Đau bụng quặn từng cơn cảnh báo những bệnh lý nào

Đau bụng quặn từng cơn là gì?

Đau bụng quặn từng cơn hình thành khi các cơ trơn bao bọc quanh ống tiêu hóa, đường dẫn mật hoặc đường tiết niệu bị kích thích, co thắt mạnh nhằm tống xuất chất lưu hoặc vật cản bên trong. Cơn đau có thể khu trú tại một vùng như thượng vị, quanh rốn, hạ vị, hông lưng hoặc lan ra toàn bộ ổ bụng. Đau bụng quặn khác với đau rát hay đau dầm dề liên tục bởi tính chất bộc phát thành từng làn sóng. Tình trạng này phản ánh nhiều bệnh lý từ lành tính như đầy hơi, ngộ độc thực phẩm cho đến các tình trạng nguy hiểm như tắc ruột, viêm ruột thừa cấp, sỏi niệu quản hay thủng tạng rỗng. Xác định nguyên nhân đòi hỏi sự thăm khám kỹ lưỡng từ bác sĩ.

Các bệnh lý tiêu hóa thường gặp gây đau bụng quặn từng cơn

Hệ tiêu hóa là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các cơn đau bụng quặn. Hội chứng ruột kích thích gây ra những đợt co thắt đại tràng bất thường, dẫn đến đau quặn bụng kèm theo thay đổi thói quen đại tiện như tiêu chảy hoặc táo bón. Viêm dạ dày ruột cấp tính do nhiễm trùng thực phẩm cũng khiến ruột co bóp liên tục để đẩy độc tố ra ngoài, kèm theo cảm giác buồn nôn và đi ngoài phân lỏng.

Một tình trạng nghiêm trọng hơn là tắc ruột. Khi lòng ruột bị bít tắc do u, dính ruột hoặc xoắn ruột, các sóng nhu động ruột sẽ tăng cường co quặn mạnh mẽ nhằm vượt qua điểm tắc. Cơn đau trong tắc ruột thường rất dữ dội, kèm theo chướng bụng, nôn mửa và bí trung tiện. Viêm ruột thừa ở giai đoạn đầu cũng có thể khởi phát bằng những cơn đau quặn nhẹ quanh rốn trước khi khu trú và đau liên tục tại vùng bụng dưới bên phải.

Bệnh lý hệ gan mật và tụy liên quan đến cơn đau quặn bụng

Cơn đau quặn mật là biểu hiện điển hình khi sỏi mật hoặc bùn mật gây tắc nghẽn tạm thời đường xuất của túi mật hoặc ống mật chủ. Người bệnh thường cảm thấy đau quặn dữ dội tại vùng hạ sườn phải hoặc vùng thượng vị, cơn đau có thể lan ra sau lưng hoặc lên vai phải. Các đợt đau này hay xuất hiện sau bữa ăn nhiều mỡ, kéo dài từ vài chục phút đến vài giờ rồi giảm dần.

Nếu tắc nghẽn kéo dài, vi khuẩn phát triển có thể dẫn đến viêm túi mật cấp hoặc viêm đường mật. Ngoài ra, viêm tụy cấp cũng gây ra những cơn đau dữ dội vùng thượng vị, tuy nhiên tính chất đau thường lan dữ dội ra sau lưng và ít khi giảm hoàn toàn giữa các đợt. Việc phát hiện sớm tổn thương gan mật tụy giúp ngăn ngừa biến chứng nhiễm trùng máu hoặc sốc mật.

Đau bụng quặn từng cơn do nguyên nhân tiết niệu và sản phụ khoa

Hệ tiết niệu và cơ quan sinh sản nữ cũng là nguồn gốc của các cơn đau bụng quặn bất thường. Cơn đau quặn thận xuất hiện khi sỏi di chuyển và gây tắc nghẽn đường niệu quản. Niệu quản tăng co thắt để đẩy sỏi ra ngoài, tạo nên cơn đau dữ dội khởi phát từ vùng hông lưng, lan xuống vùng bẹn và đùi. Đau thường kèm theo triệu chứng tiểu buốt, tiểu rắt hoặc tiểu ra máu.

Đối với nữ giới, đau quặn vùng hạ vị có thể liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt do tử cung co thắt. Tuy nhiên, nếu cơn đau xuất hiện đột ngột và dữ dội, cần cảnh giác với các tình trạng nguy hiểm như thai ngoài tử cung vỡ, xoắn buồng trứng hoặc vỡ nang buồng trứng. Đây là những cấp cứu sản phụ khoa đòi hỏi sự can thiệp y tế tức thì để bảo tồn sức khỏe sinh sản và tính mạng.

Dấu hiệu cảnh báo đau bụng quặn cần đến cơ sở y tế khẩn cấp

Mặc dù một số cơn đau bụng quặn có thể tự hết sau khi trung tiện hoặc đi ngoài, người bệnh không được chủ quan trước các dấu hiệu nguy hiểm. Cần đến ngay bệnh viện nếu cơn đau quặn bộc phát dữ dội, tăng dần về mức độ hoặc kéo dài liên tục trên vài giờ mà không giảm.

Các triệu chứng toàn thân đi kèm cũng là tín hiệu cảnh báo quan trọng bao gồm sốt cao, rét run, nôn mửa liên tục, không thể ăn uống. Sự xuất hiện của dấu hiệu bụng cứng như gỗ, đau chói khi ấn vào, đi ngoài ra máu tươi hoặc phân đen nhầy, da nát tái, vã mồ hôi, tụt huyết áp đều chỉ ra một cấp cứu ngoại khoa nghiêm trọng. Đối với phụ nữ mang thai hoặc nghi ngờ có thai, đau quặn bụng dưới kèm chảy máu âm đạo cần được xử trí khẩn cấp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học tổng quan và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện triệu chứng đau bụng quặn từng cơn, người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc chống co thắt hoặc thuốc kháng sinh mà chưa có sự thăm khám của nhân viên y tế. Việc dùng thuốc tùy tiện có thể làm mờ các triệu chứng lâm sàng, gây khó khăn cho việc chẩn đoán chính xác bệnh lý nguyên nhân, đặc biệt là các tình trạng cấp cứu ngoại khoa.

Tóm tắt

Đau bụng quặn từng cơn là triệu chứng của nhiều bệnh lý thuộc các cơ quan tiêu hóa, gan mật, tiết niệu và phụ khoa. Việc theo dõi sát tính chất cơn đau cùng các biểu hiện đi kèm sẽ giúp phát hiện sớm bất thường. Khi gặp phải cơn đau quặn kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và xử trí kịp thời.