Công dụng của quả nhót đối với sức khỏe và lưu ý khi dùng

Công dụng của quả nhót là gì?

Nhót có tên khoa học là Elaeagnus latifolia, thuộc họ Nhót (Elaeagnaceae), là loài cây bụi hoặc thân leo trườn phát triển phổ biến ở các vùng khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới. Cây nhót ra hoa vào cuối mùa đông và kết quả chín mọng vào khoảng tháng ba, tháng tư hằng năm. Quả nhót có hình bầu dục, khi non có màu xanh với vị chát chua rõ rệt, khi chín chuyển sang màu đỏ tươi hoặc cam đỏ, mọng nước và có vị chua pha chút ngọt dịu. Điểm đặc trưng nhất của quả nhót là lớp vảy trắng bạc phủ dày bên ngoài vỏ, cấu tạo từ các lông hình khiên nhỏ li ti. Trong đời sống ẩm thực và y học cổ truyền, quả nhót được xem là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất tự nhiên cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa có lợi cho cơ thể nếu được sơ chế và sử dụng đúng quy cách.

Thành phần dinh dưỡng và các hợp chất sinh học trong quả nhót

Quả nhót cung cấp lượng dưỡng chất đa dạng dù năng lượng tổng thể không quá cao. Trong phần thịt quả chứa nhiều nước, chất xơ tự nhiên, đường hữu cơ cùng hàm lượng vitamin C đáng kể giúp hỗ trợ củng cố hệ miễn dịch. Ngoài ra, quả nhót còn chứa các vitamin nhóm B, carotenoid tiền vitamin A và các khoáng chất thiết yếu như canxi, sắt, photpho hỗ trợ duy trì hoạt động chuyển hóa bình thường của cơ thể.

Điểm nổi bật về mặt sinh học của quả nhót nằm ở nhóm hợp chất chống oxy hóa dồi dào, bao gồm polyphenol, flavonoid, tannin và lycopene. Các chất này đóng vai trò trung hòa các gốc tự do gây hại, bảo vệ cấu trúc tế bào khỏi tổn thương do hiện tượng oxy hóa căng thẳng. Vị chua đặc trưng của nhót bắt nguồn từ các acid hữu cơ tự nhiên như acid citric và acid malic, góp phần kích thích dịch vị tiêu hóa khi dùng ở lượng vừa phải.

Những lợi ích sức khỏe nổi bật từ quả nhót

Hàm lượng vitamin C và chất chống oxy hóa phong phú trong quả nhót là yếu tố quan trọng giúp tăng cường sức đề kháng, bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây viêm và nhiễm trùng thông thường. Nhóm carotenoid và polyphenol có trong quả nhót còn góp phần duy trì tính toàn vẹn của tế bào mạch máu, hỗ trợ hạn chế quá trình oxy hóa lipid trong hệ tuần hoàn.

Chất xơ hòa tan kết hợp cùng các acid hữu cơ trong quả nhót hỗ trợ kích thích nhu động ruột, tăng tiết enzym tiêu hóa tự nhiên, giúp giảm cảm giác đầy bụng khó tiêu sau bữa ăn nhiều dầu mỡ. Bên cạnh đó, nhờ chứa lượng calorie thấp cùng tỷ lệ nước cao, nhót là lựa chọn bổ sung dưỡng chất lành mạnh, giúp giải nhiệt và duy trì cảm giác thanh mát cho cơ thể trong những ngày giao mùa ấm áp.

Ứng dụng của quả nhót trong y học cổ truyền

Trong y học cổ truyền phương Đông, quả nhót có tên thuốc là hồ đồi tử, mang vị chua, chát, tính bình và quy vào hai kinh phế, đại tràng. Nhờ tính chất thu liễm và chỉ khái, quả nhót thường được dân gian phối hợp cùng các vị thuốc khác để hỗ trợ làm dịu cơn ho khan, ho có đờm lâu ngày, viêm họng hạt và giảm tình trạng thở khò khè do kích ứng đường hô hấp trên.

Đối với hệ tiêu hóa, vị chát do hàm lượng tannin trong quả nhót xanh hoặc quả ương có tác dụng làm săn niêm mạc ruột, hỗ trợ cải thiện tình trạng tiêu chảy mạn tính, kiết lỵ hoặc phân sống. Khi quả nhót chín đỏ, tác dụng thu liễm giảm bớt, tính chất thanh nhiệt, giải khát và sinh tân dịch lại trở nên rõ rệt hơn, giúp hỗ trợ cải thiện chứng biếng ăn và khô miệng ở người mới ốm dậy.

Hướng dẫn sơ chế sạch vảy và cách dùng quả nhót an toàn

Khâu sơ chế là bước quan trọng nhất quyết định sự an toàn khi ăn quả nhót. Lớp vảy bạc phủ ngoài quả nhót gồm nhiều vảy li ti rất dễ bám vào niêm mạc hầu họng nếu không được làm sạch kỹ càng. Cách sơ chế thông dụng là dùng một miếng vải mềm sạch hoặc khăn xô chà xát nhẹ nhàng quanh từng quả nhót dưới vòi nước chảy cho đến khi lớp vảy trắng bong ra hoàn toàn, để lộ phần vỏ căng bóng màu đỏ.

Sau khi chà sạch vảy, nên ngâm nhót qua nước muối loãng khoảng năm đến mười phút rồi vớt ra để ráo. Người dùng có thể bóp nhẹ cho quả nhót mềm đều nhằm giảm bớt vị chua gắt trước khi ăn trực tiếp cùng muối ớt, hoặc đem nấu canh chua, ngâm đường làm siro thanh nhiệt. Mỗi lần chỉ nên ăn từ năm đến bảy quả và tuyệt đối không ăn khi dạ dày đang trống rỗng.

Lưu ý an toàn

Quả nhót có vị chua gắt do chứa nhiều acid hữu cơ, do đó người mắc bệnh viêm loét dạ dày tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản hoặc tăng tiết acid dịch vị cần hạn chế ăn. Nếu không cạo sạch lớp phấn vảy bạc bên ngoài, bụi vảy có thể kích ứng niêm mạc họng gây ngứa, rát hoặc khởi phát cơn ho dai dẳng. Trẻ nhỏ và người có cơ địa dễ hóc nghẹn cần loại bỏ hạt trước khi sử dụng. Không nên ăn nhót lúc đói bụng vì dễ gây cồn cào và xót ruột.

Tóm tắt

Quả nhót là thức quả dân dã mang lại nguồn vitamin C và chất chống oxy hóa tự nhiên dồi dào, hỗ trợ tiêu hóa và nâng cao sức đề kháng. Khi thưởng thức, người dùng cần chú ý cạo sạch lớp vảy bạc bên ngoài, ăn với lượng vừa phải và tránh dùng khi đói để bảo vệ sức khỏe dạ dày cũng như vòm họng một cách tối ưu.