ngột với cường độ tăng dần và đau mạn tính kéo dài âm ỉ từng đợt nhiều tuần. Mức độ nguy hiểm của triệu chứng phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, từ rối loạn tiêu hóa lành tính, hội chứng ruột kích thích cho đến viêm ruột thừa cấp, tắc ruột hoặc phình động mạch chủ bụng dọa vỡ.
Viêm ruột thừa cấp giai đoạn sớm
Viêm ruột thừa là một trong những nguyên nhân ngoại khoa cấp tính nguy hiểm nhất thường khởi phát bằng cơn đau quanh rốn. Ở giai đoạn đầu, khi ruột thừa mới bị viêm và tắc nghẽn lòng ống, người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ, khó chịu mơ hồ tại vùng trung tâm quanh rốn hoặc trên rốn. Cơn đau này kèm theo cảm giác chán ăn, buồn nôn hoặc sốt nhẹ. Sau khoảng từ sáu đến mười hai giờ, khi phản ứng viêm lan đến lá phúc mạc thành, vị trí đau sẽ di chuyển rõ rệt xuống vùng hố chậu phải với mức độ đau tăng mạnh, đau nhói khi ho, cử động hoặc khi ấn vào bụng. Nếu không được chẩn đoán và phẫu thuật cắt ruột thừa kịp thời, ruột thừa có thể hoại tử vỡ gây viêm phúc mạc toàn thể, đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.
Rối loạn tiêu hóa và viêm dạ dày ruột
Viêm dạ dày ruột do nhiễm vi khuẩn, virus hoặc ngộ độc thực phẩm là nguyên nhân rất phổ biến gây đau quặn từng cơn quanh rốn. Tác nhân gây bệnh kích thích niêm mạc đường ruột và làm tăng nhu động ruột quá mức, dẫn đến các đợt co thắt bụng dữ dội xung quanh rốn. Cơn đau thường đi kèm với các biểu hiện như đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày, nôn mửa, đầy bụng khó tiêu, ớn lạnh hoặc sốt. Đa số các trường hợp viêm dạ dày ruột nhẹ có thể tự thuyên giảm sau vài ngày chăm sóc hỗ trợ. Mối nguy hiểm lớn nhất của tình trạng này là mất nước và rối loạn điện giải nghiêm trọng do tiêu chảy kéo dài, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi. Khi người bệnh có dấu hiệu khát nước dữ dội, tiểu ít hoặc lơ mơ, cần đến ngay cơ sở y tế để được truyền dịch bù điện giải.
Tắc ruột non và xoắn ruột
Tắc ruột non xảy ra khi sự lưu thông của thức ăn và dịch tiêu hóa trong lòng ruột non bị cản trở do dây dính sau phẫu thuật ổ bụng, thoát vị nghẹt, lồng ruột hoặc khối u. Khi ruột bị tắc, đoạn ruột phía trên sẽ tăng co bóp để đẩy thức ăn qua chỗ hẹp, tạo nên những cơn đau bụng quặn thắt dữ dội quanh rốn, giữa các cơn quặn người bệnh vẫn thấy đau tức âm ỉ. Đi kèm với cơn đau là bộ ba triệu chứng kinh điển gồm nôn ra thức ăn hoặc dịch mật, bụng chướng hơi căng tức và bí hoàn toàn việc đại tiện cũng như trung tiện. Tắc ruột là một tình trạng cấp cứu ngoại khoa khẩn cấp. Ruột bị ứ trệ kéo dài có thể dẫn đến thiếu máu cục bộ, hoại tử thành ruột, thủng ruột và sốc nhiễm trùng nếu không được giải phóng tắc nghẽn kịp thời.
Thoát vị rốn và các bệnh lý mạn tính đường ruột
Bên cạnh các nguyên nhân cấp cứu, đau bụng quanh rốn còn có thể xuất phát từ thoát vị rốn. Tình trạng này xảy ra khi một phần quai ruột hoặc mạc nối chui qua lỗ khuyết ở cơ thành bụng tại rốn, tạo thành khối phồng gồ lên dưới da. Người bệnh thường thấy đau tức nhẹ hoặc căng tức khi ho, rặn hoặc nâng vật nặng. Tuy nhiên, nếu khối thoát vị bị nghẹt không đẩy vào được kèm đau dữ dội, đổi màu da thì cần phẫu thuật cấp cứu khẩn cấp. Ngoài ra, hội chứng ruột kích thích và các bệnh viêm ruột mạn tính như bệnh Crohn cũng gây đau quặn bụng quanh rốn tái diễn nhiều đợt, gắn liền với rối loạn thói quen đi tiêu như táo bón xen kẽ tiêu chảy, phân có nhầy máu hoặc sụt cân kéo dài.
