Đau bụng bên phải ngang rốn cảnh báo những bệnh lý nào?

Đau bụng bên phải ngang rốn là gì?

Đau bụng bên phải ngang rốn là cảm giác khó chịu, đau tức hoặc quặn thắt xuất hiện ở khu vực nằm ngang đường trục rốn chếch sang phía bên phải của thành bụng. Trong giải phẫu học ổ bụng, khu vực này thường liên quan đến vùng mạn sườn phải và một phần vùng quanh rốn, nơi tập trung nhiều cơ quan tiêu hóa và bài tiết quan trọng.

Tính chất của cơn đau có thể biểu hiện rất đa dạng tùy thuộc vào cơ chế bệnh sinh. Người bệnh có thể gặp cơn đau âm ỉ kéo dài nhiều ngày, đau quặn từng cơn theo nhu động ruột, hoặc cảm giác nhói buốt tăng dần theo thời gian. Cơn đau có thể chỉ khu trú tại một điểm cố định nhưng cũng có khả năng lan ra sau lưng, lan xuống vùng bẹn háng hoặc lan khắp ổ bụng. Do các tạng trong ổ bụng có sự chi phối thần kinh cảm giác nội tạng đan xen, vị trí đau cảm nhận ban đầu đôi khi không hoàn toàn trùng khớp với cơ quan bị tổn thương. Vì vậy, việc đánh giá chính xác nguyên nhân đòi hỏi kiến thức chuyên môn y khoa cùng các phương tiện chẩn đoán hiện đại.

Các bệnh lý đường tiêu hóa liên quan đến vùng bụng phải ngang rốn

Vùng bụng bên phải ngang rốn là nơi khu trú của nhiều đoạn ruột quan trọng, đặc biệt là đại tràng lên, góc gan của đại tràng và các quai ruột non. Khi xuất hiện cơn đau tại đây, nguyên nhân thường gặp nhất là viêm đại tràng hoặc hội chứng ruột kích thích, biểu hiện qua tình trạng co thắt từng cơn, đầy trướng bụng, tiêu chảy hoặc táo bón xen kẽ. Ngoài ra, bệnh túi thừa đại tràng phải cũng có thể gây đau nhức khu trú kèm theo sốt nhẹ.

Một khả năng y khoa đặc biệt cần chú ý là viêm ruột thừa cấp tính. Dù điểm đau ruột thừa điển hình nằm ở hố chậu phải phía dưới, nhưng trong nhiều trường hợp ruột thừa dài, nằm sau manh tràng hoặc ở giai đoạn khởi phát, cơn đau có thể xuất hiện rõ rệt ngay vùng ngang rốn bên phải. Bệnh lý tắc ruột non hoặc lồng ruột ở người lớn cũng có thể gây nên những cơn đau quặn thắt dữ dội kèm nôn mửa và bí trung đại tiện. Người bệnh không nên chủ quan vì các tổn thương đường ruột có nguy cơ tiến triển nhanh nếu không được can thiệp y tế đúng lúc.

Ảnh hưởng từ sỏi tiết niệu và bệnh lý thận phải

Hệ tiết niệu bên phải bao gồm thận phải và niệu quản phải chạy dọc từ trên xuống qua vùng thắt lưng và bụng trước. Khi sỏi thận di chuyển rơi xuống niệu quản phải, người bệnh sẽ trải qua cơn đau quặn thận rất đặc trưng. Cơn đau thường khởi phát đột ngột ở vùng hông lưng bên phải ngang thắt lưng rồi lan ra trước ngang rốn, thậm chí lan xuống bẹn và cơ quan sinh dục.

Cơn đau do sỏi niệu quản hay nhiễm trùng đường tiết niệu thường mang tính chất quặn từng cơn dữ dội, khiến người bệnh bứt rứt, không tìm được tư thế giảm đau. Đi kèm với đó, bệnh nhân có thể gặp phải các triệu chứng rối loạn tiểu tiện như tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc tiểu ra máu. Viêm đài bể thận cấp tính bên phải cũng có thể gây đau âm ỉ liên tục ở vùng này kèm sốt rét run. Việc thăm khám và chẩn đoán hình ảnh hệ tiết niệu sẽ giúp bác sĩ phát hiện sỏi hoặc tình trạng ứ nước để xử trí kịp thời.

Nguyên nhân phụ khoa và các yếu tố cơ thành bụng

Ở phụ nữ, vùng bụng dưới và ngang rốn có sự liên quan mật thiết với các cơ quan sinh sản bên phải như buồng trứng và vòi trứng. Cơn đau bụng bên phải có thể xuất phát từ u nang buồng trứng phải bị xoắn, vỡ nang buồng trứng hoặc viêm phần phụ. Đặc biệt, thai ngoài tử cung bên phải bị rách hay dọa vỡ là một tình trạng cấp cứu sản phụ khoa đe dọa trực tiếp đến tính mạng, gây đau nhói dữ dội kèm tụt huyết áp và xuất huyết âm đạo bất thường.

Ngoài ra, thành bụng vùng ngang rốn có hệ thống cơ và dây thần kinh nâng đỡ. Căng cơ thành bụng do vận động sai tư thế, tập luyện thể thao quá sức hoặc chấn thương va đập cũng gây đau nhức khu trú, đau tăng lên khi ho hoặc đổi tư thế. Tổn thương dây thần kinh liên sườn hoặc giai đoạn sớm của bệnh zona thần kinh trước khi phát ban mụn nước cũng có thể tạo cảm giác đau rát bỏng ngang thắt lưng và bụng phải. Bác sĩ sẽ thăm khám lâm sàng cẩn thận để phân biệt đau do thành bụng hay đau tạng bên trong.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay

Cơn đau bụng có thể diễn tiến từ âm ỉ sang cấp tính nguy hiểm chỉ trong vài giờ. Người bệnh cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất nếu nhận thấy cơn đau dữ dội không thuyên giảm, bụng chướng to, ấn vào đau chói hoặc cảm thấy thành bụng gồng cứng như gỗ. Đây là những biểu hiện cảnh báo phúc mạc bị viêm nhiễm hoặc tạng rỗng bị thủng.

Bên cạnh đó, các dấu hiệu toàn thân như sốt cao liên tục, rét run, nôn mửa ra dịch xanh vàng hoặc nôn ra máu, đi ngoài phân đen cũng đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp. Người bệnh có cảm giác hoa mắt, chóng mặt, tụt huyết áp, vã mồ hôi lạnh hoặc ngất xỉu cần được đưa đi cấp cứu ngay lập tức. Việc trì hoãn thăm khám trong các tình huống này có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, sốc mất máu hoặc biến chứng hoại tử ruột rất nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục y khoa, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau hay đắp lá nam lên bụng khi chưa rõ nguyên nhân. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhuận tràng nếu nghi ngờ tắc ruột hay viêm ruột thừa vì có thể làm tăng nguy cơ vỡ tạng nguy hiểm.

Tóm tắt

Tình trạng đau bụng bên phải ngang rốn có thể bắt nguồn từ rối loạn tiêu hóa nhẹ nhưng cũng có thể là dấu hiệu sớm của bệnh lý cấp cứu ngoại khoa. Việc tự ý uống thuốc giảm đau khi chưa có chẩn đoán chính xác có thể làm lu mờ triệu chứng nguy hiểm. Người bệnh nên chủ động theo dõi diễn tiến và đến gặp bác sĩ để được thăm khám, thực hiện chẩn đoán hình ảnh và có hướng can thiệp y tế an toàn.