Bệnh lý mạch máu ổ bụng nguy hiểm
Một nguyên nhân hiếm gặp hơn nhưng đặc biệt nguy hiểm ở người cao tuổi hoặc người có tiền sử xơ vữa động mạch là phình động mạch chủ bụng hoặc thiếu máu mạc treo ruột non cấp tính. Khi túi phình động mạch chủ bụng bóc tách hoặc dọa vỡ, người bệnh sẽ xuất hiện cơn đau đột ngột, dữ dội như xé ở vùng quanh rốn lan ra sau lưng hoặc xuống đùi, sờ thấy khối đập theo nhịp tim ở bụng. Trong khi đó, tắc mạch mạc treo ruột non do huyết khối gây ra cơn đau bụng dữ dội quanh rốn không tương xứng với các dấu hiệu khi thăm khám lâm sàng. Cả hai bệnh lý này đều có tỷ lệ tử vong rất cao nếu không được phẫu thuật cấp cứu hoặc can thiệp mạch trong vòng vài giờ đầu.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng thuốc giảm đau mạnh, thuốc chống co thắt hoặc thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Việc tự uống thuốc có thể làm mờ triệu chứng kinh điển, dẫn đến chẩn đoán chậm trễ các bệnh ngoại khoa cấp tính như viêm ruột thừa hay thủng ruột. Ngoài ra, không nên chườm nóng lên bụng vì nhiệt độ cao có thể làm tăng sung huyết và đẩy nhanh nguy cơ vỡ ổ viêm. Nếu cơn đau dữ dội không giảm sau vài giờ, đau kèm sốt cao, nôn liên tục hoặc nôn ra máu, cần đến ngay phòng cấp cứu bệnh viện.
Tóm tắt
Đau bụng quanh rốn là biểu hiện của nhiều vấn đề sức khỏe đa dạng, từ rối loạn tiêu hóa nhẹ đến các bệnh lý ngoại khoa nguy hiểm đe dọa tính mạng. Việc theo dõi sát sao tính chất cơn đau, thời điểm khởi phát và các triệu chứng đi kèm là vô cùng cần thiết. Chủ động thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín giúp phát hiện chính xác nguyên nhân và can thiệp kịp thời, bảo vệ an toàn sức khỏe đường tiêu hóa.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau bụng quanh rốn khi nào là dấu hiệu của viêm ruột thừa?
Cơn đau thường bắt đầu âm ỉ quanh rốn kèm chán ăn hoặc buồn nôn, sau khoảng 6 đến 12 giờ sẽ chuyển dần xuống góc dưới bên phải bụng hố chậu phải với cường độ đau tăng lên rõ rệt.
Có nên uống thuốc giảm đau khi bị đau bụng quanh rốn không?
Không nên tự ý uống thuốc giảm đau vì thuốc có thể làm lu mờ triệu chứng, khiến bác sĩ khó đánh giá chính xác vị trí và mức độ tổn thương, dễ bỏ sót các trường hợp cần mổ cấp cứu.
Đau bụng quanh rốn từng cơn kèm tiêu chảy thường do nguyên nhân gì?
Tình trạng này phần lớn do viêm dạ dày ruột cấp tính, ngộ độc thức ăn hoặc nhiễm khuẩn đường tiêu hóa làm tăng co thắt nhu động ruột, thường đi kèm nôn ói và đầy trướng bụng.
Thoát vị rốn gây đau bụng có cần phải mổ không?
Người bệnh cần phẫu thuật khi khối thoát vị rốn gây đau nhức nhiều, kích thước tăng nhanh hoặc bị nghẹt dẫn đến quai ruột hoại tử. Bác sĩ chuyên khoa ngoại sẽ chỉ định phương pháp mổ phù hợp.
Khi nào người bị đau bụng quanh rốn cần đi cấp cứu ngay lập tức?
Bạn cần đến bệnh viện ngay nếu đau dữ dội đột ngột, bụng cứng như gỗ, sốt cao, nôn liên tục, nôn ra máu, bí trung đại tiện hoặc choáng váng ngất xỉu.
